Holly Morton-Bowles và Bianca Jones, cả hai đều 19 tuổi, đang đi du lịch bụi ở Lào vào cuối năm 2024, khi chuyến đi của họ gặp phải bi kịch.
Hai người đến từ Melbourne, đã bị ngộ độc methanol dẫn đến tử vong, khi đang uống rượu trong một đêm đi chơi, tại nhà nghỉ Nana Backpackers Hostel ở Vang Vieng.
Ít nhất sáu người nước ngoài đã chết, trong vụ ngộ độc hàng loạt vào tháng 11 năm 2024, bao gồm một phụ nữ Anh tên Simone White, một du khách Mỹ và hai phụ nữ trẻ người Đan Mạch.
Cha của Holly, ông Shaun Bowles cho biết, chính phủ Úc đã thiếu thông tin về cuộc điều tra của chính quyền Lào, về cái chết của con gái ông.
Còn cha của Bianca, ông Mark Jones cho biết, họ đang dựa vào một nhóm chat với gia đình của White, để cập nhật thông tin từ chính phủ Anh, do thiếu thông tin liên lạc từ phía chính quyền Úc.
Sau đó các gia đình biết được rằng, 10 người có liên quan đến nhà trọ đã ra tòa vào tháng Giêng và bị phạt 185 đô la, vì tiêu hủy bằng chứng.
Theo nhóm chat, những người liên quan cũng nhận án treo.
Mặc dù tòa án Lào đã đưa ra bản án nhẹ cho vụ án liên quan, nhưng chưa có cáo buộc nào được đưa ra về cái chết của hai du khách ba lô người Úc.
Ông Bowles nói với đài 3AW.
"Chúng tôi cảm thấy rằng, chưa có đủ áp lực được đặt lên chính phủ Lào. Chúng tôi không thể vào nước này, chúng tôi không còn lựa chọn nào khác - chúng tôi cần chính phủ giúp đỡ”, Shaun Bowles.
Ông đề nghị những du khách trẻ tuổi nên quên Lào đi và tập trung vào các quốc gia khác.
"Đừng đến đó. Chúng tôi đã tận mắt chứng kiến. Họ không coi trọng mạng sống và họ đã thể hiện điều đó bằng cách che giấu vụ việc này”, Shaun Bowles.
Ban đầu, các gia đình tin rằng, vụ kiện có liên quan đến cái chết của con gái họ, nhưng Bộ Ngoại giao và Thương mại (DFAT) đã xác nhận rằng, cáo buộc tiêu hủy bằng chứng, chỉ liên quan đến cái chết của nữ du khách người Mỹ.
Bộ này sau đó đã đưa ra lời xin lỗi với các gia đình, vì đã không thông báo cho họ về kết quả vụ kiện, thừa nhận rằng họ "đã không đạt được kỳ vọng của mình".
Trong khi đó tại Quốc hội, Thủ tướng Anthony Albanese cho biết việc DFAT xin lỗi về sự thiếu sót trong việc liên lạc, là điều thích đáng.
"Ngoại trưởng Úc đã nói rõ với người đồng cấp ở Lào rằng, Úc mong đợi sự minh bạch hoàn toàn, và các cáo buộc phải phản ánh mức độ nghiêm trọng, tàn khốc của vụ việc này. Chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc với chính quyền Lào, về những vụ việc đó và chúng tôi sẽ làm mọi thứ có thể, để hỗ trợ gia đình của Holly và Bianca, trong thời điểm đau buồn này”, Anthony Albanese.
Trong khi đó Thủ hiến bang Victoria là Jacinta Allan, người trước đây đã gặp gỡ gia đình các nạn nhân, cho biết các thủ tục tố tụng, càng làm tăng thêm nỗi đau của họ.
Trong một tuyên bố chung, lãnh đạo phe đối lập Sussan Ley và phát ngôn viên ngoại giao Michaelia Cash, kêu gọi đại sứ Lào đưa ra "lời giải thích chính thức".
"Chính phủ Úc cũng phải giải thích những thất bại rõ ràng, trong hỗ trợ lãnh sự và ngoại giao trong trường hợp này, và tại sao gia đình của Holly và Bianca không được thông báo đầy đủ, về những diễn biến này", Sussan Ley.
Chính phủ Lào trước đó đã cam kết, "đưa thủ phạm ra trước công lý theo pháp luật".
Còn Đại sứ quán Lào tại Úc đã được liên lạc để bình luận.
Trở lại chuyện ngộ độc methanol là gì?
Methanol là một hợp chất hóa học và có cấu trúc tương tự như ethanol, hợp chất tạo nên đồ uống có cồn.
Nó độc hại đối với con người, nhưng đôi khi được sử dụng bất hợp pháp, thay thế ethanol trong đồ uống có cồn, như một lựa chọn rẻ hơn.
Khi cơ thể người cố gắng phân giải methanol, quá trình này tạo ra các hóa chất độc hại, gọi là formaldehyde và axit formic, có thể gây tổn thương nghiêm trọng.
Các triệu chứng của ngộ độc methanol, có thể bao gồm nôn mửa, co giật, chóng mặt và thay đổi thị lực.
Nó có thể dẫn đến mù lòa, suy tạng, hôn mê và tử vong.
Như vậy ngộ độc methanol phổ biến như thế nào?
Tổ chức Bác sĩ Không Biên giới (MSF), theo dõi các trường hợp nghi nhiễm ngộ độc methanol trên toàn cầu và đang nỗ lực nâng cao nhận thức, cũng như điều trị vấn đề này.
Theo nghiên cứu của họ, đã có 58 trường hợp nghi nhiễm ngộ độc methanol trong 12 tháng qua.
Có 1.200 người bị ảnh hưởng và 406 người tử vong.
Và kể từ năm 2019, khi MSF bắt đầu theo dõi các trường hợp nghi nhiễm ngộ độc methanol, tổ chức này tin rằng đã có 943 trường hợp, dẫn đến gần 13.000 người tử vong.
Tiến sĩ Chenery Ann Lim, quản lý dự án về ngộ độc methanol, tại Tổ chức Bác sĩ Không Biên giới Hồng Kông, cho biết ngộ độc methanol phổ biến ở Đông Nam Á.
Bà nói rằng, đã có các trường hợp ở Indonesia, Philippines, Campuchia và Thái Lan, cùng với tình hình hiện tại ở Lào, với nhiều trường hợp trong nước không được báo cáo trên truyền thông quốc tế.
"Tôi nghĩ đây thực sự chỉ là phần nổi của tảng băng trôi mà thôi”, Chenery Ann Lim.
Như vậy đồ uống của chúng ta nguy hiểm đến mức nào và làm thế nào có thể tự bảo vệ mình?
Methanol, được tìm thấy trong các sản phẩm công nghiệp như chất tẩy sơn, đang được thêm bất hợp pháp vào rượu ở một số quốc gia có luật rượu lỏng lẻo, gây ra những rủi ro nghiêm trọng cho sức khỏe.
Trong thập niên qua, đã có mối lo ngại ngày càng tăng, về việc sử dụng methanol trong đồ uống có cồn, ở một số quốc gia Đông Nam Á.
Ethanol là hợp chất tạo nên đồ uống có cồn, nhưng vì methanol có vị gần giống ethanol nên nó thường được sử dụng bất hợp pháp như một chất thay thế rẻ hơn.
Chất hóa học này không được dùng để uống và độc hại đối với con người.
Leigh Schmidtke, giáo sư về nghiên cứu rượu vang tại Đại học Charles Sturt, cho biết ngay cả một lượng nhỏ cũng có thể dẫn đến ngộ độc, gây ra những hậu quả nghiêm trọng và đe dọa đến tính mạng.
Ông nói với SBS News.
"Methanol là một loại rượu, có cấu trúc rất giống với ethanol. Sự khác biệt chỉ là một nguyên tử carbon. Chỉ 30 mililit thôi, cũng đã có thể gây hại nghiêm trọng cho người và thậm chí dẫn đến tử vong trong một số trường hợp”, Leigh Schmidtke.
Trở lại trường hợp của hai thiếu nữ Úc ở Lào, chuyện gì đã xảy ra?
Hai thiếu nữ đến từ Ballarat và là bạn thân Holly Bowles và Bianca Jones, được hỗ trợ sự sống tại hai bệnh viện khác nhau ở Thái Lan, sau khi nghi ngờ bị ngộ độc methanol.
Cả hai đều 19 tuổi và vừa tốt nghiệp trung học, Bowles và Jones đang đi du lịch bụi ở Lào, ở tại nhà nghỉ Nana Hostel ở Vang Vieng, khi họ bắt đầu xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng sau một đêm uống rượu tại một quán bar gần đó.
Ít nhất hai phụ nữ trẻ người Đan Mạch, được cho là đã chết vì uống rượu có pha methanol, và ít nhất 10 người khác, đã xuất hiện các triệu chứng tương tự.
Ngộ độc methanol phổ biến đến mức nào?
Để methanol có mặt trong đồ uống, nó phải được cố ý thêm vào.
Giáo sư Leigh Schmidtke cho biết thêm.
"Ngộ độc methanol phổ biến hơn ở những nơi như Đông Nam Á, nơi bán rượu rẻ hơn. Ở đó, quy định lỏng lẻo hơn so với ở Úc. "Ở những nơi như Đông Nam Á, họ tạo ra methanol bằng cách lên men các loại trái cây, có hàm lượng pectin cao. Thức uống thu được sau đó được chưng cất thêm, để tạo ra nồng độ cồn cao hơn", Leigh Schmidtke.
Theo ông, không thể xác định xem một loại đồ uống có chứa methanol hay không, thông qua vị giác hoặc khứu giác.
"Nếu bạn có một chén nhỏ methanol và một chén nhỏ ethanol trên bàn, chúng sẽ trông giống nhau, ngửi giống nhau và có vị giống nhau. Thông thường, điều xảy ra với các loại đồ uống pha methanol là chúng vẫn chứa ethanol, và bạn sẽ không biết mình bị ngộ độc ngay lập tức. Bạn chỉ biết, sau vài giờ uống và sau khi xuất hiện các triệu chứng”, Leigh Schmidtke.
Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để tránh?
Ông nói rằng, cách duy nhất để tránh ngộ độc methanol, là đảm bảo độ tin cậy và uy tín của nguồn cung cấp đồ uống.
"Vấn đề là nguồn cung cấp rượu giá rẻ. Vấn đề nằm ở việc sản xuất rượu không được kiểm soát”, Leigh Schmidtke.
Trong khi đó Thượng nghị sĩ đảng Quốc gia Bridget McKenzie, người xuất hiện cùng Bộ trưởng Dịch vụ Xã hội Amanda Rishworth, trên chương trình Today Show, cũng nhấn mạnh vấn đề về quy định.
"Điều này cho thấy, khi bạn ở trong một quốc gia phát triển như nước ta, với các chế độ môi trường và quy định nghiêm ngặt, bảo đảm rằng điều đó không thể và không nên xảy ra, thì khi bạn đi du lịch đến các quốc gia khác, các chế độ quy định đó không tồn tại và do đó cần phải hết sức thận trọng”, Bridget McKenzie.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
