Lịch sử bán đảo Triều Tiên vừa bước qua một khúc quanh định mệnh. Sau hơn 70 năm duy trì hy vọng về một ngày "non sông liền một dải", Bình Nhưỡng đã chính thức đặt dấu chấm hết cho ảo vọng này bằng việc luật hóa thực tế hai quốc gia riêng biệt. Đây không chỉ là một thủ tục hành chính, mà là sự sụp đổ của một hệ tư tưởng đã tồn tại kể từ sau cuộc chiến khốc liệt năm 1950-1953.
Bước ngoặt hiến pháp: Xóa bỏ quá khứ, định hình tương lai
Theo các tài liệu được Reuters và Bộ Thống nhất Hàn Quốc công bố vào đầu tháng 5 năm 2026, Triều Tiên đã thực hiện một bước đi quyết liệt tại phiên họp của Hội đồng Nhân dân Tối cao diễn ra vào tháng 3 trước đó. Hiến pháp mới của quốc gia này đã được sửa đổi để xóa sạch mọi dấu vết của giấc mơ thống nhất.
Cụ thể, các thuật ngữ mang tính biểu tượng như "thống nhất hòa bình của tổ quốc", "đoàn kết dân tộc vĩ đại" hay "đấu tranh thực hiện thống nhất dân tộc" đã hoàn toàn bị loại bỏ khỏi phần Lời mở đầu và các điều khoản chính. Trong suốt nhiều thập kỷ, hiến pháp Triều Tiên luôn khẳng định thống nhất là "nguyện vọng chung của toàn dân tộc", nhưng giờ đây, khái niệm đó đã trở thành di sản của quá khứ.
Thay đổi gây chấn động nhất nằm ở việc định nghĩa lại lãnh thổ. Lần đầu tiên, Triều Tiên đưa điều khoản lãnh thổ vào hiến pháp, xác lập biên giới giáp với Trung Quốc và Nga ở phía Bắc, và giáp với "Cộng hòa Hàn Quốc" ở phía Nam. Việc sử dụng tên gọi chính thức của miền Nam thay vì cụm từ "nửa phía Nam của bán đảo" cho thấy Bình Nhưỡng đã từ bỏ quyền tài phán trên toàn bộ bán đảo, chính thức thừa nhận Hàn Quốc là một thực thể quốc gia độc lập và đối địch.
Động cơ sau học thuyết "hai nhà nước thù địch"
Quyết định này của Kim Jong Un không phải là sự bộc phát mà là kết quả của một chiến lược dài hạn được chuẩn bị kỹ lưỡng từ cuối năm 2023. Có ba yếu tố chính thúc đẩy sự thay đổi mang tính thời đại này:
- Sự chênh lệch kinh tế khổng lồ: Triều Tiên nhận thấy mô hình "một dân tộc" không còn thực tế khi khoảng cách giàu nghèo giữa hai miền đã quá xa vời. Với GDP của Hàn Quốc hiện cao gấp hơn 50 lần so với miền Bắc, việc duy trì khái niệm thống nhất chỉ tạo ra áp lực văn hóa và rủi ro bị "hòa tan" cho Bình Nhưỡng.
- Trục liên minh mới: Việc thắt chặt quan hệ quân sự với Nga và củng cố liên kết với Bắc Kinh đã giúp Triều Tiên tự tin hơn trong việc xác lập vị thế quốc tế độc lập. Bằng cách tuyên bố "hai nhà nước", ông Kim muốn khẳng định tư cách một quốc gia có chủ quyền bình đẳng trên trường quốc tế, thay vì là một nửa của một dân tộc đang tranh chấp.
- Lá chắn hạt nhân vĩnh cửu: Hiến pháp mới đã nâng tầm quyền chỉ huy hạt nhân của Chủ tịch Ủy ban Quốc vụ lên mức cao nhất. Việc định nghĩa rõ lãnh thổ giúp Bình Nhưỡng thiết lập một ranh giới "đỏ" pháp lý: bất kỳ sự can thiệp nào từ phía Seoul dưới danh nghĩa "đoàn kết dân tộc" giờ đây sẽ bị coi là hành vi xâm lược quốc gia, và Triều Tiên sẵn sàng đáp trả bằng mọi giá, kể cả vũ khí hạt nhân.
Hiện thực hóa sức mạnh quân sự dọc biên giới
Đi đôi với những thay đổi về mặt pháp lý là những hành động thực địa đầy răn đe. Chỉ vài ngày sau khi công bố thông tin sửa đổi hiến pháp, truyền thông nhà nước Triều Tiên (KCNA) cho biết ông Kim Jong Un đã đi thị sát nhà máy sản xuất pháo tự hành 155mm mới. Loại pháo này có tầm bắn vượt quá 60km, đủ sức bao phủ toàn bộ vùng thủ đô Seoul – nơi sinh sống của 25 triệu người dân Hàn Quốc.
Việc triển khai các tiểu đoàn pháo binh mới dọc biên giới phía Nam là minh chứng cho thấy học thuyết "hai nhà nước thù địch" không chỉ nằm trên giấy. Triều Tiên cũng đồng thời thách thức "Đường Ma" (Ghost Line) – cách họ gọi Đường Giới hạn Phía Bắc (NLL) ở Biển Tây. Với hiến pháp mới, Bình Nhưỡng có cơ sở pháp lý nội bộ để khẳng định bất kỳ hoạt động nào của Hàn Quốc tại khu vực này đều là xâm phạm chủ quyền, làm tăng nguy cơ va chạm hải quân giữa tàu khu trục của hai bên.
Phản ứng từ Seoul: Sự thận trọng của một thế hệ mới
Trước những động thái cứng rắn từ Bình Nhưỡng, chính quyền Tổng thống Lee Jae Myung tại Tòa Bạch Ốc đã đưa ra những phản hồi thận trọng nhưng kiên định. Seoul khẳng định sẽ tiếp tục theo đuổi chính sách "chung sống hòa bình" thay vì thúc đẩy một cuộc thống nhất cấp tốc.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn cả là sự thay đổi trong lòng xã hội Hàn Quốc. Các số liệu thống kê cho thấy một sự đứt gãy về quan điểm giữa các thế hệ:
- Thế hệ cũ: Những người sinh trước năm 1950 vẫn giữ ký ức về sự chia cắt và coi thống nhất là sứ mệnh lịch sử thiêng liêng.
- Thế hệ trẻ (Gen Z và Millennials): Hơn 50% người trẻ coi thống nhất là "không cần thiết". Họ nhìn nhận Triều Tiên như một quốc gia láng giềng xa lạ và lo ngại về gánh nặng tài chính khổng lồ – ước tính lên tới 2.000 tỷ USD – nếu hai miền sát nhập.
Khảo sát vào tháng 10/2025 chỉ ra một thực tế nghiệt ngã: lần đầu tiên trong lịch sử, tỷ lệ người dân ủng hộ thống nhất đã giảm xuống dưới ngưỡng 50%. Đa số người dân Hàn Quốc hiện nay ưu tiên trạng thái ổn định và chung sống hòa bình hơn là một viễn cảnh thống nhất đầy rủi ro.
Kỷ nguyên của sự cân bằng răn đe
Việc sửa đổi hiến pháp của Triều Tiên vào năm 2026 đã đóng lại cánh cửa của một chương sử kéo dài hơn bảy thập kỷ. Khái niệm "một dân tộc" bị khai tử, nhường chỗ cho một thực tế mới: hai quốc gia cùng tồn tại trong trạng thái thù địch nhưng rõ ràng về giới hạn.
Dù các chuyên gia nhận định việc xác định rõ biên giới có thể giúp giảm thiểu những tính toán sai lầm dẫn đến xung đột ngẫu nhiên, nhưng sự thiếu vắng sợi dây liên kết dân tộc cũng khiến các cuộc khủng hoảng trong tương lai dễ leo thang hơn. Bán đảo Triều Tiên đang tiến vào một quỹ đạo mới, nơi hòa bình không được duy trì bằng tình thân mà bằng sự răn đe hạt nhân và những họng pháo luôn trong tình trạng sẵn sàng.
Giấc mơ thống nhất có thể đã đi đến hồi kết, nhưng một cuộc hành trình mới – cuộc hành trình tìm kiếm sự chung sống hòa bình giữa hai nhà nước độc lập – mới chỉ bắt đầu. Đây là một bước ngoặt đòi hỏi cả hai miền cũng như cộng đồng quốc tế phải điều chỉnh chiến lược một cách kiên nhẫn và tỉnh táo nhất.
READ MORE
Á châu Ngày nay
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
Phần "Transcript" do AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI: https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/
