Vì sao nhiều người vẫn cố gắng tỏ ra ổn trong khi bên trong lại đang kiệt sức? Hai nhà tâm lý Josh Nguyễn và Victor Trần chia sẻ vì sao nhiều người Việt thường khó nói về cảm xúc, những rào cản khiến người ta ngại tìm sự hỗ trợ, và những bước nhỏ để bắt đầu chăm sóc sức khỏe tinh thần của chính mình.
Lưu ý: Thông tin được trình bày trong loạt bài này mang tính chất tổng quát. Thông tin này có thể không phù hợp với hoàn cảnh cá nhân của bạn - hãy liên lạc với chuyên viên y tế của bạn để được tư vấn rõ ràng cho trường hợp của mình.
Một buổi sáng, chuông báo thức vừa tắt thì email công việc đã hiện lên. Con thì đang cần mẹ giúp chuẩn bị bài thuyết trình ở trường. Bữa sáng chưa xong. Danh sách công việc trong ngày vẫn còn rất dài.... Đến cuối ngày, khi mọi người đã ngủ, chị mới có vài phút ngồi yên cho riêng mình. Khi được hỏi: "Dạo này chị thế nào?" Chị thường trả lời: "Không sao đâu." Nhưng thực tế, đã nhiều tháng chị không còn nhớ lần cuối mình ngủ ngon là khi nào...
Theo Josh Nguyễn, nhà tâm lý và nghiên cứu sinh tâm lý học, đây là câu chuyện không hề hiếm gặp trong cộng đồng người Việt.
"Một trong những điều đầu tiên tôi nghĩ đến khi nghe câu chuyện này là người phụ nữ đó đã nhận thức được rằng mình đang trải qua một giai đoạn tâm lý không ổn và cần được hỗ trợ."
Victor Trần, nhà tâm lý làm việc trong môi trường phòng khám và học đường, cho rằng nhiều người đang cố gắng "gồng" lên để những người xung quanh không phải lo lắng.
"Khi họ cố gắng chịu đựng và luôn nói 'không sao đâu', đến một lúc nào đó những cảm xúc bị dồn nén sẽ bùng nổ khi họ không còn đủ sức để tiếp tục kiềm chế."
Vì sao chúng ta khó nói về cảm xúc?
Theo nhà tâm lý Josh Nguyễn, một trong những rào cản phổ biến là cảm giác xấu hổ.
"Nếu một người nghĩ rằng việc chia sẻ những khó khăn tâm lý là biểu hiện của sự yếu đuối thì họ sẽ rất khó mở lòng với người khác."
Victor Trần cho rằng yếu tố văn hóa cũng đóng vai trò quan trọng.
"Trong nhiều gia đình Á Đông, việc dạy trẻ nhận diện, gọi tên và nói về cảm xúc của mình vẫn còn khá xa lạ. Điều này khiến nhiều người trưởng thành mà chưa từng học cách chia sẻ cảm xúc hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết."
Đi gặp nhà tâm lý có phải chỉ để "than thở"?
Đây là một quan niệm phổ biến mà nhiều người vẫn còn giữ. Josh Nguyễn cho rằng cần phân biệt giữa "sự giúp đỡ" và "điều trị".
"Điều trị tâm lý đòi hỏi sự đánh giá chuyên môn để hiểu nguyên nhân của vấn đề và sử dụng những phương pháp trị liệu đã được kiểm chứng nhằm tạo ra những thay đổi tích cực lâu dài."
Victor Trần đưa ra một hình ảnh dễ hiểu hơn:
"Nhà tâm lý giống như một tấm gương giúp phản chiếu lại những góc khuất mà đôi khi chính chúng ta chưa nhìn thấy."
Victor cũng ví quá trình trị liệu như việc lấy những suy nghĩ hỗn độn ra khỏi đầu, đặt chúng lên bàn và cùng sắp xếp lại để nhìn rõ vấn đề hơn.
Một bước nhỏ để bắt đầu chăm sóc cảm xúc
Nếu nhận ra mình đã nói "không sao đâu" quá nhiều lần, hai nhà tâm lý khuyên rằng không nhất thiết phải thay đổi mọi thứ ngay lập tức.
"Hãy chậm lại một bước, nhẹ nhàng và khoan dung hơn với chính bản thân mình."- Josh Nguyễn gợi ý.
Victor Trần đề xuất trả lời hai câu hỏi đơn giản chỉ mất vài phút mỗi ngày:
- Hôm nay tôi cảm thấy như thế nào?
- Tại sao tôi cảm thấy như vậy?
Việc ghi lại những suy nghĩ này có thể giúp mỗi người nhận diện cảm xúc của mình rõ ràng hơn theo thời gian.
"Đây là chuyện của chúng ta"
Victor Trần nhấn mạnh rằng sức khỏe tinh thần không phải là câu chuyện của riêng ai, mà có thể là của tất cả mọi người.
"Chúng ta nên là có một cái sự đầu tư nhất định nào đó về thời gian, về công sức để chăm sóc đầy đủ cho chính bản thân mình trước. Sau đó, mình mới có sức để mình giúp cho những người xung quanh, gia đình và bạn bè của mình."
Các nguồn hỗ trợ
Lifeline: 13 11 14 - Hỗ trợ khủng hoảng 24/7
Beyond Blue: 1300 22 4636 - Hỗ trợ sức khỏe tinh thần
Suicide Call Back Service: 1300 659 467 - Tư vấn miễn phí 24/7
Medicare Mental Health: 1800 595 212 - Hỗ trợ tìm dịch vụ sức khỏe tinh thần phù hợp
Trường hợp khẩn cấp: Gọi 000
Kids Helpline: 1800 55 1800 - miễn phí 24/7 cho người từ 5–25 tuổi
eheadspace: 1800 650 890 - hỗ trợ thanh thiếu niên và gia đình
MensLine Australia: 1300 789 978 - Hỗ trợ sức khỏe tinh thần và các vấn đề về mối quan hệ cho nam giới
Relationships Australia: 1300 364 277
1800RESPECT: 1800 737 732 - hỗ trợ 24/7 về bạo lực gia đình và bạo lực tình dục
Bạn có câu chuyện muốn chia sẻ hoặc câu hỏi muốn được giải đáp? Hãy gửi cho chúng tôi. Các nhà tâm lý sẽ cùng bạn tìm lời giải đáp trong tiết mục “Chuyện của chúng ta” trên SBS Tiếng Việt.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
