Thủ tướng mới của Anh — Liz Truss — đang là đề tài của chất vấn về khả năng lãnh đạo trong tình hình tài chính biến động tại Anh. Các chính sách kinh tế bà Truss đưa ra làm dấy lên sự chỉ trích, từ trong chính đảng của bà và cả từ Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden.
Bộ trưởng tài chính mới Jeremy Hunt hứa sẽ lấy lại uy tín kinh tế của Vương quốc Anh bằng cách hạch toán đầy đủ các kế hoạch thuế và chi tiêu của chính phủ trong khi khẳng định Thủ tướng Liz Truss vẫn nắm quyền điều hành đất nước.
Bà Truss đã bổ nhiệm ông Hunt vào thứ Sáu khi sự tự tin về khả năng điều hành đất nước của bà đã xuống thấp trong cả Đảng Bảo thủ của chính bà và các thị trường tài chính quốc tế.
Ông Hunt được bổ nhiệm làm Thượng thư "Chancellor" vào ngày 14 tháng 10. Đây là vị trí bộ trưởng cao cấp của Hoàng Gia trong Chính phủ Vương quốc Anh, và là giám đốc điều hành của Kho bạc của Đức Vua
Nói với BBC, ông Hunt cho biết sẽ có những quyết định không dễ dàng "trên diện rộng" về thuế và chi tiêu.
“Hành động đã thay lời nói. Thủ tướng đã thay đổi "Chancellor" Thượng thư. Chúng tôi sẽ đưa ra một tuyên bố tài chánh, nó phần nào giống như ngân sách mà trong đó chúng tôi trình bày kế hoạch về thuế và chi tiêu, và nó sẽ được thực hiện trong vài năm trước mắt. Kế hoạch này sẽ được Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách kiểm tra một cách độc lập. Chúng tôi cũng thành thật thú nhận rằng thật là sai lầm khi không làm điều đó trong ngân sách nhỏ trước đây."
Các nhà đầu tư đã bán mạnh trái phiếu chính phủ Anh kể từ ngày 23 tháng 9 khi người tiền nhiệm của ông Hunt, Kwasi Kwarteng, công bố một chuỗi cắt giảm thuế chưa hoàn thành mà không công bố chương trình dự báo kinh tế độc lập.
Bà Truss - người hứa cắt giảm thuế và trở thành lãnh đạo Đảng Bảo thủ chỉ hơn năm tuần trước - đã sa thải ông Kwarteng vào thứ Sáu và đã bỏ các phần quan trọng của chương trình mà họ đã đồng ý với nhau.
Sự hỗn loạn đã làm gia tăng thêm sự bất mãn trong đảng cầm quyền, với một số nghị sĩ bảo thủ đặt câu hỏi về khả năng lãnh đạo của bà Truss.
Họ bao gồm nghị sĩ Robert Halfon, người nói với SKY News rằng chính phủ đang tiến hành các thử nghiệm thị trường tự do, và ông Halfon so sánh chiến lược của họ với chiến lược của những kẻ cực đoan tôn giáo.
"Tôi lo lắng vì thấy rằng trong mấy tuần qua, chính phủ trông giống như những cảm tử quân theo chủ nghĩa tự do và coi cả đất nước như những con chuột thí nghiệm để thực hiện một loại thí nghiệm thị trường siêu tự do, và đây không phải là cách mà đất nước đi tới. Hết bất ngờ này đến bất ngờ khác, toàn là chuyện dị thường. Nó không chỉ về việc cắt giảm thuế cho người giàu, mà còn về việc cắt giảm phúc lợi, cắt giảm dịch vụ công. Thậm chí như hôm nay, chúng ta đọc thấy rằng họ có thể áp dụng các khoản phí đối với những người bị bệnh lâu năm và người tàn tật đang đậu xe tại các bệnh viện, đây không phải là điều mà công chúng mong muốn."
Ông Halfon nói rằng Thủ tướng nên xin lỗi người dân Anh và đặt trọng tâm vào chủ nghĩa bảo thủ nhân ái với công bằng xã hội và lấy đó là tầm nhìn của mình.
Bà Truss trước đó đã khẳng định rằng kế hoạch cắt giảm thuế của bà là những gì Anh cần để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Nhưng một "ngân sách nhỏ" mà bà và ông Kwarteng tiết lộ cách đây ba tuần, hứa hẹn cắt giảm thuế khoảng 50 tỷ đô la mà không giải thích cách chính phủ sẽ lấy gì bù vào phần cắt giảm này để chi trả đã khiến thị trường và đồng bảng Anh lao dốc và khiến uy tín của bà đổ bể.
Các chính sách, bao gồm cắt giảm thuế thu nhập đối với những người có thu nhập cao nhất, cũng bị chỉ trích rộng rãi là trở nên khó nghe khi đối mặt với cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt của nước Anh.
Nhưng Andrew Griffith, Thứ trưởng Tài chính của Bộ Ngân khố nói rằng công chúng không quan tâm đến sự thay đổi lãnh đạo mà họ chỉ muốn một chính phủ có năng lực.
"Bạn cũng thấy, đây là thời điểm chúng ta cần sự ổn định. Vào lúc này, tôi không nghĩ rằng người dân muốn thấy những thay đổi nhiều hơn ở bên trong đầu não Westminster, cũng không phải một chính phủ Lao động quyết liệt tiến lên và trao nhiều quyền hơn cho những người lao động nổi bật, một việc giống như một phanh thực sự đối với khả năng đi làm của mọi người. Cũng không phải là quốc hữu hóa các công ty năng lượng, hay đưa chúng ta trở lại châu Âu như Thị trưởng (Sadiq) Khan nói. Tất cả những điều đó sẽ làm tăng tình trạng không chắc chắn trong khi các gia đình đang vò đầu bứt tóc vì những thứ không chắc chắn đó. Điều họ muốn thấy là chính phủ có năng lực giải các công việc."
Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden nói rằng các chính sách kinh tế của người đồng cấp UK là "một sai lầm" và ông lo ngại rằng các chính sách tài khóa của các quốc gia khác có thể làm tổn hại đến US trong bối cảnh "lạm phát toàn thế giới".
Ông Biden cho biết có thể đoán trước rằng bà Truss đã buộc phải lùi lại kế hoạch cắt giảm mạnh thuế vào hôm thứ Sáu, một kế hoạch do chính bà thủ tướng mới đề xuất đã gây ra xáo trộn trên thị trường tài chính toàn cầu vì đã không kèm theo kế hoạch tiết kiệm chi phí đi cùng với nó.
Nhận xét của ông Biden được ghi nhận là một chỉ trích bất thường của một Tổng thống Hoa kỳ về các quyết định chính sách đối nội của một trong những đồng minh thân cận nhất của mình.
Ông Biden nói rằng ông không phải là người duy nhất không đồng ý với việc cắt giảm thuế.
"Có thể nhìn thấy trước được. Ý tôi là, tôi không phải là người duy nhất nghĩ đó là sai lầm. Nhưng cứ thử nghĩ xem ... ý tưởng cắt giảm thuế đối cho giới siêu giàu vào cái lúc mà khi .... nói chung là tôi chỉ nghĩ rằng, tôi không đồng ý với chính sách này, nhưng việc đánh giá nó như thế nào thì tùy thuộc vào Vương quốc Anh chứ không phải là tôi."
Ông Biden cũng nói rằng ông không lo ngại về sức mạnh tăng vọt của đồng đô la Mỹ, nói rằng nền kinh tế của đất nước ông 'mạnh càn quét'.
Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh Andrew Bailey hôm thứ Bảy (15/10) cho biết rằng áp lực lạm phát có thể cần một phản ứng mạnh hơn dự kiến, ám chỉ về một đợt tăng lãi suất lớn của ngân hàng trung ương sắp tới.
Mời vào phần audio để nghe toàn bộ nội dung
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook
Tải SBS Radio app để nghe SBS Tiếng Việt bất cứ lúc nào
