Những người ủng hộ Đảng Tiến bộ Dân chủ [[DPP]] của Đài Loan đã đánh trống cho dân chủ khi họ ăn mừng chiến thắng của ứng cử viên tổng thống William Lai Ching-te.
Ông Lai, 64 tuổi, hiện là Phó Tổng thống trên hòn đảo 23 triệu dân mà Trung Quốc tuyên bố chủ quyền, với Tổng thống đương nhiệm Tsai Ing-wen sẽ từ chức sau khi đạt đến giới hạn hai nhi kỳ của bà.
Kết quả cho thấy Đảng Dân chủ Tiến bộ nhận được 5,6 triệu, tương đương 40% số phiếu bầu, chứng kiến Đảng Dân chủ Tiến bộ trở lại với nhiệm kỳ thứ ba liên tiếp kỷ lục, bất chấp việc Bắc Kinh kêu gọi cử tri từ chối họ tại các cuộc bỏ phiếu, tố cáo Tiến sĩ Lai là một kẻ ly khai nguy hiểm.
Người ủng hộ Đảng Dân chủ Tiến bộ này cho biết ông “tự hào” vì đất nước của ông đã chọn cách bác bỏ những cảnh báo của Bắc Kinh.
"Chúng tôi chọn tổng thống của riêng mình ở Đài Loan. Chúng tôi là một quốc gia. Chúng tôi là một quốc gia. Chúng tôi là ánh sáng của thế giới. Chúng tôi yêu tự do. Chúng tôi yêu dân chủ."
Tiến sĩ Lai đã hứa sẽ tăng cường công bằng xã hội cũng như quốc phòng và kinh tế của hòn đảo vốn phụ thuộc nhiều vào thương mại với Trung Quốc.
Trong bài phát biểu chiến thắng của mình, ông nói với những người ủng hộ rằng ông quyết tâm bảo vệ Đài Loan khỏi “các mối đe dọa và hăm dọa” của Trung Quốc.
“Người dân Đài Loan đã hành động chống lại thành công sự can thiệp của thế lực bên ngoài. Điều này là do chúng tôi tin tưởng vào việc bầu ra tổng thống của chính mình...Chúng tôi không tham gia vào bất kỳ hành động khiêu khích nào. Đài Loan chỉ đơn giản muốn duy trì lối sống dân chủ và tự do.”
Nhưng chiến thắng còn nhẹ nhàng hơn so với chiến thắng vang dội cách đây 4 năm khi đảng này nhận được hơn 50% phiếu bầu.
Bắc Kinh được cho là ủng hộ Quốc Dân đảng thân Trung Quốc hơn, còn được gọi là Kuomintang, hay còn gọi là K-M-T, vốn nhận được 33,5% số phiếu bầu trong năm nay.
Ứng cử viên của đảng này, Hou Yu-ih, giống như ông Lai, đã hứa sẽ bắt đầu lại các cuộc đàm phán với Trung Quốc, nhưng thề sẽ không tiến tới thống nhất hai bên eo biển Đài Loan nếu đắc cử.
Trong bài phát biểu nhượng bộ của mình, ông Hou đã xin lỗi vì đã không giành lại được quyền lực cho K-M-T, lực lượng đã điều hành Đài Loan trong tình trạng thiết quân luật trong gần 4 thập kỷ trước khi tiến hành cải cách dân chủ vào những năm 1980.
“Tôi làm việc chưa đủ chăm chỉ, và tôi vô cùng hối hận vì đã không thành công trong sứ mệnh luân chuyển đảng phái chính trị, tôi đã làm mọi người thất vọng. Ở đây tôi muốn bày tỏ lời xin lỗi sâu sắc nhất, chân thành nhất. Tôi rât tiêc. Tôi đã làm mọi người thất vọng."
Ứng cử viên thứ ba trong cuộc đua, Ko Wen-je của Đảng Nhân dân Đài Loan cũng thu hút sự ủng hộ của giới trẻ muốn có một giải pháp thay thế cho các đảng đối lập truyền thống của Đài Loan, tập trung vào các vấn đề trong nước, cải cách kinh tế và nhà ở.
Đảng của Ko đã giành được 26,5% phiếu bầu, nhận được 8 ghế, so với 51 ghế của Đảng Dân chủ Tiến bộ, trong khi Quốc dân đảng nhận được 52 ghế theo hệ thống của Đài Loan.
Bắc Kinh đã nhanh chóng tận dụng sự vắng mặt của đa số Đảng Dân chủ Tiến bộ, tuyên bố rằng việc thống nhất với Trung Quốc đại lục là “không thể tránh khỏi” trong một tuyên bố từ Văn phòng các vấn đề Đài Loan được đọc trên mạng nhà nước C-C-T-V.
"Kết quả của hai cuộc bầu cử ở Đài Loan cho thấy Đảng Dân chủ Tiến bộ không đại diện cho dư luận chính thống trên đảo. Đài Loan là Đài Loan của Trung Quốc. Cuộc bầu cử này không thể thay đổi tình hình cơ bản và hướng đi khiến quan hệ trở nên eo hẹp, cũng không thể thay đổi được mong muốn chung của đồng bào hai bên ngày càng xích lại gần nhau hơn, cũng không thể ngăn cản xu thế chung là một Tổ quốc cuối cùng và tất yếu sẽ thống nhất."
Tại Đài Bắc, cử tri bày tỏ sự lo ngại về triển vọng của một chính phủ thiểu số, nhưng cho rằng điều đó thể hiện ý chí dân chủ của người dân Đài Loan.
"Tôi phần nào lo ngại về việc không đảng nào trong ba đảng giành được đa số trong quốc hội. Tuy nhiên, tôi nghĩ đây cũng là một lựa chọn khác của người dân Đài Loan. Vì chúng tôi chiếm đa số trong quốc hội. 8 năm trước và bây giờ trong 4 năm tiếp theo, người dân Đài Loan đã chọn không chiếm đa số, tôi tin tưởng chính phủ mới sẽ tiếp tục nỗ lực đàm phán và mang lại một khía cạnh khác cho nền dân chủ mới của chúng ta."
Trong cộng đồng quốc tế, phản ứng rất phức tạp do nhiều quốc gia, trong đó có Australia, chính thức công nhận Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, đồng thời duy trì quan hệ không chính thức với Đài Loan.
Bộ Ngoại giao và Thương mại đã chúc mừng chiến thắng của Tiến sĩ Lai Ching-te và tiến trình dân chủ “suôn sẻ” của Đài Loan, mà họ nói là bằng chứng cho “sự trưởng thành và sức mạnh” của nền dân chủ Đài Loan.
Tại Mỹ, khi được hỏi về kết quả, Tổng thống Joe Biden chỉ khẳng định lại nước này không ủng hộ Đài Loan độc lập, trong khi Ngoại trưởng Antony Blinken chúc mừng Tiến sĩ Lai trong một tuyên bố được bộ của ông chia sẻ.
Tiến sĩ Lai là người đứng đầu và trung tâm trong mối quan hệ Đài Loan-Mỹ, dừng chân ở New York và San Francisco trên đường tới Mỹ Latinh vào tháng 8 trong một động thái bị Bắc Kinh chỉ trích.
Giáo sư Kerry Brown là Giám đốc Viện Lau China ở London.
Ông nói mặc dù mối đe dọa thống nhất, mục tiêu của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, khó có thể xảy ra, nhưng chiến thắng của Tiến sĩ Lai cho thấy mối quan hệ giữa Trung Quốc và Đài Loan sẽ vẫn là mối quan hệ "không thân thiện".
“Thật khó để họ tiếp tục gắn bó và chịu đựng những gì ảnh hưởng. Vì vậy, rất nhiều thất vọng. Và tôi nghĩ William Lai chắc chắn có thể khẳng định rằng Đài Loan có thể bỏ qua điều đó. Nhưng Đài Loan có 40% - 45% thương mại với Trung Quốc. Vậy riêng điều đó thôi cũng có nghĩa là phải có một mối quan hệ nào đó, ngay cả khi nó không phải là mối quan hệ đặc biệt thân thiện.”
