Hơn một ngàn người ủng hộ ông Jair Bolsonaro đã bị bắt sau khi họ xông vào Quốc hội, Tòa án Tối cao và dinh Tổng thống của Brazil và gây ra thiệt hại lớn lao. Các nhà lãnh đạo toàn cầu đã lên án cuộc nổi dậy, gợi lại những ký ức về cuộc bạo loạn ngày 6 tháng 1, tại Điện Capitol ở Hoa Kỳ vào năm 2021, khi Brazil ám chỉ rằng họ muốn dẫn độ cựu Tổng thống từ Hoa Kỳ.
Sự hỗn loạn hoàn toàn đã diễn ra ở Brazil.
Trong những cảnh tương tự như những hình ảnh được thấy tại Điện Capitol Hoa Kỳ vào ngày 6 tháng 1 năm 2021, khoảng 3 ngàn người ủng hộ cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro xông vào Quốc hội, Tòa án Tối cao và dinh Tổng Thống ở Brasilia, khi cảnh sát chống trả bằng hơi cay
Khoảng 1.500 người đã bị bắt, những người biểu tình đang kêu gọi can thiệp quân sự để khôi phục quyền lực cho ông Bolsonaro cực hữu, hoặc lật đổ ông Luiz Inácio Lula da Silva, một người cánh tả mới nhậm chức.
Tổng thống da Silva đã gán cho những người biểu tình là ‘những kẻ cuồng tín theo chủ nghĩa phát xít’ và thề sẽ trừng phạt những người bạo động.
“Giống như những kẻ phá hoại thực sự, phá hủy những gì họ tìm thấy trước mặt".
"Chúng tôi nghĩ rằng đã thiếu an ninh và tôi muốn nói với bạn rằng tất cả những người đã làm điều này sẽ bị phát hiện và trừng phạt".
"Họ sẽ nhận ra rằng nền dân chủ đảm bảo quyền tự do và tự do ngôn luận, nhưng nó cũng đòi hỏi mọi người phải tôn trọng các thể chế được tạo ra để củng cố nền dân chủ".
"Và những người này, những kẻ phá hoại này, chúng ta có thể nói gì là những tên Quốc xã cuồng tín, những kẻ phát xít cuồng tín, đã làm những điều chưa từng được làm ở đất nước này”, Luiz Inácio Lula da Silva.
Trong khi đó Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres đồng ý rằng phải có hậu quả.
“Tôi nghĩ luật pháp nên được tôn trọng và nếu không, tôi nghĩ những người vi phạm luật phải chịu hậu quả tương ứng của luật".
"Chúng ta sống, ở Brazil cũng như ở nhiều quốc gia dân chủ, dưới chế độ pháp quyền và điều quan trọng là pháp quyền đó hoạt động và nền dân chủ tiến lên”, Antonio Guterres.
Các cuộc bạo loạn đã thu hút sự lên án toàn cầu.
Đại sứ Brazil tại Liên Hiệp Quốc, Ronaldo Costa Filho cho biết đất nước của ông rất biết ơn về sự hỗ trợ quốc tế mà họ đã nhận được.
“Tôi chỉ muốn nói rằng, chính phủ bác bỏ bằng những điều kiện mạnh mẽ nhất đối với bạo lực đã xảy ra ngày hôm qua, chống lại các ngành hành pháp, lập pháp và tư pháp của chính phủ ở Brasilia".
"Chúng tôi rất biết ơn những thông điệp ủng hộ và đoàn kết, mà chúng tôi đã nhận được từ khắp nơi trên thế giới, kể cả từ Tổng thư ký Antonio Guterres".
"Chúng tôi tin tưởng rằng sức mạnh của các thể chế Brazil, sẽ cho phép chúng ta vượt qua những vụ bạo lực và đáng tiếc ngày hôm qua và cho phép chúng ta tiến lên, nhờ sức mạnh của các thể chế dân chủ của chúng ta”, Ronaldo Costa Filho.
Thủ tướng Úc Anthony Albanese, nằm trong số những người lên án cuộc nổi dậy.
“Chính phủ Úc đại diện cho các nền dân chủ và mọi người nên tôn trọng kết quả của cuộc bầu cử, do đó hành động của một số ít người bạo động bị chính phủ Úc lên án".
"Chúng tôi sẽ tiếp tục chuyển sự ủng hộ của mình tới chính phủ Brazil, trong thời điểm khó khăn này”, Anthony Albanese.
Trong khi đó Giám đốc Chính sách Đối ngoại của E-U ông Josep Borrell và Ngoại trưởng Hoa Kỳ Antony Blinken, đã đăng Tweet ủng hộ và lên án của họ.
Còn Tổng thống Mexico, ông Andres Manuel Lopez Obrador, cũng đã bày tỏ sự ủng hộ đối với Brazil.
“Lập trường của chúng tôi là bác bỏ thái độ vô trách nhiệm, phản dân chủ ở Brazil và ủng hộ Tổng thống Brazil, ông Luiz Inacio Lula da Silva".
"Thật hài lòng khi tình đoàn kết bày tỏ đối với Tổng thống Lula, không chỉ đến từ các quốc gia ở Châu Mỹ Latinh và Caribe, mà sự ủng hộ đối với nền dân chủ ở Brazil và Tổng thống Lula, cũng bao gồm cả Canada và Hoa Kỳ”, Andres Manuel Lopez Obrador.
Tất nhiên, nếu chúng tôi nhận được những yêu cầu như vậy, chúng tôi sẽ đối xử với họ theo cách chúng tôi vẫn luôn làm, đó là vẫn đối xử với họ một cách nghiêm chỉnh, Jake Sullivan.
Trong khi đó Cố vấn An ninh Quốc gia Tòa Bạch Ốc Jake Sullivan nói rằng, ông tin rằng ông Lula da Silva sẽ vẫn là Tổng thống.
“Đầu tiên chúng tôi đã bày tỏ sự tin tưởng, bởi vì chúng tôi tin rằng các thể chế dân chủ của Brazil sẽ đứng vững, ý chí của người dân Brazil sẽ được tôn trọng".
"Nhà lãnh đạo được bầu cử tự do của Brazil sẽ cai trị Brazil và sẽ không bị ngăn cản hay đánh gục, tất nhiên là do hành động của những người này, những người đã tấn công các cơ quan công quyền ở Brasilia, bao gồm Quốc hội, dinh Tổng thống và Tòa án Tối cao".
"Vì vậy chúng tôi nghĩ rằng, nền dân chủ Brazil kiên cường, mạnh mẽ và sẽ vượt qua điều này”, Jake Sullivan.
Còn ông Bolsonaro phải đối mặt với những rủi ro pháp lý, từ một số cuộc điều tra trước Tòa án Tối cao ở Brazil và tương lai của ông ở Hoa Kỳ, nơi ông đi du lịch bằng thị thực đặc biệt cấp cho các nguyên thủ quốc gia, các nhà ngoại giao và các viên chức chính phủ khác, thị thực nầy đang bị nghi ngờ.
Ông Bolsonaro đã bay tới Hoa Kỳ và nhập cảnh bằng thị thực "A", 48 giờ trước khi nhiệm kỳ của ông kết thúc.
Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ Ned Price cho biết, thị thực loại 'A' được cấp cho các nhà ngoại giao và sẽ hết hiệu lực khi người nhận không còn là đại diện của chính phủ.
“Nếu ai đó vào Hoa Kỳ bằng Thị thực A , đó là thị thực ngoại giao dành cho các nhà ngoại giao, hoặc nguyên thủ quốc gia nước ngoài".
"Nếu người có thị thực A, không còn tham gia vào hoạt động chính thức thay mặt cho chính phủ của họ, thì đương nhiên người giữ thị thực đó rời Hoa Kỳ, hoặc yêu cầu thay đổi tình trạng nhập cư khác trong vòng 30 ngày".
"Yêu cầu thay đổi tình trạng thị thực đó, sẽ được gửi tới Bộ An ninh Nội địa”, Ned Price.
Còn Cố vấn Tòa Bạch Ốc Jake Sullivan cho biết, Brazil vẫn chưa đưa ra yêu cầu chính thức về việc dẫn độ.
“Theo như tôi biết, chúng tôi không liên hệ trực tiếp với ông Jair Bolsonaro, vì vậy chúng tôi không thể nói chắc chắn về nơi ở của ông ấy".
"Cho đến thời điểm hiện tại, chúng tôi chưa nhận được bất kỳ yêu cầu chính thức nào từ chính phủ Brazil liên quan đến Bolsonaro".
"Tất nhiên, nếu chúng tôi nhận được những yêu cầu như vậy, chúng tôi sẽ đối xử với họ theo cách chúng tôi vẫn luôn làm, đó là vẫn đối xử với họ một cách nghiêm chỉnh”, Jake Sullivan.
Trong khi đó Tổng thống Lula da Silva đã đổ lỗi cho ông Bolsonaro vì đã kích động những người ủng hộ ông, sau một chiến dịch cáo buộc gian lận bầu cử sau khi ông kết thúc nhiệm kỳ.
Cựu tổng thống đã bác bỏ lời buộc tội.
Ông viết trên Twitter rằng, các cuộc biểu tình ôn hòa là dân chủ, nhưng việc xâm chiếm các tòa nhà chính phủ đã ‘vượt quá giới hạn’.
Một thời gian ngắn sau, ông Bolsonaro được đưa vào bệnh viện ở Florida với tình trạng khó chịu ở đường ruột mà vợ ông nói là, do ông bị đâm trong chiến dịch tranh cử năm 2018.
