Diễn biến chiến sự
Cuộc chiến liên quan đến Hoa Kỳ, Israel và Iran đang bước vào giai đoạn mới đầy rủi ro.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nói chiến dịch quân sự đã gây một đòn quyết định vào lực lượng vũ trang Iran.
Tuy nhiên, trên khắp khu vực, giao tranh vẫn tiếp tục mở rộng, tên lửa và phi cơ không người lái tấn công nhiều quốc gia, và hàng trăm nghìn dân thường phải sơ tán.
Phát biểu với các phóng viên tại Florida, Tổng thống Trump nói chiến dịch phối hợp Mỹ-Israel đã nhanh chóng phá hủy phần lớn năng lực quân sự của Iran.
Ông cho biết các cơ sở hạ tầng quân sự quan trọng đã bị phá hủy trong những ngày đầu tiên của chiến tranh.
"Chắc chắn họ không còn Hải quân, không còn Không quân, không còn thiết bị phòng không. Tất cả đều bị phá hủy.
Họ không có radar, không có viễn thông, và không còn lãnh đạo. Tất cả biến mất. Vì vậy, bạn có thể nhìn nhận tuyên bố chiến tranh gần như kết thúc. Chúng ta có thể gọi đây là một thành công to lớn.Donald Trump
Tổng thống Trump nói mục tiêu của chiến dịch là đảm bảo Iran không thể tái chế tạo vũ khí đe dọa Mỹ, Israel hoặc đồng minh.
“Ông nói trước đây rằng chúng ta đã thắng theo nhiều cách, nhưng chưa thắng đủ. Ông định nghĩa ‘đủ’ là gì? Tiêu chuẩn của ông là gì?” Trump: “Khi họ không thể bắt đầu phát triển vũ khí hạt nhân vào ngày hôm sau… Khi tôi thấy họ về cơ bản không còn khả năng phát triển vũ khí nào trong thời gian dài có thể sử dụng chống lại Mỹ, Israel hoặc đồng minh.”
Ông cũng phản ứng về việc Iran bổ nhiệm Mojtaba Khamenei, con trai của cố Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei, làm lãnh đạo mới của đất nước.
Tổng thống Trump nói ông thất vọng về lựa chọn này và cho rằng điều đó có thể tiếp tục theo hướng chính trị cũ tại Tehran.
Tổng thống Mỹ cũng xác nhận ông đã nói chuyện với Tổng thống Nga Vladimir Putin về xung đột này.
Kremlin cho biết Tổng thống Putin kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức, cảnh báo chiến tranh có nguy cơ làm bất ổn khu vực Trung Đông.
Nga chỉ trích các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran là sự leo thang nguy hiểm.
Tác động tới thị trường năng lượng
Xung đột cũng gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu.
Giá dầu tăng mạnh khi chiến sự đe dọa vận chuyển qua Eo biển Hormuz.
Tổng thống Trump nói Washington đang nới lỏng một số lệnh trừng phạt liên quan dầu mỏ để giúp ổn định nguồn cung.
“Chúng tôi cũng miễn một số lệnh trừng phạt dầu mỏ để giảm giá. Một số nước đang bị trừng phạt, chúng tôi sẽ gỡ bỏ các lệnh này cho tới khi tình hình ổn định. Sau đó ai biết được?
Có thể chúng tôi sẽ không cần áp lại. Khi cần, Hải quân Mỹ và đối tác sẽ hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển nếu cần. Tôi hy vọng không cần, nhưng nếu cần, chúng tôi sẽ hộ tống.”
Lan rộng xung đột
Xung đột không chỉ ở Iran. Iran phóng tên lửa và phi cơ không người lái vào Israel và các căn cứ Mỹ trong khu vực.
Một số quốc gia Vùng Vịnh đón quân Mỹ, gồm Bahrain, Qatar, Kuwait, Saudi Arabia và UAE, cũng bị nhắm mục tiêu hoặc đặt trong tình trạng báo động cao.
Israel phản ứng bằng chiến dịch khu vực rộng lớn.
Lực lượng Israel tiếp tục tấn công các vị trí Hezbollah tại Lebanon trong khi thực hiện không kích liên tục bên trong Iran.
Phát ngôn viên quân đội Israel, Thiếu tướng Effie Defrin, nói hàng nghìn mục tiêu đã bị tấn công kể từ khi chiến dịch bắt đầu.
Như nhiều tuyên bố chiến trường khác, số liệu do các bên công bố chưa thể kiểm chứng độc lập.
“Chúng tôi đang ở ngày thứ 10 của Chiến dịch Sư tử Gầm. Không quân tiếp tục tấn công mục tiêu của chế độ Iran tại Tehran, Isfahan và miền Nam Iran. Trong 10 ngày qua, chúng tôi đã tấn công và làm mất ổn định chế độ khủng bố Iran.
Kể từ khi bắt đầu, IDF (Quân đội Israel) đã loại bỏ hơn 1.900 binh sĩ và chỉ huy, gây thương vong cho hàng nghìn người khác. Chúng tôi còn nhiều mục tiêu khác. Đây là nỗ lực liên tục, và chúng tôi đang tăng cường tác động nghiêm trọng lên tất cả các tầng lớp và cơ cấu của chế độ.”
Hezbollah tuyên bố tiếp tục chiến đấu bất chấp tấn công của Israel, trong khi tổn thất nhân đạo tăng cao.
Liên Hợp Quốc cảnh báo tấn công vào cơ sở dầu khí và hệ thống nước có thể gây rủi ro môi trường và sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng khắp khu vực.
Human Rights Watch cáo buộc Israel sử dụng phosphorus trắng trong khu dân cư miền Nam Lebanon, dẫn chứng hình ảnh xác minh từ thị trấn Yohmor ngày 3/3.
Tại Beirut, sân vận động Camille Chamoun đã trở thành trại tị nạn cho các gia đình sơ tán.
Rủi ro lan rộng hơn
Thổ Nhĩ Kỳ cho biết phòng không NATO đã chặn các tên lửa Iran xâm nhập không phận Thổ Nhĩ Kỳ.
Tổng thống Recep Tayyip Erdogan nói hành động của Tehran đe dọa quan hệ láng giềng.
“Dù đã cảnh báo, những bước đi sai lầm và khiêu khích vẫn tiếp diễn, đe dọa tình hữu nghị của Thổ Nhĩ Kỳ. Chúng ta không được tham gia bất kỳ kế hoạch nào gây tổn thương sâu sắc cho quốc gia và làm lu mờ quan hệ hàng nghìn năm.
Vị thế và lập trường của Thổ Nhĩ Kỳ rõ ràng. Nỗ lực ngăn chặn xung đột lan rộng cũng rất rõ ràng. Trong bối cảnh hiện nay, tôi nhắc lại, kiên trì sai lầm và bướng bỉnh phải tránh.”
Sau mười ngày xung đột, chiến tranh không còn giới hạn ở Iran và Israel.
Nó lan rộng khắp Trung Đông, ảnh hưởng tới các quốc gia Vùng Vịnh, đe dọa nguồn cung năng lượng toàn cầu và buộc hàng trăm nghìn dân thường rời bỏ nhà cửa.
Và dù có tuyên bố thắng lợi quân sự ban đầu, vẫn chưa có dấu hiệu cho thấy chiến tranh sắp kết thúc.
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
