Á châu Ngày nay: Tiêu điểm 2026 - Eo biển Đài Loan trước "cơn bão thống nhất” từ Bắc Kinh

View Transcript

In Chinese president Xi Jinping’s China Dream, taking control of Taiwan is high on the to-do list. Source: Xinhua, AAP

Á châu Ngày nay

View Podcast Series

Follow and Subscribe

Apple Podcasts

Spotify

Download (17.79MB)

Download the SBS Audio appAvailable on iOS and Android

Bước sang năm 2026, eo biển Đài Loan đang trở thành "chảo lửa" địa chính trị nóng nhất toàn cầu sau thông điệp đanh thép từ Bắc Kinh. Khi những cuộc tập trận quy mô kỷ lục của quân đội Trung Quốc liên tục gia tăng áp lực, thế giới đứng trước kịch bản thiệt hại 10 nghìn tỷ USD nếu xung đột nổ ra. Đang có những chuyển động ngầm tại Tòa Bạch Ốc, phương Tây, chiến lược đối phó của Đài Bắc và vị thế đầy rủi ro của ASEAN trong vòng xoáy quyền lực mới.

Bước sang năm 2026, bản đồ địa chính trị khu vực châu Á - Thái Bình Dương đang rung chuyển trước những tín hiệu cứng rắn từ Trung Quốc. Thông điệp năm mới của Chủ tịch Tập Cận Bình không chỉ là một bài phát biểu truyền thống mà đã trở thành một cột mốc đánh dấu sự leo thang căng thẳng mới tại eo biển Đài Loan. Trong bối cảnh các cường quốc liên tục điều chỉnh chiến lược, thế giới đang nín thở dõi theo từng động thái quân sự và ngoại giao tại điểm nóng này.

Thông điệp cứng rắn và bóng ma quân sự cuối năm 2025

Vào tối ngày 31/12/2025, trong bài phát biểu được phát sóng trên toàn quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình đã khẳng định: “Sự thống nhất của quê hương chúng ta là một xu hướng của thời đại, là không thể ngăn cản”. Lời khẳng định này mang sức nặng đặc biệt khi Bắc Kinh vừa kết thúc cuộc tập trận quân sự khổng lồ mang tên “Justice Mission 2025” chỉ một ngày trước đó.

Cuộc tập trận diễn ra vào ngày 29-30/12/2025 được đánh giá là có quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đã triển khai bắn đạn thật, mô phỏng phong tỏa toàn diện các cảng chính của Đài Loan và diễn tập kiểm soát các tuyến đường năng lượng huyết mạch. Đây không còn là những hoạt động răn đe thông thường mà là một lời “cảnh cáo nghiêm khắc” gửi tới các lực lượng mà Bắc Kinh gọi là “ly khai” và sự can thiệp của các thế lực bên ngoài.

Việc thiết lập “Ngày Khôi phục Đài Loan” trong năm 2025 nhằm kỷ niệm 80 năm kết thúc Chiến tranh chống Nhật cũng được ông Tập nhắc lại như một cách củng cố tính chính danh lịch sử cho mục tiêu thống nhất. Điều này cho thấy năm 2026 sẽ là giai đoạn bản lề, chuẩn bị cho cột mốc quan trọng năm 2027 – kỷ niệm 100 năm thành lập PLA.

Những rủi ro chực chờ trong năm 2026

Dù giới quan sát nhận định một cuộc xung đột toàn diện ngay trong năm 2026 có xác suất chưa cao do Bắc Kinh vẫn ưu tiên phương án “thống nhất hòa bình” để bảo vệ nền kinh tế, nhưng các rủi ro cục bộ đang ở mức báo động đỏ.

Va chạm trong “vùng xám”: Các chuyên gia lo ngại về những xung đột quân sự cục bộ phát sinh từ các hoạt động vùng xám. Việc phong tỏa tạm thời hoặc kiểm soát không phận/hải phận có thể dẫn đến những va chạm ngẫu nhiên nhưng khó kiểm soát với lực lượng Mỹ hoặc Nhật Bản thường trực tại khu vực.

Cửa sổ cơ hội địa chính trị: Có những quan ngại rằng Bắc Kinh có thể tận dụng thời điểm Mỹ đang bị phân tâm bởi các vấn đề nội bộ hoặc các điểm nóng khác trên thế giới để tiến hành những bước đi quyết liệt hơn.

Hệ lụy nhân đạo và kinh tế: Một cuộc xung đột, dù ở quy mô nào, cũng sẽ gây ra cuộc khủng hoảng nhân đạo khủng khiếp và làm đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, nơi Đài Loan đang nắm giữ hơn 60% thị trường bán dẫn thế giới.

Phản ứng từ Đài Bắc: Răn đe bằng sức mạnh

Trước áp lực ngày càng tăng, Đài Loan không chọn cách lùi bước. Trong bài phát biểu đầu năm 2026, Nhà lãnh đạo Lai Ching-te (Lại Thanh Đức) đã khẳng định quyết tâm bảo vệ chủ quyền trước “tham vọng bành trướng” của đại lục.

Đài Bắc đã vạch ra một lộ trình phòng thủ rõ ràng:

Ngân sách quốc phòng kỷ lục: Phê duyệt gói bổ sung khoảng 40 tỷ USD cho giai đoạn 2026-2033.

Chiến tranh bất đối xứng: Tập trung vào các loại vũ khí hiện đại như tên lửa chống hạm, drone (thiết bị bay không người lái) và các hệ thống phòng thủ di động.

Hỗ trợ quốc tế: Tiếp nhận gói vũ khí trị giá 11 tỷ USD từ Mỹ bao gồm hệ thống HIMARS và tên lửa Javelin.

Nội lực xã hội: Cải cách nghĩa vụ quân sự lên 1 năm và tăng cường huấn luyện dân quân dự bị.

Chiến lược cốt lõi của Đài Loan là làm cho cái giá của một cuộc tấn công trở nên quá đắt đỏ, khiến Bắc Kinh phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi hành động.

Thế cờ của các đồng minh phương Tây

Tại Tòa Bạch Ốc, chính quyền Mỹ coi thông điệp của ông Tập là một tín hiệu nghiêm trọng. Mỹ đã nhanh chóng tăng cường hiện diện quân sự tại các căn cứ chiến lược như Guam, Philippines và Nhật Bản. Với ngân sách quốc phòng cho năm tài khóa 2026 dự kiến đạt mức 890-900 tỷ USD, Washington đang dồn lực hiện đại hóa tàu ngầm và tên lửa tầm xa để duy trì khả năng răn đe tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Trong khi đó, Liên minh Châu Âu (EU) dù tham gia gián tiếp nhưng đã thể hiện lập trường rõ ràng qua các chuyến tàu chiến đi qua eo biển Đài Loan để khẳng định quyền tự do hàng hải. Các quốc gia như Pháp và Đức cũng đang ráo riết thực hiện chính sách “de-risking” (giảm thiểu rủi ro), chuyển dịch chuỗi cung ứng bán dẫn sang các đối tác như Ấn Độ và Việt Nam để giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc.

Nhật Bản: Tiền đồn trong cơn bão

Nhật Bản có lẽ là quốc gia lo ngại nhất. Tokyo coi Đài Loan là “mối đe dọa tồn vong” vì vị trí này nằm ngay sát các tuyến đường năng lượng huyết mạch của họ.

Chính phủ Nhật Bản đã có những bước đi cụ thể:

Triển khai hệ thống tên lửa chống hạm trên đảo Yonaguni, chỉ cách Đài Loan 110km.

Nâng ngân sách quốc phòng lên mức 2% GDP sớm hơn kế hoạch.

Lên phương án sơ tán dân sự tại Okinawa trong trường hợp xảy ra xung đột.

Nhật Bản đang chuyển mình từ một chính sách hòa bình thuần túy sang trạng thái phòng thủ tích cực, thắt chặt liên minh với Mỹ và các nước trong nhóm QUAD.

Nguy cơ sụp đổ kinh tế toàn cầu và tác động tới ASEAN

Nếu một cuộc xung đột nổ ra tại eo biển Đài Loan, hậu quả kinh tế sẽ không chỉ dừng lại ở khu vực mà sẽ lan tỏa toàn cầu. Theo Bloomberg Economics, thiệt hại có thể lên tới 10 nghìn tỷ USD, tương đương 10% GDP thế giới – một con số kinh hoàng vượt xa tác động của đại dịch COVID-19 hay cuộc khủng hoảng tài chính 2008.

Đối với khối ASEAN, các tác động sẽ mang tính trực diện:

Giao thương đình trệ: Hơn 20% thương mại toàn cầu đi qua eo biển này. Các quốc gia phụ thuộc vào xuất nhập khẩu như Việt Nam, Singapore sẽ đối mặt với lạm phát và đứt gãy sản xuất.

Dòng vốn FDI: Trung Quốc và Đài Loan là hai nhà đầu tư hàng đầu tại Đông Nam Á. Xung đột sẽ khiến dòng vốn này bị đóng băng.

An ninh khu vực: Nguy cơ lan rộng căng thẳng sang Biển Đông là rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến chủ quyền và an ninh của các nước thành viên ASEAN.

Năm 2026 đang mở ra với những gam màu xám xịt tại eo biển Đài Loan. Thông điệp từ Bắc Kinh đã đặt khu vực vào một trạng thái thử thách mới, nơi mà ngoại giao và răn đe quân sự đang chạy đua với thời gian. Dù các bên đều hiểu rõ cái giá của chiến tranh là quá đắt, nhưng những tính toán sai lầm hoặc các va chạm ngẫu nhiên có thể châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng toàn cầu.

Thế giới kỳ vọng vào những nỗ lực đối thoại thực chất hơn là những cuộc tập trận bắn đạn thật hay những lời tuyên bố đanh thép. Trong bàn cờ địa chính trị này, mỗi nước đi của các cường quốc trong năm 2026 sẽ quyết định tương lai của hòa bình và ổn định tại châu Á trong nhiều thập kỷ tới.

Á châu Ngày nay

Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese

Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play

Phần "Transcript" do AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI: https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/

Transcript

[Xuân Ngọc]

[nhạc intro] Tạp chí Asia Today ngày nay cùng Xuân Ngọc và Nguyễn Tuân xin kính chào quý khán thính giả của SBS Tiếng Việt. Chúng ta bắt đầu một năm mới cùng với tạp chí này ngày 4 tháng Một, 2026. Và lời đầu tiên xin kính chúc vị khách của chương trình, bình luận gia Nguyễn Tuân cũng như là quý vị đang theo dõi chương trình của chúng tôi. Một năm mới thật là thành công, dồi dào sức khỏe, an khang, thịnh vượng. Và như thường lệ, chúng tôi chào đón sự trở lại của bình luận gia Nguyễn Tuân ạ!

[Nguyễn Tuân]

Xin chào Xuân Ngọc và xin chào quý thính giả.

[Xuân Ngọc]

Và thưa anh Nguyễn Tuân và thưa quý thính giả, có lẽ là trong chương trình đầu năm như thế này, chúng ta sẽ tới với những thông tin, tới những sự kiện mà có thể nó sẽ ảnh hưởng rất lớn tới cục diện của khu vực châu Á trong năm 2026. Chúng tôi tạm đánh giá là như vậy. Đó chính là mối quan hệ trên bán đảo Đài Loan. Và cụ thể thì trong cái thời gian vừa rồi, cuối năm 2025, Chủ tịch Tập Cận Bình đã có một cái thông điệp năm mới và đây là một cái sự kiện mà năm nay đặc biệt quan trọng và người ta hướng tới, bởi vì nó sẽ thể hiện cho cái xu hướng của Bắc Kinh như thế nào? Đầu tiên đó thì anh Nguyễn Tuân có thể phân tích một cách thật là chi tiết này. Những cái nội dung trong thông điệp đó, đặc biệt là phần có liên quan đến cái gọi là trong ngoặc kép, quyết tâm thống nhất Đài Loan, cũng như những rủi ro tiềm ẩn mà nó phản ánh cho tình hình khu vực trong năm 2026 ạ.

[Nguyễn Tuân]

Cái thông điệp năm mới này là một cái bài phát biểu truyền thống ngàn năm, nhưng năm nay nó cho thấy nó mang một cái sắc thái là mạnh mẽ hơn và nhấn mạnh hơn về cái vấn đề Đài Loan đó. Thì trong cái bài phát biểu này, ông Tập nhấn mạnh rằng: "Sự thống nhất quê hương của chúng ta, một xu hướng của thời đại là không thể ngăn cản được." Đó, thì ông Tập có đề cập đến cái mối liên hệ máu mủ giữa nhân dân hai bờ eo biển Đài Loan nè. Rồi đồng thời nhắc lại cái việc thiết lập cái, cái ngày gọi là cái ngày khôi phục Đài Loan trong năm 2025 để kỷ niệm tám mươi năm ngày kết thúc Chiến tranh chống Nhật. Thì cái thông điệp này được đưa ra ngay sau cái cuộc tập trận quân sự lớn mang tên là gọi là Sứ mệnh Công lý 2025, diễn ra trong 29 và 30 tháng Mười Hai năm 2025. Thì cái cuộc tập trận này có thể nói là một cái quy mô lớn nhất từ trước đến nay, bao gồm là bắn đạn thật nè, rồi mô tả... mô phỏng cái phong tỏa các cảng chính của Đài Loan và kiểm soát tuyến năng lượng.

[Nguyễn Tuân]

Thì quân đội, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, người phát ngôn thì nói rằng: đây là một cảnh báo nghiêm khắc đối với cái lực lượng ly khai và sự can thiệp từ bên ngoài. Đấy, thì thật sự năm nay, năm... bài phát biểu năm nay nó cho thấy một cái tình hình năm 2026 là, là cái sự tập trung của Trung Quốc về vấn đề eo biển Đài Loan này nó quan trọng đối với họ. Thì về những cái rủi ro trong năm 2026 này nó, nó, nó có những cái rủi ro như thế này. Gọi là cái thông điệp này, nó báo hiệu là cái căng thẳng ở eo biển Đài Loan nó có thể leo thang đặc biệt trong năm nay. Nó cho thấy là

[Nguyễn Tuân]

Bắc Kinh họ ưu tiên thống nhất hòa bình, nhưng họ không loại trừ vũ lực. Và năm 2026 là cái giai đoạn chuẩn bị quan trọng trước cái mốc năm 2027 là cái mốc, là cái năm kỷ niệm một trăm năm Ngày thành lập Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Thì, thì, thì cái bài phát biểu này nó cho thấy có những cái nguy cơ, nguy cơ bao gồm chẳng hạn như là xung đột quân sự cục bộ do va chạm trong các cuộc tập trận nè. Thì những cái vùng xám, những cái vùng mà họ tập trận nè, rồi những cái rủi ro về địa, địa chính trị nếu mà Bắc Kinh nó tận dụng cái gọi là cái cửa sổ cơ hội khi mà Mỹ tập trung vào các vấn đề khác, rồi tác động về kinh tế toàn cầu do gián đoạn chuỗi cung ứng bán dẫn. Tại vì Đài Loan là cái nước chiếm hơn sáu mươi phần trăm thị trường bán dẫn trên thế giới. Và một cái nguy cơ nhân đạo nếu mà xảy ra một quy mô lớn. Thì nói tổng thể lại thì cái thông điệp năm mới này là một cái tín hiệu rõ ràng về cái lập trường cứng rắn của Bắc Kinh và có thể khiến năm 2026 trở thành cái năm căng thẳng nhất ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương kể từ sau Chiến tranh Lạnh.

[Xuân Ngọc]

Và những thông tin nó mang tầm vĩ mô. Nhưng bây giờ tôi rất là muốn anh đi sâu hơn một chút, tức là đến với những rủi ro cụ thể trong năm 2026. Liệu rằng Trung Quốc có khả năng tiến hành một cái hành động quân sự trực tiếp hay là vẫn cứ chủ yếu là biện pháp răn đe mà thôi? Và cái tác động đến khu vực châu Á nó sẽ như thế nào từ đó ạ?

[Nguyễn Tuân]

Tình hình hiện nay đang ở mức báo động cao, nhưng mà khả năng xung đột toàn diện ngay trong năm 2026 thì không có, chưa có cao đâu. Vì Bắc Kinh họ từ xưa đến giờ họ vẫn ưu tiên thống nhất hòa bình để tránh tổn thất về kinh tế và ngoại giao. Nhưng mà tuy nhiên thì thông điệp của ông Tập Cận Bình kết hợp với các cuộc tập trận cho thấy là họ sẵn sàng cho kịch bản xấu nhất có thể xảy ra. Đó, thì đây là những cái rủi ro nó có thể xảy ra là: thứ nhất là xung đột cục bộ qua các hoạt động vùng xám, như là phong tỏa tạm thời hoặc là kiểm soát không phận hoặc là hải phận nè. Thì khi mà cái việc này mà xảy ra thì nó dễ dẫn đến các va chạm ngẫu nhiên với các lực lượng của Mỹ hoặc Nhật Bản. Thì tổ chức nghiên cứu độc lập gọi là Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế ở Mỹ, CSIS. Họ đánh giá rằng một cuộc xâm lược mà đầy đủ có thể xảy ra nếu Bắc Kinh đánh giá Mỹ đang suy yếu. Đó, cái thứ hai là về rủi ro về kinh tế.

[Nguyễn Tuân]

Thì cái gián đoạn chuỗi cung ứng bán dẫn nó có thể gây ra suy thoái toàn cầu.... Đó, nó làm ảnh hưởng nặng nề đến các nền kinh tế phụ thuộc và không cấp trên thế giới, mà trong đó Việt Nam mình cũng sẽ bị ảnh hưởng nữa. Và cái thứ ba nữa là về cái, cái, cái là ảnh hưởng về rủi ro lan rộng ở cái khu vực của mình. Thì Nhật Bản coi Đài Loan là cái phòng, là cái tuyến phòng thủ đầu tiên, cho nên xung đột có thể kéo dài. Nó có thể kéo theo các cái xung đột ở các đảo Senkaku nè, Philippines và Việt Nam họ cũng lo ngại về vấn đề Biển Đông. Thì năm hai mươi sáu có thể là năm thử thách đối với các cơ chế, chẳng hạn như về an ninh quốc phòng gọi là Quad. Và nếu ngoại giao mà không có hiệu quả thì khu vực châu Á mình có thể có nguy cơ rơi vào bất ổn lâu dài.

[Xuân Ngọc]

[nhạc mở đầu] Quý thính giả đang theo dõi Tạp chí Á Châu ngày nay cùng với Xuân Ngọc và Nguyễn Tuân. [nhạc mở đầu] Vâng, khoan! Chúng ta hãy đi tới khu vực châu Á. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục phân tích và bình luận tới cái yếu tố này đến quý vị. Nhưng mà cụ thể ở đây đó là cái phía mà chịu thách thức đó là Đài Loan. Vậy thì họ đang có những bước chuẩn bị cụ thể như thế nào để đối phó với cái gọi là quyết tâm thống nhất từ phía Trung Quốc đại lục, đặc biệt là trong năm nay, hai ngàn hai mươi sáu ạ?

[Nguyễn Tuân]

Có thể nói là Đài Loan là họ đang ở trong cái trạng thái gọi là cảnh giác cao nhất đấy. Thì trong bài phát biểu năm mới vào ngày một tháng một năm hai mươi sáu, thì Tổng thống Lai Thanh Đức có nhấn mạnh năm hai mươi sáu là năm quan trọng, thì Đài Loan sẽ kiên quyết bảo vệ chủ quyền, tăng cường quốc phòng và sức mạnh toàn xã hội trước tham vọng mạnh tướng của Trung Quốc. Đó là theo bài phát biểu của Tổng thống Lai Thanh Đức. Thì những cái chuẩn bị cụ thể của họ là về mặt quân sự thì Đài Loan họ đã phê duyệt cái ngân sách quốc phòng bổ sung khoảng bốn chục tỷ đô cho giai đoạn hai mươi sáu đến năm ba mươi ba. Thì cái, cái, cái, cái cái ngân sách này sẽ tập trung vào vũ khí bất đối xứng như tên lửa chống hạm nè, drone nè và cái hệ thống phòng thủ di động nè. Thì họ cũng tiếp nhận được cái, cái gói vũ khí lớn đến từ Mỹ trị giá khoảng mười một tỷ đô la Mỹ. Thì cái gói này được phê duyệt vào tháng mười hai năm hai mươi năm đó.

[Nguyễn Tuân]

Thì cái gói này là, là, là, là rất lớn cho, cho quốc phòng của Đài Loan. Thì Đài Loan cải cách nghĩa vụ, họ cũng có cải cách nghĩa vụ quân sự đó. Họ tăng lên cái nghĩa vụ quân sự đối với công dân của họ là tăng lên một năm, tại vì trước đây chỉ khoảng bốn tháng đó, thì huấn luyện dân quân dự bị và xây dựng hệ thống phòng không. Thì về ngoại giao và kinh tế đó, thì Đài Loan họ cũng thúc đẩy quan hệ với Mỹ, Nhật Bản và khối châu Âu. Thì họ tham gia vào Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương, gọi tắt là CPTPP và đa dạng hóa cái chuỗi cung ứng bán dẫn. Chẳng hạn như cái công ty chuyên về bán dẫn TSMC, họ bắt đầu xây dựng các nhà máy tại Mỹ và Nhật. Thì nói chung là tổng... cái chiến lược tổng thể của Đài Loan là gọi là họ sẽ là răn đe bằng sức mạnh, có nghĩa là làm cho cái chi phí xâm lược trở nên quá cao. Kết hợp với ngoại giao để tranh thủ ủng hộ quốc tế thì năm hai mươi sáu dự kiến có thể có thêm những là họ sẽ cố gắng là có thêm những cái tập trận chung với Mỹ và Nhật Bản.

[Xuân Ngọc]

Và những bước đi đó là những bước đi chắc chắn là mang tính chủ động rồi. Thế còn đồng minh phương Tây mà cụ thể ở đây tôi xin nói thẳng ra, đó là dẫn dắt bởi Mỹ và Châu Âu. Họ phản ứng như thế nào với cái thông điệp của Chủ tịch Tập Cận Bình? Cái điều này nó là một cái chỉ dấu và họ đã có những chuẩn bị cụ thể gì cho năm hai ngàn hai mươi sáu trong cái thế cơ này ạ?

[Nguyễn Tuân]

Thì nói đúng ra thì các đồng minh phương Tây thì coi thông điệp của ông Tập Bình là một cái tín hiệu rất là nghiêm trọng. Thì sau bài phát biểu và nó cũng kết hợp với cuộc tập trận mà tập trận vừa rồi vào tháng mười hai của Trung Quốc thì Bộ Ngoại giao Mỹ và khối châu Âu cùng lên án. Đây là một cái họ gọi đây là một cái hành động khiêu khích. Thì làm họ cho rằng cái, cái phát biểu này nó làm gia tăng căng thẳng tại Eo biển Đài Loan và đe dọa cái hòa bình khu vực và đồng thời họ tái khẳng định cam kết duy trì hiện trạng theo cái đạo luật hiện hành. Thì những chuẩn bị của phương Tây nó, nó, nó họ cũng đã có một sự chuẩn bị từ trước tới giờ. Chẳng hạn như là Mỹ, họ tiếp tục tăng cường hiện diện quân sự ở Thái Bình Dương và với các căn cứ chính tại đảo Guam và Philippines nè, rồi và Nhật Bản nè. Và Mỹ vào tháng mười hai vừa qua, họ vừa phê duyệt cái gói bán vũ khí lớn nhất từ trước đến nay cho Đài Loan trị giá mười một tỷ đô đó. Thì, thì, cái gói... cái gói vũ khí này thì nó có mục đích của nó là nhằm nâng cao khả năng phòng thủ bất đối xứng của Đài Loan.

[Nguyễn Tuân]

Thì Mỹ cũng thúc đẩy cái Quad là cái khối về security và cái khối và liên minh giữa Nhật Bản, Ấn Độ và Úc qua các hội nghị ngoại trưởng và hoạt động tập hợp hàng hải trong năm hai mươi lăm, và dự kiến là sẽ có thêm hội nghị thượng đỉnh vào năm hai mươi sáu nữa. Thì ông về ngân sách quốc phòng năm hai mươi sáu thì đề xuất của chính quyền của Tổng thống Trump là họ đề xuất có thể ngân sách khoảng tám trăm chín mươi hai cho đến chín trăm tỷ đô thì chưa có. Cái này nó chưa có thông qua, nhưng mà họ muốn tập trung vào hiện đại hóa lực lượng tàu ngầm, tên lửa và răn đe ở các khu vực Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Đó, thì cái liên minh

[Nguyễn Tuân]

AUKUS này thì tiếp tục tiến triển và kế hoạch luân phiên tàu ngầm từ năm hai mươi bảy và chuyển giao công nghệ cho Úc trong tập từ bắt đầu từ hai nghìn không trăm ba mươi. Thì những vấn đề này họ nhằm củng cố cái an ninh và đồng thời là răn đe ở Biển Đông và ở biển Đài Loan. Thì Châu Âu, khối châu Âu thì họ tham gia một cách gián tiếp hơn. Thì các thành viên, chẳng hạn như Pháp và Đức, thường xuyên lên án các cuộc tập trận của Trung Quốc gọi là làm leo thang căng thẳng. Thì các nước châu Âu họ thúc đẩy tự do hàng hải qua các tuyến, tuyến qua tuyến tàu biển qua cái eo biển Đài Loan nè. Đồng thời họ cũng đa dạng cái chuỗi cung ứng

[Nguyễn Tuân]

qua cái chính sách nó gọi là de-risking, giảm rủi ro đó. Họ chuyển một phần sản xuất bán dẫn sang các đối tác tinh khai khác như ở Ấn Độ, Việt Nam và Mexico để giảm phụ thuộc vào Trung Quốc. Để nói tổng thể cho thấy là khối phương Tây đấy-... họ cũng đang chuẩn bị cho một cái kịch bản cạnh tranh dài hạn với Trung Quốc và kết hợp với răn đe quân sự, hợp tác liên minh và biện pháp kinh tế. Và nếu như mà xung đột có thể xảy ra. Nhưng mà có thể cho nói mình, mình nói thật sự mà nói, từ dưới thời Tổng thống Trump á, thì Tổng thống Trump có một chính sách gọi là nước Mỹ trên hết á, thì nó, nó, nó thì cái chính sách này nó có mang cái tính gọi là cái tính giao dịch cao hơn. Nhưng mà Tổng thống Trump dù gì cho thấy thì cũng vẫn cái Quốc hội của Mỹ nó họ vẫn có một cái chính sách và cái ý muốn là duy trì cái ủng hộ mạnh mẽ cho Đài Loan. Đó thì cái đạo luật NDAA mà năm 2026 và chắc của thông qua các đạo luật đó đó thì cho thấy là họ có sự ủng hộ mạnh mẽ cho Đài Loan đó. Thì đây có thể nói là các bước chuẩn bị của, của khối đồng minh để đối phó với thách thức từ Trung Quốc.

[Xuân Ngọc]

[nhạc mở đầu] Quý thính giả đang theo dõi Tạp chí Á Châu ngày nay cùng với Xuân Ngọc và Nguyễn Tuân. [nhạc mở đầu] Trong cái bối cảnh gọi là cái thế trận hiện nay đó thì người ta cũng dễ thấy có một cái quốc gia ở rất gần, đó là Nhật Bản. Họ có một cái lợi ích an ninh trực tiếp, bởi vì là anh hàng xóm của mình mà gặp trục trặc thì mình chắc cũng không yên được đâu. Vậy thì cái cách Nhật Bản đang chuẩn bị đối phó với rủi ro này như thế nào? Cũng như là các kế hoạch cụ thể của họ ra sao trong cái thời điểm hiện nay ạ?

[Nguyễn Tuân]

Đúng rồi đó Ngọc. Thì có thể nói là Đài Loan đối với Nhật là một cái, là, là một, là, là rất quan trọng đối với vấn đề an ninh của Nhật Bản. Thì Nhật Bản á, họ coi vấn đề Đài Loan là cái mối họ gọi là mối đe dọa tồn vong. Tại vì cái vị trí địa lý của Đài Loan, vị trí địa lý là cái tuyến năng lượng đi qua eo biển. Tất cả năng lượng mà đi đến Nhật Bản đều phải đi qua eo biển của Đài Loan. Thì Thủ tướng Suga Yoshihide từng tuyên bố rằng thì năm gây ra cuộc xung đột và căng thẳng giữa Nhật và Trung Quốc. Thủ tướng Nhật Bản tuyên bố rằng là một cuộc tấn công vào Đài Loan. Nó có thể kích hoạt cái quyền tự vệ tập thể và cho phép Nhật Bản hỗ trợ Mỹ và Đài Loan. Thì phía Nhật họ cũng đã chuẩn bị, chẳng hạn như là họ đang xây dựng cái hệ thống tên lửa dọc các quần đảo Nansei, bao gồm triển khai tên lửa chống hạm trên đảo Yonaguni nè. Thì cái đảo này nó chỉ cách Đài Loan khoảng một trăm mười kilomet thôi. Rồi Nhật Bản họ có ngân sách quốc phòng của Nhật Bản cũng đạt mục tiêu hai phần trăm của GDP. Nó sớm hơn dự kiến nữa và dự kiến tiếp tục tăng cho năm, cho năm 2026 với cái trọng tâm là tập trung vào tên lửa tầm xa nè, drone nè và máy bay không người lái.

[Nguyễn Tuân]

Thì Nhật Bản họ có cái... họ cũng có cái kế hoạch gọi là sơ tán dân sự ở Okinawa để chuẩn bị cho cái tình huống nếu mà xung đột xảy ra. Và đồng thời họ cũng muốn tăng cường hợp tác với Mỹ qua cái tại vì qua cái căn cứ quân sự của Mỹ hiện tại đang có. Về còn về mặt ngoại giao á, thì Nhật Bản họ cũng bày tỏ cái lo, cái gọi là lo ngại sâu sắc về cái cuộc tập trận của Trung Quốc và họ cũng muốn thúc đẩy cái vấn đề giải quyết một hòa bình. Thì họ cũng tham gia cái khối liên minh Quad nè một cách tích cực nè và đa dạng hóa cái, cái, cái, cái nền kinh tế của mình để mà không tránh khỏi phải thuộc phụ thuộc vào Trung Quốc. Thì năm 2026, Nhật Bản dự kiến họ sẽ sửa đổi cái chiến lược an ninh quốc gia để tăng cường hơn nữa cái khả năng phòng thủ chủ động. Tại vì chủ động thì thụ động như hồi xưa đó. Thì tổng thể nó cho thấy là Nhật họ đang chuyển từ cái hòa bình thuần túy sang cái quốc phòng tích cực. Vì nếu Đài Loan mà bị kiểm soát, Nhật Bản khả năng sẽ là cái mục tiêu tiếp theo đối với chính phủ Nhật. Cái đó là họ, cái cách nhìn nhận của họ hiện tại bây giờ.

[Xuân Ngọc]

Vâng, và khi mà nhắc tới mối đe dọa đối với Đài Loan, người ta nghĩ ngay đến những con chip, mối đe dọa đến những con chip cho toàn cầu. Đó. Vậy thì trong cái bối cảnh hiện nay, liệu là cái tác động nó sẽ như thế nào đến kinh tế toàn cầu nếu mà xung đột ở eo biển Đài Loan nó xảy ra chẳng hạn, mà đặc biệt là khối ASEAN ạ?

[Nguyễn Tuân]

Tôi nói thiệt mình, bản thân mình, bản thân tôi cũng không muốn cái vấn đề này xảy ra. Tại vì thật sự mà nói, tác động kinh tế toàn cầu nếu mà có cuộc xung đột xảy ra nó sẽ cực kỳ nghiêm trọng. Thì theo ước tính của Bloomberg Economics, thì một cuộc chiến tranh toàn diện mà xảy ra, nó có thể gây thiệt hại đến hơn cả hơn mười nghìn tỷ đô là một con số khủng khiếp, tương đương khoảng mười phần trăm GDP toàn cầu nữa. Thì nó cái thiệt hại này nó lớn lắm. Cái tác động của nó lớn hơn là cuộc chiến tranh ở Ukraine, đại dịch Covid và cũng khoảng tại chín năm 2008 cộng lại. Thật là khủng khiếp! Thì nguyên nhân chính là lý do là nó sẽ gián đoạn cái chuỗi cung ứng bán dẫn tại vì Đài Loan đã sản xuất hơn sáu mươi phần trăm cái chip tiên tiến trên thế giới nè. Nó làm rối loạn cái thương mại hàng hải thì cái eo biển Đài Loan là hơn hai phần trăm thương mại toàn cầu đi qua cái eo biển này.

[Nguyễn Tuân]

Cùng với cái trừng phạt kinh tế và giảm và sự suy giảm niềm tin vào thị trường. Riêng đối với khối ASEAN thì tác động sẽ đặc biệt nặng nề do cái vị trí địa lý gần kề và sự phụ thuộc kinh tế cao vào cả Trung Quốc và lẫn với Đài Loan nữa. ASEAN là một đối tác thương mại lớn đối với Trung Quốc, là lớn nhất khu vực. Trung Quốc và Trung Quốc là lớn nhất khu vực. Đồng thời, họ cũng nhận đầu tư đáng kể từ Đài Loan. Nhiều nước ASEAN như Việt Nam, Indo và Singapore, họ cũng phụ thuộc vào cái tuyến hàng hải qua cái eo biển Đài Loan này. Thì nếu mà xung đột xảy ra thì gián đoạn vận tải biển sẽ dẫn đến tăng chi phí vận chuyển, làm chậm trễ hàng hóa và làm cho lạm phát sẽ tăng cao và đồng thời sẽ giảm đi cái đầu tư FDI từ Trung Quốc và Đài Loan. Thì đấy là hai cái nguồn đầu tư hàng đầu vào các nước Đông Nam Á.

[Nguyễn Tuân]

Rồi nó sẽ làm suy giảm xuất khẩu do cái chuỗi cung ứng cung ứng điện tử, ô tô, thiết bị y tế bị ảnh hưởng. Tại vì nhiều nhà máy sản xuất ở ASEAN phụ thuộc vào linh kiện từ Đài Loan và Trung Quốc.... rồi rủi ro nó có thể lan rộng sang Biển Đông và ảnh hưởng trực tiếp đến các nước ở Biển Đông, chẳng hạn như Việt Nam, Philippines và Malaysia. Thì theo các báo cáo từ các tổ chức uy tín á, chẳng hạn như là CSIS, Rhodium Group và ADB á, họ cảnh báo rằng ASEAN có thể mất hàng chục tỷ đô tăng trưởng, với các nước như Việt Nam, Singapore và Ấn Độ sẽ chịu thiệt hại nặng do phụ thuộc vào thương mại và đầu tư. Thì để mà giảm thiểu các rủi ro này thì các nước ASEAN hiện tại bây giờ thì các tổ chức này họ khuyến cáo là cần phải tiếp tục đa dạng hóa các đối tác nè qua các, các, các liên minh kinh tế nè, đồng thời tăng cường dự trữ chiến lược và thúc đẩy đối thoại khu vực để duy trì sự trung lập của mình.

[Xuân Ngọc]

Và câu chuyện về bán đảo Đài Loan, những mối đe dọa. Phải thực sự đây là một cái điều mà ai cũng sẽ quan tâm trong khu vực Châu Á, và chúng tôi sẽ tiếp tục cùng quý vị bình luận trong các chương trình tiếp theo. Còn trong một chương trình mở đầu cho năm mới 2026 này, một lần nữa rất cảm ơn quý vị đã luôn luôn quan tâm, theo dõi và cập nhật cũng như bình luận với Á Châu ngày nay. Hy vọng năm 2026 chúng ta sẽ cùng nhau đến với những sự kiện thật là nhiều tích cực với những phần bình luận thật là sâu sắc và sôi động hơn nữa từ bình luận gia Nguyễn Tuân. Kính chúc anh một năm mới thật là an khang, thịnh vượng ạ!

[Nguyễn Tuân]

Xin cảm ơn Xuân Ngọc và xin cảm ơn quý thính giả. Hy vọng là hòa bình và đối thoại sẽ chiếm ưu thế trong năm 2026 này. [nhạc nền] Chúc Ngọc và quý thính giả một năm mới an lành.

END OF TRANSCRIPT