Đã 10 năm trôi qua kể từ vụ thảm sát người Yazidi của nhóm Hồi giáo IS ở Sinjar, miền bắc Iraq. Hơn 3000 người Yazidi đã thiệt mạng trong vụ tấn công năm 2014, chủ yếu là đàn ông và phụ nữ lớn tuổi. Ít nhất 6800 phụ nữ và trẻ em bị phiến quân IS bắt đi, một số làm nô lệ tình dục, buôn người hoặc huấn luyện để chiến đấu cho nhóm IS và khoảng 2800 người vẫn mất tích. Nhưng nhiều người sống sót, bao gồm cả những người trong cộng đồng Yazidi của Úc, vẫn đang chờ đợi công lý cho những gì đã xảy ra với họ.
Iman bị nhóm Hồi giáo IS bắt đi khỏi ngôi làng Kocho của cô ở quận Sinjar, miền Bắc Iraq khi mới 5 tuổi vào năm 2014.
Cô được trả tự do 3 năm sau đó.
“Tôi thường nhớ lại chuyện này, và nó khiến tôi thực sự buồn. Tôi đã lạc mất mẹ và anh chị em của mình. Nếu chuyện đó chưa bao giờ xảy ra, có lẽ tôi vẫn còn ở bên gia đình mình."
Cô hiện đang sống tại thị trấn Wagga Wagga, New South Wales cùng với cha cô là ông Shammo Silo.
Ông đã đấu tranh không mệt mỏi để giải thoát Iman và các chị em của cô.
“Từ ngày họ bị bắt cho đến ngày trở về, tôi liên tục tìm kiếm và hỏi thăm về họ. Iman đã đến Đại sứ quán Iraq ở Thổ Nhĩ Kỳ. Con bé được một gia đình IS đưa đến đó và sống cùng họ. IS vẫn còn giữ hai người con trai của tôi, vợ tôi và cha tôi."
Nhiều tổ chức như ủy ban do Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc ủy quyền đã gọi vụ thảm sát Sinjar là một cuộc diệt chủng.
400.000 người Yazidi đã buộc phải rời bỏ nhà cửa, hàng chục ngàn người chạy trốn đến dãy núi Sinjar, bị mắc kẹt trong nhiều tuần mà không có thức ăn, nước uống hoặc vật tư y tế.
Cha của Iman, ông Shammo nhớ lại.
“Khi ngày này đến gần, ngày 3 tháng 8, những ký ức ùa về khi IS kiểm soát Sinjar, tôi nhớ giờ phút chúng bắt người dân của chúng tôi đi."
Các tổ chức phi chính phủ ước tính ít nhất 200.000 người Yazidi mất nhà cửa vẫn còn trong các trại tị nạn.
Nhiều người lo sợ sẽ phải quay trở lại quận Sinjar, nơi vẫn còn tìm thấy các ngôi mộ tập thể.
Theo điều tra dân số mới nhất, có hơn 4000 người Yazidi ở Úc. Hầu hết nhóm người này đến đây bằng thị thực nhân đạo
Thị trấn Wagga Wagga đã tiếp nhận người tị nạn Yazidi kể từ năm 2016.
Ông Michael McCormack, thành viên liên bang của Riverina, cho biết.
“Tôi rất tự hào khi nói rằng tôi đã giúp người Yazidi khởi đầu cuộc sống ở Wagga Wagga. Nếu tôi không làm gì khác trong chính trị, tôi sẽ luôn nhìn lại và nói rằng đó không chỉ là điều đúng đắn cần làm cho thành phố của chúng tôi, mà còn là điều tốt nhất cần làm cho thành phố và khu vực của chúng tôi."
Người ta ước tính có khoảng 30.000 chiến binh nước ngoài, bao gồm hơn 200 người Úc đã gia nhập IS từ ít nhất 89 quốc gia.
Nhiều quốc gia trong số này, bao gồm Úc, là các quốc gia tham gia Quy chế Rome của Tòa án Hình sự Quốc tế.
Quy chế này buộc họ phải điều tra và truy tố tội diệt chủng, tội ác chống lại loài người, tội ác chiến tranh và tội xâm lược do công dân của họ gây ra.
Theo phát ngôn nhân của Bộ Tư pháp Úc, chính phủ có các quy tắc mạnh mẽ để cấm người Úc tham gia vào các hoạt động thù địch ở nước ngoài và quản lý việc hồi hương của các chiến binh nước ngoài... 29 người đã bị kết án vì tội xâm nhập nước ngoài tại Úc và 5 người hiện đang phải ra hầu tòa vì tội này.
Bà Daniela Gavshon, giám đốc Tổ chức Theo dõi Nhân quyền tại Úc, cho biết.
“Thật không may, những gì chúng ta thấy trong nước ở Iraq là khi bất kỳ ai bị truy tố, họ chỉ bị truy tố vì là thành viên của ISIS chứ không bị truy tố vì tội ác chiến tranh, tội ác chống lại loài người hoặc tội diệt chủng. Ở Úc, chúng ta cũng chưa có bất kỳ vụ truy tố nào như vậy.”
Dù đã 10 năm trôi qua sau những gì đã xảy ra ở Sinjar, nhiều hộ gia đình Yazidi trên khắp thị trấn Wagga Wagga vẫn chưa thể quên những gì đã xảy ra.
“Ngày này sẽ không bao giờ bị lãng quên. Đối với chúng tôi, ngày này là một ngày rất thử thách. Chỉ có chúng tôi biết những gì đã xảy ra ngày hôm đó. Chúng tôi nhận thức rằng chúng tôi đã mất tất cả mọi thứ - những người thân trong gia đình, những người đàn ông trẻ, tài sản, ngôi làng của chúng tôi, và những gì đã xảy ra với chúng tôi là vô cùng khó khăn."
Khán thính giả nghe đài đang tìm kiếm sự hỗ trợ về sức khỏe tâm thần có thể liên hệ với Beyond Blue theo số 1300 22 4636. Để biết thêm thông tin, vui lòng truy cập beyondblue.org.au. Embrace Multicultural Mental Health hỗ trợ những người đến từ các nền văn hóa và ngôn ngữ đa dạng.
Đồng hành cùng chúng tôi, Follow & Like SBS Vietnamese Facebook
Cập nhật tin tức mọi lúc mọi nơi tại sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS tiếng Việt trên trang mạng, hay trên ứng dụng SBS Radio, tải về từ iOS hay Android
