Chính phủ liên bang công bố một thỏa thuận hy hữu nhằm tái định cư các tầm trú nhân tại Hoa Kỳ.
Sau gần một năm đàm phán, Thủ tướng Malcolm Turnbull đã xác nhận một thỏa thuận với Hoa Kỳ, nhằm tái định cư những người tị nạn hiện đang bị tạm giữ ở Nauru và đảo Manus.
Ông nhấn mạnh đây là một thỏa thuận duy nhất và sẽ không có lần thứ hai.
Thỏa thuận này được giám sát bởi Cao ủy Tị nạn Liên Hiệp Quốc, và chỉ áp dụng cho những người hiện đang ở trong các trung tâm tầm trú, ưu tiên cho phụ nữ, trẻ em và gia đình.
Chính phủ Úc cũng đang trong giai đoạn cuối của quá trình đàm phán với Nauru về một chiếu khán 20 năm, dành cho những người từ chối tái định cư tại Mỹ hoặc hồi hương.
Phát biểu bên cạnh ông Turnbull, Tổng trưởng Di trú Peter Dutton cho biết thỏa thuận này sẽ không ảnh hưởng đến chính sách bảo vệ biên giới hiện hành.
"Không có yếu tố nào trong chính sách hiện tại bị thay đổi. Chúng tôi vẫn sẽ duy trì các trung tâm tầm trú ngoài khơi, đó là lý do vì sao tình trạng của Nauru sẽ không thay đổi. Nói cách khác, Úc đã, đang và sẽ duy trì mối quan hệ mạnh mẽ với Nauru.
"Thỏa thuận chiếu khán 20 năm sẽ áp dụng cho những thuyền nhân mới đến Úc, và đây sẽ là một thông điệp rõ ràng đối với các tầm trú nhân rằng, quý vị sẽ không đời nào đặt chân được đến Úc. Tôi muốn nhắc lại thông điệp đó một lần nữa hôm nay."
"Chúng tôi vẫn sẽ duy trì các trung tâm tầm trú ngoài khơi." - Tổng trưởng Di trú Peter Dutton
Phe đối lập hoan nghênh tuyên bố trên và cho rằng nó giống với "giải pháp Malaysia" của Lao động, trong đó chính phủ sẽ trao đổi 800 tầm trú nhân và cho phép tái định cư 4000 người tị nạn từ Malaysia.
Thủ lãnh đối lập Bill Shorten cho biết, ông không dám chắc về ảnh hưởng của chính quyền Donald Trump lên thỏa thuận này, vốn đạt được dưới thời Tổng thống Barack Obama.
"Tôi cho rằng, lẽ ra chúng ta nên đạt đến thỏa thuận này trước khi Hoa Kỳ tổ chức bầu cử, vì như thế sẽ tránh được vấn đề mà quý vị đang đề cập ở đây. Dù gì đi nữa, về nguyên tắc, chúng tôi chắc chắn sẽ làm việc với Chính phủ để làm rõ các chi tiết, song chúng tôi hoan nghênh động thái này. Chúng tôi muốn chuyển các tầm trú nhân ra khỏi các trung tâm tạm giữ.
"Cam kết của Lao động về việc tái định cư dựa trên hai nguyên tắc: Thứ nhất, chặn đứng những kẻ buôn người và thương vụ kinh doanh tàn nhẫn và độc ác của chúng; thứ hai, bảo đảm rằng chúng ta không giam giữ vô thời hạn những tầm trú nhân tại các trung tâm ngoài khơi mà Úc có trách nhiệm gián tiếp."
"Chúng tôi muốn chuyển các tầm trú nhân ra khỏi các trung tâm tạm giữ." - Thủ lĩnh đối lập Bill Shorten
Trong khi đó, Đảng Xanh lại không mấy ấn tượng với thỏa thuận này, cáo buộc lưỡng đảng đang trốn tránh trách nhiệm đối với các tầm trú nhân.
Phát ngôn nhân đảng Xanh đặc trách về Di trú, Nick McKim, đã gọi chính sách chiếu khán 20 năm là một chiến thuật để ép người tị nạn chấp nhận tái định cư.
"Một lần nữa, đây là nỗ lực nhằm ép buộc người tị nạn chấp nhận một phương án cụ thể, và điều này đã trở thành đối sách điển hình của chính phủ đối với những người tìm kiếm con đường tị nạn tại Úc trong nhiều năm, cả dưới thời Lao động và Tự do.
"Và tôi muốn bổ sung là, đó là lý do vì sao đảng Xanh luôn giữ vững quan điểm và giá trị đạo đức, rằng những người tị nạn tại Manus và Nauru nên được đưa đến Úc."
"Những người tị nạn tại Manus và Nauru nên được đưa đến Úc." - Phát ngôn nhân đảng Xanh Nick McKim
Hiện có khoảng 1,200 tầm trú nhân tại các trung tâm tạm giữ ngoài khơi, một số người đã mắc kẹt tại đó trong nhiều năm.
Luật sư chuyên trách về người tị nạn David Manne nói với Sky News rằng, mặc dù ông khá vui mừng trước thỏa thuận này, ông cũng thất vọng vì nước Úc đã không tiếp nhận họ.
"Mặc dù nước Mỹ rõ ràng là một lựa chọn phù hợp để tái định cư người tị nạn, tôi cũng muốn nói rằng chúng ta lẽ ra đã có một lựa chọn khác, rằng nước Úc đang đẩy người tị nạn đến một nước khác thay vì tiếp nhận họ. Bởi vì trên hết, nước Úc có nghĩa vụ pháp lý và đạo đức đối với sự an toàn của các tầm trú nhân, và họ đã tìm đến Úc thông qua chính sách tị nạn quốc tế mà các nước chia sẻ nghĩa vụ với nhau.
"Vậy nên câu hỏi ở đây là: Đâu là giải pháp tốt nhất cho người tị nạn trong trường hợp này, và rõ ràng nước Mỹ là một lựa chọn tái định cư hợp lý, dựa trên những chi tiết mà chúng ta được biết. Tiếc là chúng ta biết quá ít."
"Nước Úc có nghĩa vụ pháp lý và đạo đức đối với sự an toàn của các tầm trú nhân." - Luật sư David Manne
Các nhóm nhân quyền cũng chỉ trích tuyên bố mơ hồ của chính phủ. Ông Daniel Webb từ Trung tâm Luật nhân quyền (Human Rights Law Centre) cũng kêu gọi chính phủ chú tâm đến những tầm trú nhân nằm ngoài thỏa thuận này.
"Tôi nghĩ đây chưa phải là một kế hoạch cụ thể. Chúng ta vẫn chưa có bất cứ thông tin gì về khung thời gian, chúng ta không biết gì về số lượng, chúng ta không rõ liệu có những ai bị bỏ lại và chính phủ có dự tính gì đối với họ. Điều đáng tiếc là, những gì chúng ta biết cho đến nay có thể là một khởi điểm tốt đẹp, nhưng chắc chắn chưa phải là kết thúc.
"Khi một người vô tội xây dựng lại cuộc sống của anh ta tại Hoa Kỳ - thì đó là một ngày lành đối với họ. Nhưng sự việc vẫn chưa chấm dứt cho đến khi tất cả những người đang thống khổ dưới chính sách tị nạn của Úc tìm được cơ hội gầy dựng lại cuộc đời họ một cách an toàn."
