Vị thủ tướng Anh đã xin lỗi về những lỗi lầm phạm phải trong việc can thiệp vào Iraq, thế nhưng tin rằng ông đã có quyết định đúng đắn vào lúc đó.
Ông Tony Blair trả lời về sự thẩm định gay gắt của một phúc trình mới được công bố sau Cuộc điều tra Chilcot kéo dài 7 năm về việc nước Anh can dự vào cuộc chiến Iraq năm 2003.
Thế nhưng gia đình của khoảng 179 binh sĩ Anh tử trận tại Iraq nói rằng, bản phúc trình cho thấy những người thân yêu của họ đã chết vô ích và cho biết có thể đưa vấn đề ra trước tòa án.
Trong cuộc họp báo kéo dài gần 2 tiếng đồng hồ, cựu Thủ tướng Anh Tony Blair đề cập đến những chỉ trích về quyết định của ông, theo chân Hoa kỳ lâm chiến tại Iraq vào năm 2003.
Nhiều giờ sau khi công bố bản phúc trình Chilcot với những chỉ trích, ông Blair đã xin lỗi về những lỗi lầm nghiêm trọng trong việc đặt kế hoạch và tiến hành việc can thiệp.
"Việc thẩm định tin tức tình báo vào thời điểm đi vào cuộc chiến, hóa ra sai lạc. Hậu quả trở nên nghiêm trọng hơn, chú tâm hơn và đổ máu hơn chúng ta tưởng".
"Liên Minh đề ra kế hoạch dựa trên các sự kiện trên bộ, nhưng lại đối đầu với hoàn cảnh khác".
"Một quốc gia mà dân chúng muốn được tự do và an toàn khỏi sự độc ác của ông Saddam Hussein, lại trở thành nạn nhân của nạn khủng bố mang tính chất phe phái".
"Đối với tất cả chuyện nầy, tôi bày tỏ sự hối tiếc ân hận thêm nữa, và tạ lỗi với mọi người," ông Blair.
Tiếng nói của ông bị lạc đi đôi lúc vì xúc động, ông Blair cho rằng việc lâm chiến là một quyết định khó khăn nhất, quan trọng nhất và đau đớn nhất mà ông đã làm trong 10 năm ở chức vụ Thủ tướng.
Thế nhưng ngoài chuyện xin lỗi, quyết định lâm chiến tại Iraq cũng là việc ông ra sức bênh vực.
Ông cho biết quyết định nói trên được thực hiện với niềm tin tốt đẹp, không có chuyện dối trá và ông sẽ làm đúng như vậy, nếu phải đương đầu tình huống tương tự.
Ông Blair nói rằng thế giới hiện tốt đẹp hơn, do việc truất phế Tổng thống Iraq thời bấy giờ là ông Saddam Hussein, và ông bác bỏ các cáo buộc cho rằng việc nầy khiến xảy ra các xáo trộn trong thế giới Ả rập ngày nay.
Ông yêu cầu mọi người hãy xét lại tình huống về an ninh vào lúc bấy giờ, chỉ một năm sau các vụ tấn công của El Qada vào Trung tâm Thương mại Quốc tế tại Nữu Ước.
"Vì vậy đó là điều quan trọng mà chúng ta hiện nay sau 15 năm của ngày 11/9, hồi tưởng lại không khí lúc bấy giờ. Hoa kỳ chưa hề bị một cuộc tấn công như vậy ngay trên nước Mỹ trước đây, dân chúng Mỹ hết sức hoảng sợ và xem là đang ở trong tình trạng chiến tranh".
"Taliban đã cho Al Qaeda trú ẩn, nhưng đã mất hết quyền hạn tại A phú hản hồi tháng 11 năm 2001".
"Thế nhưng trong vụ nổ bom tạ Bali năm 2002, trong đó có hơn 200 nạn nhân phần lớn là người Úc, cho thấy mối đe dọa vẫn tiếp tục".
"Vì vậy tôi yêu cầu mọi người hãy đặt mình vào vị thế của một Thủ tướng," ông Blair.
Trong chiến dịch Iraq, đã có 179 binh sĩ Anh tử trận và ông Blair cho biết ông không bao giờ đồng ý rằng, cái chết của họ là uổng phí.
Đó là tình cảm không được vài gia đình của các nam nữ quân nhân chia sẻ, trong cuộc họp báo đầy nước mắt theo sau việc công bố bản phúc trình Chilcot.
Người anh trai của bà Sarah O'Connor, Trung sĩ Bob O'Connor tử trận cùng với 9 binh sĩ không quân khác, khi chiếc máy bay của họ bị bắn rơi gần Baghdad vào năm 2005.
Bà cho biết nỗi giận dữ vẫn ở trong lòng bà, khi đọc bản phúc trình.
"Tôi đã cố gắng hàn gắn vết thương lòng trong 11 năm rưỡi qua. Trở lại thời gian khi tôi nghe tin anh tôi tử trận, có một tên khủng bố trên thế giới mà thế giới cần biết đến, và tên là Tony Blair".
"Lập trường của Tổng thống Barack Obama chống đối việc xâm lăng Iraq từ lâu, đã được biết đến và đã được tranh luận rộng rãi". Phát ngôn nhân Tòa Bạch Ốc, ông Josh Earnes.
Còn con trai của ông Roger Bacon là Matthew năm đó 34 tuổi khi tử trận tại Iraq, do chiếc xe của anh cán phải mìn cải tiến tại Basra.
"Chúng ta hãnh diện khi chồng chúng tôi, con trai và con gái chúng ta đã gia nhập quân đội phục vụ đất nước".
"Thế nhưng chúng tôi không thể hãnh diện về đường lối chính phủ đã đối xử với họ".
"Chúng ta phải dùng bản phúc trình nầy để chắc chắn rằng, mọi thành phần trong cuộc chiến Iraq thất bại không bao giờ tái diễn".
Luật sư đại diện cho gia đình là ông Matthew Jury nói rằng, một vụ duyệt xét về bằng chứng khoa học của bản phúc trình, sẽ được thực hiện trong những tuần lễ sắp tới, cùng với việc kiện tụng vẫn là chuyện có thể xảy ra.
"Nếu các nhân viên nhà nước quyết tâm hành động một cách bất hợp pháp hay vượt quá quyền hạn của họ, rồi các gia đình sẽ quyết định liệu có bất cứ hành động cần thiết và thích hợp nào vào thời điểm thích hợp hay không".
Thế nhưng luật sư về nhân quyền là ông Geoffrey Robertson nói rằng ông Blair sẽ không bao giờ phải đối diện vỡi những vụ kiện tụng về chiến tranh, do một kỷ thuật trong luật pháp.
"Liên quan đến luật pháp qui định, ông Tony Blair không có gì để sợ, không phải vì ông ta sai lầm thế nhưng không có luật pháp nào chống lại cuộc chiến xâm lăng hồi năm 2003".
"Không có luật pháp gì cả, bởi vì đạo luật chống lại tội ác xâm lược, mà ông Bush và ông Blair phạm phải, đang ở trong tình trạng đình hoãn".
"Cộng đồng quốc tế đã đình hoãn chuyện nầy, về việc nó có thể xác định tốt hơn".
Trong khi đó, ông Saleh Mutlaq là Phó Thủ tướng Iraq từ năm 2010 cho đến 2015, và hiện là lãnh tụ của Mặt Trận Đối Thoại Iraq .
Ông cho biết các hậu quả sau cuộc chiến Iraq là rất rộng lớn.
"Việc xâm lăng Iraq hoàn toàn thất bại và kết quả chúng ta đạt được hôm nay là bằng chứng của sự thất bại đó".
"Ngày nay, thế giới bị khủng bố đe dọa, bởi vì Iraq trở nên yếu kém. Sự yếu kém của Iraq dẫn đến sự suy nhược của các nước Ả rập khác, vốn đã bị khủng bố chếm đóng, sau khi khủng bố chiếm đóng Iraq".
"Cuộc chiến theo sau sự bành trướng của Iran để xâm lăng Iraq và trở thành một nguy cơ không chỉ cho Iraq mà cho toàn vùng và cả thế giới".
Còn phát ngôn nhân Tòa Bạch Ốc là ông Josh Earnest đã đáp trả bản phúc trình, nhân danh Tổng thống Barack Obama.
"Lập trường của Tổng thống chống đối việc xâm lăng Iraq từ lâu, đã được biết đến và đã được tranh luận rộng rãi".
"Sự thực là Tổng thống Obama đã đối phó với những hậu quả có tính chất quan trọng, trong suốt nhiệm kỳ Tổng thống của ông".
"Các Tổng thống trong tương lai dường như cũng sẽ hành xữ tương tự," ông Earnest nói.
Một phát ngôn nhân của Tổng thống vào thời bấy giờ là ông George W Bush cũng ra một thông cáo trả lời các khám phá của bản phúc trình.
Ông cho biết bất chấp những thất bại về mặt tình báo và các lỗi lầm khác đã biết trước đây, ông tiếp tục tin rằng thế giới trở nên tốt đẹp hơn khi không còn ông Saddam Hussein cầm quyền.
