Bản phúc trình Chilcot mất 7 năm để duyệt xét trường hợp nước Anh tham gia vào cuộc chiến Iraq, đã nhận được các phản ứng từ nước Úc.
Các chính khách Úc vào thời đó cũng như hiện tại cũng lên tiếng cho rằng, quyết định tham chiến tại Iraq vào lúc đó là đúng đắn và hợp thời, mặc dù lãnh tụ đối lập Lao động thời bấy giờ là ông Simon Crean lại có quan điểm trái ngược.
Bản phúc trình của Sir John Chilcot công bố các khám phá về việc Anh quốc tham gia cuộc chiến tại Iraq, sau 7 năm cuộc điều tra đã được thiết lập.
Cuộc điều tra tại Anh được chờ đợi từ lâu về việc Anh quốc xâm lăng Iraq hồi năm 2003, đã chỉ trích mạnh mẽ Thủ tướng thời bấy giờ là ông Tony Blair cùng chính phủ của ông, khi tham gia trong cuộc xâm lăng Iraq do Hoa kỳ hướng dẫn.
Nước Úc cũng tham gia trong lực lượng đồng minh, trong việc xâm lăng Iraq hồi năm 2003
Thủ tướng thời bấy giờ là ông John Howard cho rằng, cho dù cuộc chiến nầy khó khăn và không được lòng dân, thế nhưng ông cho biết quyết định tham chiến là đúng đắn.
Trong cuộc tiếp xúc với giới truyền thông hôm nay, ông Howard cho biết mặc dù rất kính trọng Sir John Chilcot qua bản phúc trình nói trên, ông không đồng ý hoàn toàn các chi tiết trong đó.
Vào lúc đó, ông Blair cho rằng tin tức tình báo cho biết nhà độc tài Saddam Hussein đã có các vũ khí với sự tấn công hủy diệt, thế nhưng cuộc tấn công vào Iraq không tìm thấy bằng chứng cho chuyện nầy.
Những người chỉ trích chiến tranh cho rằng mọi chuyện là do những lời dối trá, thế nhưng ông Howard hôm nay không đồng ý với việc nầy.
"Không có chuyện dối trá, có những lỗi lầm trong tin tức tình báo, thế nhưng không có chuyện dối trá".
Ông cho biết một trong những khám phá đáng kể nhất trong bản phúc trình, là không có bằng chứng nào để ủng hộ cho các tin tức tình báo để biện minh cho cuộc chiến Iraq, đã được các chính phủ Tây phương bịa đặt ra.
"Ủy ban Tình báo Hỗn hợp vốn là cơ quan tương đương với Văn phòng Thẩm định Quốc gia tại Úc, đã chấp nhận là chủ nhân của hồ sơ và đồng ý về nội dung trong đó".
"Không có bằng chứng nào cho thấy tin tức tình báo không thích hợp, bao gồm trong hồ sơ hay tại dinh Thủ tướng Anh, đã có ảnh hưởng chính xác trong văn bản".
Ông Howard cũng nói rằng, bất chấp sự chỉ trích của phúc trình đối với quyết định của ông Blair, ông đồng ý với quyết định của ông Blair vào thời điểm đó.
"Quí vị phải nhớ lại kết luận đặc biệt nầy đối với ông Chilcot là việc bày tỏ ý kiến dựa trên những gì hồi tưởng của ông, hơn là sau những phê phán các sự kiện".
"Tôi chia sẻ quan điểm mà ông Tony Blair đã bày tỏ, nễu không chính phủ của tôi đã có hướng đi khác rồi".
Ông Howard nói rằng, trong lúc ông cảm thấy hối tiếc đối với những người phải chịu đựng do hậu quả của cuộc xung đột tại Iraq, ông biện minh trong việc đưa ra quyết định hồi năm 2003, vì đó là các tin tức tình báo tốt nhất vào thời bấy giờ.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Úc Julie Bishop cho đài truyền hình số 7 biết rằng, hành động của Úc dựa trên các tin tức tình báo tốt nhất có được vào lúc đó.
"Tôi đã ở trong văn phòng của đảng và nhớ rất rõ các tin tức được trình cho chúng tôi".
"Đó là những tin tốt nhất vào lúc đó và chúng tôi đã quyết định, dĩ nhiên chính phủ nhận trách nhiệm về các quyết định đã thực hiện và chúng tôi nhận trách nhiệm về chuyện nầy".
Thế nhưng nhà cựu phân tích tình báo và nay là dân biểu độc lập tại Tasmania, ông Andrew Wilkie cho biết, đã có 2 cuộc điều tra tại Úc về cuộc chiến Iraq, thế nhưng ông Wilkie yêu cầu nên có một cuộc điều tra thứ ba.
Ông nói rằng cựu Thủ tướng John Howard đã đưa nước Úc vào cuộc chiến, mà ông Wilkie gọi là một sự dối trá.
Ông Howard và Ngoại trưởng Úc thời bấy giờ là ông Alexander Downer, phải chịu trách nhiệm.
"Sự kiện của cuộc xâm lăng Iraq và bắt đầu cuộc chiến tiếp tục đến ngày nay, không chỉ khiến El Qada trở lại mà còn tạo ra các hoàn cảnh cho sự xuất hiện của Nhà nước Hồi giáo".
"Vì vậy nguy cơ khủng bố mà chúng ta đối phó tại nước Úc hiện nay là kết quả trực tiếp của quyết định của chính phủ Úc, dưới thời Thủ tướng John Howard vào năm 2003, khi tham gia vào cuộc xâm lăng Iraq".
"Việc đó bao gồm trong các nền dân chủ khác hay tương tự, chúng ta có một Quốc hội cung cấp sự giám sát, và hoạch định chính sách về việc liệu quân đội của một nước có lâm chiến hay không và điều nầy nên có tại đây, tại nước Úc. Lãnh tụ đảng Xanh Richard Di Natale.
Ông Wilkie cũng cho rằng có một số các lãnh tụ chính trị, theo quan điểm của ông, đã vấy máu trong bàn tay của họ.
"Vụ nổ bom Bali vào năm 2005 có thể không xảy ra, nếu chúng ta không tham gia vào vụ xâm lăng Iraq".
"Vụ vây hãm quán cà phê Lindt cũng có thể không xảy ra, nếu chúng ta không giúp tạo ra các tình huống để tổ chức Nhà nước Hồi giáo tăng cường hoạt động".
Còn cựu Thủ tướng Úc là bà Julia Gillard trong một cuộc phỏng vấn trước đây với tờ The Guardian tại Mỹ, nhân dịp bà phát hành quyển sách hồi ký My Story.
Bà cho biết ủng hộ hoàn toàn quyết định của lãnh tụ đối lập hiện nay Bill Shorten, khi ủng hộ việc can dự của Úc vào cuộc chiến Iraq, trong lúc bà nhận xét rằng vụ xâm lăng Iraq vào năm 2003 là một trường hợp bó buộc khi các nhà lãnh đạo Tây phương cần giải quyết các cuộc xung đột trong vùng với sự cẩn trọng và chuẩn bị sẳn sàng, để đặt ra những câu hỏi khó khăn.
Được biết nước Úc đã cung cấp một, trong 4 lực lượng chính yếu trong cuộc hành quân có tên là Falconer.
Lực lượng Úc bao gồm 3 chiến hạm Hải quân, 500 biệt kích, phi cơ thám thính trên biển P-3, không đoàn 75 gồm 14 chiến đấu cơ F/A 18 Hornet.
Sau đó trong cuộc hành quân Catalyst, lực lượng chiến đấu Úc được tái bố trí tại Iraq vào năm 2005, tuy nhiên chỉ với vai trò hỗ trợ cho Iraq.
Binh sĩ Úc được rút về nước hoàn toàn vào cuối tháng 7 năm 2009.
Tính chung nước Úc đã gởi 2 ngàn binh sĩ và mất 5 tỷ đô la cho cuộc chiến Iraq vào năm 2003 và Úc có 2 binh sĩ tử trận.
Lãnh tụ đối lập Lao động thời bấy giờ là ông Simon Crean cho rằng, việc Úc tham chiến tại Iraq là một lỗi lầm vì việc nầy đã khiến người dân Úc không còn chú ý đến A phú hản.
Trong cuộc phỏng vấn trước đây của đài ABC, ông Crean cho rằng việc tham gia cuộc chiến Iraq cùng với Hoa kỳ khiến Úc trở thành một mục tiêu.
Ông cho biết Thủ tướng John Howard chỉ làm những gì mà Hoa kỳ yêu cầu ông ta làm, mà không suy nghĩ đầy đủ về hậu quả.
Ông Crean cho rằng, quan điểm của ông là quyết định tham chiến là sai lầm. Vũ khí với sự sát thương lớn lao không bao giờ được tìm thấy và ông nghĩ mọi người phán đoán chuyện nầy cần được giải thích.
Còn cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Úc tin rằng, cuộc điều tra nên được xem là một hướng dẫn cho tương lai của nước Úc.
Ông Peter Leahy giữ chức vụ nói trên từ năm 2002 cho đến 2008 cho đài ABC biết rằng, nước Úc cần cẩn thận trong việc mù quáng theo chân các đối tác quốc tế khác.
"Chúng ta nên xem lại các cuộc thảo luận tại Quốc hội, các tranh cãi và sau đó là một nghị quyết về quyết định lâm chiến".
"Tôi muốn nói thêm rằng, mỗi ngày chúng ta lâm chiến, chúng ta lại quyết định ở lại trong cuộc chiến đó".
Còn Thiếu tướng Jim Molan là Trưởng phòng Hành quân của lực lượng Đồng minh tại Iraq, từ năm 2004 cho đến 2005.
Ông cho đài ABC biết rằng, ông bác bỏ các lời kêu gọi hãy truy tố về tội ác chiến tranh đối với cựu Thủ tướng Anh, Tony Blair và cựu Thủ tướng Úc, ông John Howard.
Ông nói rằng rất nghi ngờ chuyện nầy sẽ thành công.
"Không có gì là bất hợp pháp khi nói là sai lầm và một điểm quan trọng là mọi người cho rằng, chế tài là không hợp pháp, thế nhưng nhiều người khác cho biết là do họ không đồng ý với cuộc chiến".
"Vì vậy tôi nghi ngờ chuyện đưa ông Blair hay Howard ra tòa, tôi nghĩ có thể có các mưu toan và sẽ mất thêm 7 năm nữa, thế nhưng thực sự tôi nghi ngờ chuyện nầy sẽ thành công".
Còn lãnh tụ đảng Xanh Richard Di Natale cho biết, đảng của ông sẽ tái đệ trình trước Quốc hội các dự luật đòi hỏi phải có sự chấp thuận của Quốc hội, đối với việc nước Úc tham dự các cuộc xung đột tại ngoại quốc.
"Việc đó bao gồm trong các nền dân chủ khác hay tương tự, chúng ta có một Quốc hội cung cấp sự giám sát, và hoạch định chính sách về việc liệu quân đội của một nước có lâm chiến hay không và điều nầy nên có tại đây, tại nước Úc.
