Trong chuyến thăm Adelaide, SBS Tiếng Việt có dịp gặp gỡ ba vị lãnh đạo của cộng đồng: cựu chủ tịch Trần Văn Nhu, cựu chủ tịch Đoàn Công Chánh Phú Lộc và nữ chủ tịch đương nhiệm Trần Thị Kim Khuyên - người phụ nữ đầu tiên đảm nhận vai trò này sau gần nửa thế kỷ hình thành cộng đồng.
Câu chuyện của họ không chỉ là chuyện điều hành, mà còn phản ánh hành trình định cư, giữ gìn bản sắc và kiến tạo nền móng cho thế hệ tương lai.
Những viên gạch đầu tiên
Cộng đồng Người Việt Tự Do Nam Úc hình thành từ năm 1978, ban đầu mang tên Hội Ái Hữu Việt Kiều, trước khi chính thức xác lập là Cộng đồng Người Việt Tự Do với lập trường độc lập về chính trị và sinh hoạt xã hội.
Ở tuổi 84, bác Trần Văn Nhu - một trong những vị chủ tịch đầu tiên - vẫn nhớ rõ những ngày khởi đầu đầy thử thách.
Một trong những dấu mốc quan trọng nhất là việc thành lập trường Việt ngữ cộng đồng.
“Những năm đầu chỉ khoảng 50–60 em. Nhiều phụ huynh chưa có xe. Anh em trong cộng đồng phải thay phiên nhau đi rước từng em đến học, xong lại chở về,” bác Nhu kể.
Khó khăn lớn nhất lúc đó không phải là phòng ốc, mà là thuyết phục phụ huynh. Không ít người lo rằng con em mình đang phải học tiếng Anh, nếu học thêm tiếng Việt sẽ “quá tải”.
“Chúng tôi phải giải thích rằng trẻ học song ngữ sẽ phát triển tốt hơn. Thời gian đã chứng minh điều đó,” ông nói.
Ngày nay, nhiều thanh thiếu niên có thể đọc và nói tiếng Việt lưu loát trong các sinh hoạt tôn giáo và cộng đồng - điều mà thế hệ đi trước xem là thành quả lớn nhất.
Khi lãnh đạo phải chọn “con đường hẹp”
Nếu giai đoạn đầu là gây dựng, thì giai đoạn sau là những quyết định mang tính bước ngoặt.
Cựu chủ tịch Đoàn Công Chánh Phú Lộc gắn liền với quyết định mua trụ sở đầu tiên tại số 62 Athol Street, Athol Park, SA 5012 - một quyết định từng vấp phải nhiều phản đối.
“Chưa có vị chủ tịch nào bị chống đối nhiều như tôi,” ông thẳng thắn nhìn nhận.
Thời điểm đó, quỹ cộng đồng hạn hẹp. Ý tưởng mua bất động sản bị xem là quá mạo hiểm. Nhưng ông tin rằng lãnh đạo phải nhìn xa hơn hiện tại.
“Kết quả sẽ là câu trả lời,” ông nói.
Ông ví vai trò chủ tịch cộng đồng như đi trên “con đường hẹp” - nơi mỗi quyết định đều đi kèm áp lực, tranh luận và hoài nghi. Nhưng nếu giữ được sự bình an và mục tiêu dài hạn, con đường ấy sẽ dẫn tới thành quả.
Thực tế đã chứng minh điều đó. Trụ sở đầu tiên trở thành trung tâm sinh hoạt chung, nơi đặt bàn thờ Quốc tổ, văn phòng phúc lợi và các hoạt động văn hóa, kết nối nhiều thế hệ.
Từ 270 lên hơn 500 học sinh: Sự tiếp nối của thế hệ sau
Năm 2019, khi chị Kim Khuyên tiếp nhận vai trò điều hành trường Việt ngữ, trường có 270 học sinh. Hiện nay, con số đã vượt 520 em với 21 lớp và hơn 60 giáo viên thiện nguyện.
Trường giảng dạy từ bậc vườn trẻ đến lớp 9, sau đó phối hợp với hệ thống chính mạch để học sinh có thể tiếp tục học và thi tiếng Việt ở lớp 11–12.
Không chỉ dạy ngôn ngữ, trường còn duy trì các hoạt động văn hóa như múa truyền thống và sinh hoạt thanh thiếu niên.
Điều đặc biệt: chị Kim Khuyên từng là học sinh của chính ngôi trường này.
“Tôi qua Úc lúc ba tuổi. Tôi là sản phẩm của trường Việt ngữ cộng đồng. Nếu không có thầy cô và môi trường đó, có lẽ tôi không thể học xong đại học và quay lại phục vụ cộng đồng,” chị chia sẻ.
Sự chuyển giao ấy không chỉ là thay đổi vị trí lãnh đạo - mà là sự trưởng thành của cả một thế hệ được nuôi dưỡng từ chính nền móng cộng đồng.
Tầm nhìn 20–30 năm tới
Gần đây, cộng đồng tiếp tục mua thêm một trụ sở mới tại vị trí mặt tiền trên trục đường lớn ở Adelaide.
Theo chị Kim Khuyên, đây không chỉ là một quyết định tài chính mà là chiến lược dài hạn.
Sau nhiều năm quản lý tiết kiệm, cộng đồng tích lũy được khoảng 2,5 triệu đô la. Thay vì gửi ngân hàng với lãi suất khiêm tốn, ban lãnh đạo chọn đầu tư vào tài sản lâu dài.
“Đây không chỉ là tài sản, mà là nền tảng cho thế hệ sau,” chị nói.
Kế hoạch tương lai bao gồm mở rộng văn phòng phúc lợi, xây thêm tầng học cho trường Việt ngữ và tạo không gian sinh hoạt thể thao cho thanh thiếu niên.
Tầm nhìn ấy không chỉ cho 5 năm hay 10 năm - mà cho 20, 30 năm tới.
Mở lòng nhưng giữ lập trường
Trước câu hỏi về việc hòa nhập các thế hệ người Việt mới đến Úc, chị Kim Khuyên khẳng định cộng đồng luôn rộng cửa đón nhận du học sinh, doanh nhân và người mới định cư.
“Tuy nhiên, lập trường của cộng đồng là rõ ràng. Chúng tôi tôn trọng các giá trị tự do và không chấp nhận những hành vi gây chia rẽ,” chị nói.
Theo chị, điều quý giá nhất không phải là hai trụ sở, mà là tình người và sự đoàn kết - những giá trị không thể mua được bằng tiền.
Hành trình của niềm tin
Từ vài chục học sinh ban đầu nhà trường phải đưa đón, đến hơn 500 em theo học bài bản.
Từ quỹ cộng đồng hạn hẹp, đến hai cơ sở khang trang trong thành phố.
Hành trình gần 50 năm của Cộng đồng Người Việt Tự Do Nam Úc là minh chứng cho một điều: một cộng đồng bền vững không chỉ nhờ tài sản, mà nhờ sự kế thừa và tầm nhìn qua các nhiệm kỳ.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
