Thảm đỏ lộng lẫy, quốc yến linh đình, chiến đấu cơ hộ tống và những cái bắt tay phủ kín truyền thông thế giới. Sau ba ngày hội đàm giữa Trump và Tập, kết quả thực chất có tương xứng? hay ẩn chứa màn đấu trí chiến lược giữa hai siêu cường vừa cạnh tranh, vừa kiềm chế nhau để tránh đối đầu trực diện?
Có những hội nghị thượng đỉnh được nhớ đến bởi những thỏa thuận mang tính bước ngoặt. Nhưng cũng có những cuộc gặp được nhớ tới bởi chính những điều mà hai bên cố tình không giải quyết.
Chuyến thăm Washington của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình từ ngày 23 đến 25/9 là một ví dụ điển hình. Thảm đỏ được trải dài, quốc yến được tổ chức theo nghi thức cao nhất, chiến đấu cơ hộ tống trên bầu trời, hàng loạt biểu tượng ngoại giao được triển khai như một màn trình diễn quyền lực được dàn dựng công phu. Thế nhưng khi lớp hào quang truyền thông lắng xuống, kết quả thực chất chỉ là việc gia hạn đình chiến thương mại thêm 60 ngày.
Một kết quả quá nhỏ so với những kỳ vọng được tạo ra trước đó.
Nhưng có lẽ, đó lại chính là mục tiêu của cả Washington lẫn Bắc Kinh.
Đây không phải hội nghị để ký hòa ước
Nhiều nhà quan sát đã gọi đây là một hội nghị thượng đỉnh "ít thành quả". Đánh giá đó không sai. Nhưng nó bỏ sót bản chất của cuộc chơi.
Washington không mời ông Tập tới để kết thúc cạnh tranh chiến lược. Bắc Kinh cũng không đến Mỹ với kỳ vọng xóa bỏ các lệnh hạn chế công nghệ hay giải quyết hồ sơ Đài Loan.
Mục tiêu của hai bên thực tế khiêm tốn hơn nhiều: ngăn cuộc đối đầu vượt khỏi tầm kiểm soát.
Từ thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được tại Busan năm 2025, Mỹ và Trung Quốc đã duy trì một trạng thái kỳ lạ: vừa đối đầu quyết liệt, vừa không thể tách rời nhau.
Hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục phụ thuộc lẫn nhau về thương mại, tài chính và chuỗi cung ứng. Nhưng đồng thời, họ cũng đang chạy đua quyết liệt trong công nghệ, quân sự và ảnh hưởng địa chính trị.
Nói cách khác, cả hai đang mắc kẹt trong một mối quan hệ "không thể chung sống hòa bình hoàn toàn, nhưng cũng không thể chia tay".
Hai tháng đình chiến nói lên tất cả
Chi tiết đáng chú ý nhất của hội nghị không nằm ở những cái bắt tay, mà nằm ở con số 60 ngày.
Nếu thực sự tin tưởng nhau, hai nước hoàn toàn có thể gia hạn thỏa thuận thương mại trong một năm hoặc dài hơn.
Nếu thực sự muốn đối đầu, họ cũng có thể để đình chiến hết hiệu lực ngay trong tháng 11.
Nhưng họ chọn hai tháng.
Đó là khoảng thời gian vừa đủ để thị trường toàn cầu không hoảng loạn.
Vừa đủ để nông dân Mỹ yên tâm tiêu thụ nông sản.
Vừa đủ để các tập đoàn công nghiệp Mỹ không phải lo thiếu hụt đất hiếm trong ngắn hạn.
Vừa đủ để hai nhà lãnh đạo còn cơ hội gặp nhau tại APEC ở Thâm Quyến và G20 ở Miami.
Nhưng đồng thời, nó cũng ngắn đến mức không tạo ra bất kỳ sự chắc chắn chiến lược nào.
Đó là thông điệp quan trọng nhất của hội nghị lần này: Mỹ và Trung Quốc chưa tìm thấy lý do để tin nhau.
Đằng sau thảm đỏ là cuộc chiến công nghệ
Người ta dễ bị cuốn hút bởi hình ảnh ông Trump đưa ông Tập tham quan những biểu tượng quyền lực của nước Mỹ.
Nhưng cuộc chiến thật sự không nằm ở đó.
Nó nằm trên các dây chuyền sản xuất chip AI.
Nó nằm trong các mỏ đất hiếm.
Nó nằm trong các phòng nghiên cứu bán dẫn và các trung tâm dữ liệu đang vận hành những mô hình trí tuệ nhân tạo thế hệ mới.
Trong suốt ba ngày hội đàm, Washington không đưa ra bất kỳ tín hiệu đáng kể nào về việc nới lỏng kiểm soát xuất khẩu chip AI tiên tiến.
Đó không phải sự quên lãng.
Đó là sự im lặng có chủ đích.
Mỹ hiểu rằng lợi thế lớn nhất của họ trong thập niên tới không phải thuế quan, mà là công nghệ.
Trong khi đó, Bắc Kinh cũng không có dấu hiệu từ bỏ quân bài đất hiếm, lĩnh vực mà Trung Quốc vẫn giữ vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bởi vậy, nếu nhìn kỹ, thương mại chỉ là mặt nổi.
Cuộc chiến công nghệ mới là mặt chìm.
Và đây chính là nơi không bên nào có ý định nhượng bộ.
Cả Trump lẫn Tập đều đang chơi với thời gian
Điểm thú vị nhất của cuộc gặp Washington là cả hai nhà lãnh đạo đều đang mua cùng một thứ: thời gian.
Donald Trump cần thời gian.
Thời gian để bước qua cuộc bầu cử giữa kỳ.
Thời gian để các tập đoàn AI Mỹ nới rộng khoảng cách công nghệ.
Thời gian để giải quyết những hồ sơ đối ngoại phức tạp khác từ Trung Đông đến châu Âu.
Tập Cận Bình cũng cần thời gian.
Thời gian để nền kinh tế Trung Quốc phục hồi.
Thời gian để chuỗi cung ứng công nghệ nội địa giảm phụ thuộc vào phương Tây.
Thời gian để các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp tục phát triển năng lực sản xuất bán dẫn trong nước.
Điều đáng chú ý là cả hai đều chưa muốn trả giá cho một cuộc đối đầu toàn diện.
Nhưng cũng không muốn nhượng bộ đủ lớn để đổi lấy một nền hòa bình lâu dài.
Thế nên họ chọn giải pháp ở giữa: kéo dài ván cờ.
Điều khiến châu Á lo lắng
Tại Tokyo, Seoul hay nhiều thủ đô Đông Nam Á, người ta không chỉ lo Mỹ và Trung Quốc đánh nhau.
Ngày càng nhiều nước lo một kịch bản khác.
Đó là Mỹ và Trung Quốc đạt được những thỏa thuận song phương trên đầu các nước còn lại.
Nhật Bản và Hàn Quốc lo ngại Washington có thể điều chỉnh ưu tiên chiến lược để đổi lấy ổn định kinh tế.
Một số nước ASEAN theo dõi sát xem liệu sự hòa hoãn thương mại có đi cùng với việc Mỹ giảm mức độ hiện diện chiến lược trong khu vực hay không.
Nghịch lý của năm 2026 là như vậy.
Trước đây, các nước nhỏ sợ sự đối đầu Mỹ - Trung.
Giờ đây, nhiều nước bắt đầu lo cả khả năng hai siêu cường tìm được tiếng nói chung.
Ai thắng?
Nếu xét trên mặt trận truyền thông, cả hai đều thắng.
Ông Trump có được hình ảnh một tổng thống đang kiểm soát cuộc chơi, tiếp đón đối thủ chiến lược trong tư thế của nước chủ nhà quyền lực nhất thế giới.
Ông Tập có được những hình ảnh mang giá trị biểu tượng lớn cho thấy Trung Quốc được tiếp đón với vị thế của một cường quốc ngang hàng.
Nhưng nếu xét ở cấp độ chiến lược, cuộc chơi vẫn chưa ngã ngũ.
Không có đột phá về thương mại.
Không có đột phá về công nghệ.
Không có đột phá về Đài Loan.
Không có đột phá về an ninh.
Thứ duy nhất được gia hạn là thời gian.
Và có lẽ, đó mới chính là bản chất của hội nghị thượng đỉnh này.
Đằng sau những bữa tiệc, những bức ảnh lưu niệm và những lời lẽ ngoại giao mềm mại là một sự thật lạnh lùng: Mỹ và Trung Quốc vẫn đang chuẩn bị cho một cuộc cạnh tranh kéo dài nhiều năm nữa.
Họ cho đối phương đủ tôn trọng để tiếp tục ngồi vào bàn đàm phán.
Nhưng cũng giữ lại đủ sức ép để không bên nào cảm thấy an toàn.
Vì thế, thảm đỏ ở Washington không phải dấu hiệu của một kỷ nguyên hòa dịu mới.
Nó chỉ là tấm thảm phủ lên những "ranh đỏ" mà cả hai bên vẫn chưa sẵn sàng bước qua.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
Phần "Transcript" do AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI: https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/
