Đèn đuốc tắt dần ở Hong Kong, khiến sự hối hả và nhộn nhịp của ánh đèn neon ngoạn mục một thời, nay giảm đi nhiều. An toàn và các quy định có nghĩa là, nhiều cửa hàng và doanh nghiệp đã dỡ bỏ những tấm bảng hiệu rực rỡ, vốn thường treo trên các đường phố. Thế nhưng một người nhiệt tình ở địa phương, tìm cách bảo tồn phần di sản đô thị độc đáo này của thành phố, vốn được mệnh danh là Hương Cảng hay Cảng Thơm.
“Hong Kong nằm giữa ngã tư của Đông phương, với những con tàu neo đậu từ các quốc gia có hoạt động thương mại vượt ra ngoài biên giới của mình, khi chuyển vận hàng hóa và hành khách từ 6 lục địa trên thế giới”, phim quảng cáo du lịch.
Những bộ phim du lịch những năm 1960, như bộ phim này do Hội đồng Du lịch Hong Kong sản xuất đã miêu tả một cách đầy tình tứ về tính chất quốc tế của Hong Kong, khi đó vẫn còn là thuộc địa của Anh.
Chính khung cảnh ban đêm rực rỡ của Hong Kong, đã thu hút trí tưởng tượng của các nhà làm phim.
"Đây là một thế giới hoàn toàn khác biệt, đó là cuộc sống về đêm ở Hồng Kông, nào đèn neon, cửa hàng, nhà hàng, rồi các câu lạc bộ về đêm”, phim quảng cáo du lịch.
Nhưng 60 năm sau, thời thế đang thay đổi.
Hồi đó, đường phố Hong Kong chìm trong một bản giao hưởng, của những bảng hiệu đèn neon đầy màu sắc.
Chúng đại diện cho sự thịnh vượng và chủ nghĩa thương mại của cộng đồng đầy tham vọng, gồm những người làm việc chăm chỉ trên con đường thăng tiến.
Những bảng hiệu đèn neon lớn nhỏ treo bên ngoài các tòa nhà, nhà hàng, câu lạc bộ về đêm, quán karaoke, tiệm bánh cũng như các cơ sở kinh doanh truyền thống như trang phục cô dâu, quán trà thảo mộc và tiệm cầm đồ.
Thế nhưng các quy định an toàn mới của chính phủ có nghĩa là, rất nhiều loại đèn neon này hiện không còn xuất hiện trên đường phố.
Bà Cardin Chan, Tổng Giám đốc của Tetra Neon Exchange, một tổ chức một thành viên phi chính phủ, được thành lập vào năm 2020 bằng nguồn vốn tư nhân, đã thu thập một số bảng hiệu đèn neon của thành phố do các doanh nghiệp bỏ lại, trong những năm qua.
“Cuối cùng chúng tôi hy vọng rằng có thể có trở lại, chẳng hạn như một khu vực hoặc không gian đường phố, bằng cách này hay cách khác, chúng tôi có thể, đặt lại một số biển báo này để mọi người biết".
"Chứ không chỉ để có những thứ này giống như nỗi hoài niệm, nhưng đồng thời họ thực sự có cơ hội thứ hai, để chiêm ngưỡng những con phố với ánh đèn neon, mà chúng ta đã từng có”, Cardin Chan.
Vì vậy với sự phân lớp và cạnh tranh này, chúng tôi có một thứ gì đó rất đa dạng,Ken Fung
Được biết Tetra Neon Exchange đang lưu giữ hơn 70 bảng hiệu tại nơi lưu trữ ngoài trời của mình, ở một vùng nông thôn gần biên giới với Trung Quốc đại lục.
Một số trong chúng là những ví dụ khổng lồ, do kích thước đo được bằng mét.
Theo khảo sát của N-G-O, chỉ còn ít hơn 500 bảng hiệu đèn neon vươn ra ngoài trời trên khắp thành phố.
Bà Cardin Chan cho biết, số lượng bảng hiệu mà bà không lưu được, có thể sẽ vượt quá số lượng mà tổ chức của bà quản lý để bảo tồn.
“Ánh đèn neon không chỉ là trên các bảng hiệu, nó có thể còn là nghệ thuật và thủ công, đồng thời cũng mang lại bản sắc và hình ảnh của Hong Kong”, Cardin Chan.
Nguyên nhân chính khiến môi trường neon đang suy thoái, là do sự an toàn.
Các quy định an toàn mới được đưa ra vào những năm 2010, nhằm ngăn chặn các biển báo cũ, mục nát gây nguy hiểm cho người đi bộ.
Kể từ đó, chủ sở hữu bảng hiệu và bảng hiệu đèn neon có nghĩa vụ dỡ bỏ các công trình lắp đặt cũ, tuân theo các quy định mới và thường xuyên gia hạn đăng ký an toàn.
Kết quả là ánh sáng đèn neon vào ban đêm mờ dần.
Wan Chai là một khu vực của Hong Kong, vẫn còn sót lại một số bảng hiệu đèn neon.
Nhóm bảo tồn “Streetsignhk” được đồng sáng lập, bởi hai kiến trúc sư địa phương là Kevin Mak và Ken Fung, vào năm 2017.
Ban đầu, họ hy vọng có thể sử dụng kiến thức chuyên môn của mình, để giúp các doanh nghiệp bảo tồn và xây dựng lại các bảng hiệu truyền thống, sao cho phù hợp với tiêu chuẩn an toàn của cơ quan chức năng.
Ông Fung cho biết, các bảng hiệu đèn neon từng góp phần tạo nên cảnh quan thành phố rất đa dạng, sôi động và độc đáo của Hong Kong.
“Để thu hút khách hàng, họ phải làm biển hiệu vuông góc với mặt tiền tòa nhà, để thực sự thu hút ánh nhìn của người dân khi đi dọc phố".
"Vì vậy kết quả là cảnh quan đường phố nơi chúng ta có những biển hiệu giống như ở mặt tiền tòa nhà và khi một cửa hàng xây một cái ở đây, người kia muốn xây một cái lớn hơn, rồi một cửa hàng khác lại muốn xây một cái lớn hơn nữa, để thu hút nhiều sự chú ý hơn".
"Vì vậy với sự phân lớp và cạnh tranh này, chúng tôi có một thứ gì đó rất đa dạng”, Ken Fung.
Qua nhiều năm, kinh nghiệm bảo tồn của họ đã mở rộng sang việc ghi lại những câu chuyện, đằng sau một số dấu hiệu lịch sử.
Họ hợp tác triển lãm với các nghệ sĩ, tổ chức hội thảo và các chuyến viếng thăm đường phố, để giáo dục người dân về các bảng hiệu đèn neon của thành phố.
Môi trường đèn neon ở Hong Kong giờ đây ít hơn nhiều so với trước đây, nhưng vẫn còn một vài ví dụ nổi bật về nghệ thuật đường phố, từng tượng trưng cho trung tâm thành công thương mại của Cảng Thơm.
