Vào năm 1981, một triệu chứng của một bệnh mới chưa được biết tên, đã bắt đầu đánh dấu sự hiện diện tại Hoa Kỳ.
Đây là tình trạng mà các bệnh nhân, được biết đến như triệu chứng khiếm khuyết miễn nhiễm trầm trọng và sau đó được gọi tên là AIDS, viết tắt từ Acquired immune deficiency syndrome, tạm dịch là hội chứng suy giảm miễn dịch.
Nhà nghiên cứu hàng đầu bệnh AIDS, tiến sĩ Robert Gallo nhớ lại nỗi lo sợ và thái độ phân biệt nhanh chóng lan tỏa, trong lúc số người thiệt mạng do virus nầy gia tăng.
“Có một linh cảm như huyền bí và một nỗi sợ hãi, một định kiến ngày càng gia tăng và thái độ chối bỏ, không muốn chuyện đó xảy ra cho mình”, Robert Gallo.
Ngày nay, chúng ta quá quen thuộc với những đồ thị biểu diễn của COVID-19 như thế nào và chúng hoạt động ra sao.
Thế nhưng ngày xưa, sự hiểu biết của công chúng về virus rất hạn hẹp, cũng tiến sĩ Gallo cho biết.
“Nếu virus có thể bị giám sát, lấy thí dụ như một quả banh đánh golf với một đống gậy, những chiếc que nhỏ phát sinh từ đó mà chúng ta gọi là những phong bì hay vỏ bọc, chúng tương tác với những chất đặc biệt, các phân tử trên bề mặt tế bào mà nó lây nhiễm. Vì vậy nếu nắm tay tôi là tế bào, thì mỗi đốt tay của tôi là các phân tử khác biệt trên bề mặt của tế bào. Những chiếc gậy trên con virus phải tìm thấy một phân tử đặc biệt, rồi phân tử thứ hai. Do đó đây là tiến trình phức tạp về việc, làm thế nào HIV xâm nhập vào trong tế bào. Tiến trình đó hiện được biết rõ trong các chi tiết của phân tử, từ việc hiểu biết cấu trúc của các chiếc que nhỏ, hay phong bì hoặc vỏ bọc”, Robert Gallo.
Nhiều bệnh nhân sớm mắc bệnh sarcoma Kaposi, một loại ung thư ngoài da.
Loại bệnh nầy đầu tiên được mệnh danh là ‘ung thư của người đồng tính’, thế nhưng sau đó những người không phải đồng tính và trẻ em cũng bị mắc phải, nên những sai lầm nầy dần dần bị mất đi.
Trong khi đó, các nhà nghiên cứu người Pháp là Francoise Barre Sinoussi và Luc Montagnier cùng nhau chia giải thưởng Nobel về Y khoa, cho những khám phá về virus làm suy giảm hệ miễn nhiễm ở con người hay HIV, hồi năm 1983.
Là một phần trong chiến dịch quảng bá về AIDS hồi thập niên 1980, chính phủ Anh quốc đề ra loại quảng cáo trên truyền hình, làm kinh ngạc khán giả và bị cho là khiến cho mọi người lo sợ.
“Nay có một nguy hiểm trở thành một mối đe dọa cho chúng ta, đó là một chứng bệnh gây chết người và chưa có thuốc chữa".
"Virus có thể lây truyền qua hành động tình dục với một người nhiễm bệnh, dù là nam hay nữ".
"Cho đến nay nó được xác định ở các nhóm nhỏ, thế nhưng nó lại lây lan ra khi có cơ hội".
"Vì vậy hãy bảo vệ cho chính quí vị và hãy đọc thông điệp nầy khi nó được gởi đến quí vị".
"Nếu quí vị làm ngơ với bệnh AIDS, thì nó là tử thần có thể đến với quí vị, vì vậy không nên mất mạng chỉ vì làm ngơ chuyện nầy”, quảng cáo về AIDS.
Loại virus lây lan do các chất dịch trong cơ thể con người trên khắp thế giới, thường ảnh hưởng đến phụ nữ, trẻ em, giới buôn hương bán phấn, những người loảng máu và giới nghện ma túy qua việc chich choác.
Ông Alex Sparrowhawk là người sống với bệnh HIV tại Manchester, ở Anh quốc.
Ông cho biết, thái độ của mọi người đã thay đổi kể từ thập niên 1980, thế nhưng những ngộ nhận thì vẫn tồn tại.
“Vì vậy rất nhiều người thuộc thế hệ đó đều nhớ đến quảng cáo nầy, được phổ biến trên toàn quốc và nay nó dường như có ích lợi cho suốt cuộc đời con người".
"Sự kiện là chúng ta vẫn nói đến nó hiện nay và mọi người hiểu ngay, quí vị muốn đề cập tới chuyện gì".
"Trong nhiều cách thức khác nhau, quảng cáo nầy có lợi cho việc nên sống thế nào với HIV, đó là vấn đề lớn nhất nếu xét về những ngộ nhận hồi thập niên 80, trong nhiều cách thức khác nhau”, Alex Sparrowhawk.
Trong khi đó, ̉tài tử điện ảnh nổi tiếng tại Hollywood là Rock Hudson, thường đóng những vai khỏe mạnh.
Tuy nhiên vào tháng 7 năm 1985, ông thú nhận là mắc bệnh AIDS, vốn là một sự kiện mà ít có người nổi tiếng nào kể ra như vậy.
Một số người nói rằng, việc thú nhận của ông nầy cho thấy, bệnh AIDS là một chứng bệnh của mọi người, mà trước đây thường xem là của giới đồng tính, hay những kẻ nghiện ngập dùng chung kim chích.
Tin tức về cái chết của ông nầy vào ngày 2 tháng 10 năm 1985, khiến cả thế giới kinh ngạc.
“Kính chào quí vị khán thính giả, tôi là Roger Grimsby, nay đến phần tin tức".
"Tài tử nổi tiếng Rock Hudson đã qua đời sau khi chiến đấu lâu dài với bệnh AIDS, hưởng dương 59 tuổi".
"Ông ra đi trong giấc ngủ yên bình tại nhà ở Beverly Hills”, ABC News.
"Tôi nghĩ điều quan trọng là chúng ta hiểu biết và tiếp tục cung cấp sự hỗ trợ mà họ cần đến”, Alex Sparrowhawk.
Đến năm 1987, công nương xứ Wales là Diana làm cả thế giới kinh ngạc, khi viếng thăm các bệnh nhân AIDS tại bệnh viện và chụp chung hình tiếp xúc với một bệnh nhân, một hành động đã giúp làm tan biến nỗi sợ hãi về AIDS.
Trong một bài diễn văn, được xem là phản ảnh cho kinh nghiệm hiện nay về COVID-19, công nương kêu gọi mọi người hãy tỏ lòng nhân từ.
"Bệnh AIDS chẳng phân biệt mầu da, giai cấp hay tín ngưỡng, cũng chẳng có biên giới quốc tế".
"Tất cả xảy ra khá nhanh và chúng ta biết những người với bệnh AIDS, có thể là anh em trai, chị em gái, cha mẹ hay con trai hoặc con gái, có thể là những người kế tiếp".
"Làm thế nào để chữa trị? Với lòng nhân từ và sự chăm sóc, hay với sự sợ hãi và không chấp nhận sự thực?”, Diana.
Đến năm 1986, các viên chức chính phủ liên bang Úc cho biết, loại thuốc AZT sẽ được sử dụng cho các bệnh nhân AIDS.
Đây là loại thuốc đầu tiên cho thấy hữu hiệu với HIV, loại virus gây ra bệnh AIDS.
Loại thuốc nầy chính nó không mạnh lắm, thế nhưng kết hợp với loại khác đang được phát triển và ý niệm chữa trị với nhiều loại thuốc hiện được sử dụng cho HIV, bệnh lao và các bệnh khác.
Ông Alec Spawrrowhawk nói rằng, các cách chữa trị tân tiến hiện nay có thể giúp cho những người chẩn đoán bị nhiễm HIV, vẫn có thể có cuộc sống khỏe mạnh.
“Tôi may mắn đã được chữa trị với thuốc men đầy đủ, vào lúc đó nó dường như phát triển và đã được nghiên cứu, khi con người sống lâu hơn với HIV, họ thường có kinh nghiệm về những chuyện khác nhau".
"Những chuyện như thuốc men sớm, không hẳn tốt cho một số người, vì nó tạo ra vấn đề độc chất và những khó khăn khác nữa".
"Vì vậy trong khi con người như chính tôi sống khỏe mạnh, thì có một nhóm người bị HIV, phần lớn là những vị bị chẩn đoán hồi thập niên 80và đầu 90, có thể không có sức khoẻ tốt".
"Tôi nghĩ điều quan trọng là chúng ta hiểu biết và tiếp tục cung cấp sự hỗ trợ mà họ cần đến”, Alex Sparrowhawk.
Thế nhưng trên khắp thế giới, đại dịch COVID-19 đã làm gián đoạn việc cung cấp các loại thuốc mới, đến hơn 24 triệu người kéo dài cuộc sống.
Chẳng hạn như tại Nam Phi, có 7,7 triệu người bị chứng HIV, vốn là con số lớn nhất trên thế giới trong một quốc gia, thì có 62 phần trăm trong số nầy dùng các loại thuốc chống virus, để trấn áp và ngăn chận sự lây nhiễm.
Liên Hiệp Quốc cho biết, có hơn 38 triệu người trên thế giới hiện sống với HIV trong năm 2019.
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook
Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/vietnamese
