Rạng sáng ngày 3/1/2026 (theo giờ địa phương), bầu trời thủ đô Caracas rung chuyển bởi hàng loạt tiếng nổ lớn và sự xuất hiện của đội hình trực thăng quân sự Mỹ. Đây là mở đầu cho "Chiến dịch Quyết tâm tuyệt đối" (Operation Absolute Resolve), một nhiệm vụ quân sự táo bạo nhằm bắt giữ người đứng đầu chính phủ Venezuela cùng phu nhân là bà Cilia Flores.
Theo thông tin từ Ngũ Giác Đài, chiến dịch có sự tham gia của hơn 150 máy bay xuất phát từ 20 căn cứ khác nhau khắp Tây Bán cầu. Lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ Delta Force đã phối hợp cùng FBI đột kích vào căn cứ quân sự Fort Tiuna ở ngoại ô Caracas, nơi vợ chồng ông Maduro đang nghỉ ngơi. Các nguồn tin cho biết, Mỹ đã chuẩn bị cho kế hoạch này từ giữa tháng 12/2025, thậm chí xây dựng mô hình giả định và nghiên cứu chi tiết thói quen sinh hoạt của ông Maduro để đảm bảo tính chính xác tuyệt đối.
Tổng thống Donald Trump đã trực tiếp theo dõi quá trình này từ dinh thự Mar-a-Lago tại Florida. Ông ca ngợi đây là một "nhiệm vụ ngoạn mục" và khẳng định không có binh sĩ Mỹ nào tử nạn trong cuộc tập kích. Tuy nhiên, các báo cáo từ hiện trường cho thấy ít nhất 40 người Venezuela, bao gồm cả quân nhân và thường dân, đã thiệt mạng trong các vụ đụng độ và không kích hỗ trợ.
Nicolas Maduro và sự hiện diện tại New York
Sau khi bị bắt giữ, ông Maduro và vợ được đưa lên tàu sân bay trực thăng USS Iwo Jima đang neo đậu ngoài khơi trước khi được chuyển tới Mỹ. Vào chiều tối ngày 3/1, chiếc máy bay chở cựu lãnh đạo Venezuela đã hạ cánh xuống sân bay quốc tế Stewart, cách thành phố New York khoảng 97 km về phía Tây Bắc.
Những hình ảnh lan truyền trên mạng xã hội cho thấy ông Maduro xuất hiện trong trang phục áo khoác tối màu và mũ len, được áp giải bởi các đặc vụ của Cơ quan Bài trừ Ma túy Mỹ (DEA). Theo thông báo từ Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, ông Maduro sẽ phải đối mặt với các cáo buộc nghiêm trọng liên quan đến "khủng bố ma túy", buôn bán cocaine và vũ khí. Một quan chức tư pháp xác nhận ông dự kiến sẽ trình diện tại tòa án liên bang Manhattan vào thứ Hai tới.
Phát ngôn đầu tiên của Nicolas Maduro từ phòng giam New York
Sau gần 24 giờ bị giam giữ, ông Nicolas Maduro đã có những phát ngôn đầu tiên khi bị áp giải tới một cơ sở lưu trú của DEA tại New York. Trong tình trạng bị còng tay và hộ tống bởi các đặc vụ liên bang, ông Maduro chỉ nói ngắn gọn bằng tiếng Anh: "Chúc ngủ ngon. Chúc mừng năm mới" trước khi được đưa vào phòng giam tại Trung tâm Tạm giam Thủ đô (MDC) ở Brooklyn.
Bà Cilia Flores, phu nhân của ông, cũng đang bị giam giữ nhưng ở một khu vực riêng biệt. Các nguồn tin từ Bộ Tư pháp cho biết ông Maduro sẽ phải đối mặt với các cáo buộc về "khủng bố ma túy", âm mưu nhập khẩu cocaine và sở hữu vũ khí quân dụng hạng nặng. Tổng Chưởng lý Mỹ Pam Bondi khẳng định: "Họ sẽ phải đối mặt với cơn thịnh nộ của công lý Hoa Kỳ ngay trên đất Mỹ".
Tòa bạch ốc tuyên bố tạm thời điều hành Venezuela
Trong cuộc họp báo tại Mar-a-Lago, Tổng thống Donald Trump đã gây bất ngờ khi tuyên bố Hoa Kỳ sẽ "điều hành" Venezuela trong giai đoạn chuyển tiếp. Ông Trump khẳng định mục tiêu của Washington là đảm bảo một quá trình chuyển giao quyền lực "an toàn, đúng đắn và khôn ngoan", đồng thời ngăn chặn bất kỳ thế lực không chính danh nào nắm quyền mà không đặt lợi ích của người dân lên hàng đầu.
Đáng chú ý, người đứng đầu Tòa Bạch Ốc cũng nhấn mạnh việc khai thác các trữ lượng dầu mỏ khổng lồ của Venezuela để tài trợ cho chiến dịch và phục hồi cơ sở hạ tầng. Ông cho biết các tập đoàn dầu khí lớn của Mỹ đã sẵn sàng đổ hàng tỷ USD vào quốc gia này. "Chúng ta sẽ lấy lại các quyền lợi về dầu mỏ đã bị đánh cắp," ông Trump tuyên bố, viện dẫn sự trở lại của Học thuyết Monroe nhằm khôi phục tầm ảnh hưởng của Mỹ tại Tây Bán cầu.
Phản ứng trái chiều từ cộng đồng quốc tế
Hành động quân sự của Mỹ đã vấp phải những phản ứng gay gắt từ nhiều phía. Tại Venezuela, Tòa án Tối cao đã nhanh chóng chỉ định Phó Tổng thống Delcy Rodriguez đảm nhiệm vai trò Tổng thống lâm thời để duy trì sự liên tục của chính quyền. Bà Rodriguez, người được ông Maduro gọi là "con hổ" vì sự kiên định, đã kêu gọi người dân và quân đội bảo vệ chủ quyền quốc gia trước "sự xâm lược từ bên ngoài".
Trên trường quốc tế, Nga và Trung Quốc đã mạnh mẽ lên án vụ bắt giữ, coi đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế và chủ quyền của một quốc gia độc lập. Điện Kremlin gọi đây là một "tiền lệ nguy hiểm", trong khi Bắc Kinh cảnh báo về những hậu quả khôn lường đối với ổn định khu vực. Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc và thông báo Hội đồng Bảo an sẽ họp khẩn cấp vào đầu tuần tới.
Ngược lại, một số nhà lãnh đạo phe đối lập tại Venezuela và các đồng minh của Mỹ đã hoan nghênh động thái này. Bà Maria Corina Machado, lãnh đạo phe đối lập, tuyên bố ủng hộ chiến lược của ông Trump nhằm chấm dứt điều mà bà gọi là "chế độ độc tài".
Những rào cản pháp lý và tương lai bất định
Mặc dù chính quyền Trump khẳng định đây là một chiến dịch thực thi pháp luật dựa trên các bản cáo trạng hình sự, nhiều chuyên gia pháp lý vẫn đặt dấu hỏi về tính hợp pháp của nó. Giáo sư Jeremy Paul từ Đại học Northeastern nhận định rằng việc tuyên bố đây vừa là nhiệm vụ thực thi pháp luật vừa là tiền đề để kiểm soát dài hạn một quốc gia là điều "không hợp lý" theo tiêu chuẩn quốc tế.
Tại Australia, Thủ tướng Anthony Albanese bày tỏ sự ủng hộ đối với luật pháp quốc tế và một quá trình chuyển đổi dân chủ hòa bình. Trong khi đó, cộng đồng người Venezuela tại Australia đang trải qua những cung bậc cảm xúc phức tạp. Hội Người Venezuela tại Australia (VAA) chia sẻ rằng cộng đồng của họ đã chịu đựng hơn hai thập kỷ khủng hoảng kinh tế và đàn áp chính trị, nên sự việc lần này mang lại cả hy vọng lẫn lo âu về tương lai của quê hương.
Mọi ánh mắt hiện đang đổ dồn vào tòa án liên bang Manhattan vào thứ Hai tới kèm theo các tác động kinh tế dài hạn đối với giá xăng dầu toàn cầu. Chúng ta sẽ cùng quan sát các diễn biến và tác động dây chuyền tiếp theo.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
