Mười lăm năm trước nhân viên y tế ở Phi Châu đã khởi động chiến dịch chống polio, và Nigeria là nước sau cùng của lục địa này vừa về đến đích.
Ngồi trên một tấm ván có bánh xe Misbahu Lawan Didi dùng tay đánh banh, một trò chơi ông nghĩ ra cách đây 30 năm để chơi với bạn bè cũng đều bị bại liệt giống ông.
"Tôi tin rằng phát minh của chúng tôi đã giúp những người đồng cảnh ngộ với chúng tôi rất nhiều."
Misbahu nay là chủ tịch Hội Polio ở Phi Châu. Ông cùng các đồng nghiệp đi diễn thuyết khắp Nigeria để giải thích cho các bậc phụ huynh tầm quan trọng của việc cho con cái chích ngừa bại liệt.
"Chúng tôi họ, các bạn thấy rồi đó, phải vất vả lắm chúng tôi mới tới đây nói chuyện với các bạn được. Các bạn không nghĩ rằng bảo vệ con cái của mình là quan trọng sao? Đừng để chúng rơi vào cảnh tàn tật như chúng tôi. Nhiều người không cho con chích ngừa polio, nhưng họ nhìn thấy chúng tôi phải bò dưới đất thế nào, họ hiểu được chúng tôi đã bỏ công sức và thời gian ra để giúp họ giữ gia đình được khỏe mạnh."
Sốt bại liệt dễ lây lan, nhất là qua nước, tác động đến trẻ em dưới 5 tuổi, làm cho cơ bắp các em yếu đi, và có thể trở thành bại liệt. Không có thuốc trị, nhưng có thể chủng ngừa.
Làm sao đưa thuốc ngừa đến cho mọi người ở Nigeria là một thách thức to lớn cho nhân viên y tế.
Nội chiến quanh khu vực Lake Chad, và sự hoài nghi khiến người ta không muốn cho con cái ngừa polio.
Bác sĩ Matshidiso Moeti đại diện của Tổ chức Y tế Thế giới tại Châu Phi cho biết có nhiều nhân viên y tế đã hy sinh cả tính mạng để ngừa polio cho trẻ em.
Năm 2013, 9 nữ nhân viên y tế bị bắn chết ở Kano, một thành phố ở miền bắc của Nigeria, sau khi dân chúng đồn rằng chích ngừa polio là âm mưu của phương Tây.
Bác sĩ Moeti cho biết chính phủ, lãnh đạo cộng đồng và tôn giáo đã phải cùng hợp sức để thuyết phục bậc cha mẹ.
"Tôi muốn tôn vinh các nhân viên y tế vì sự can đảm và quyết tâm của họ."
Theo Tổ chức Y tế Thế giới kể từ năm 1996, hơn 9 tỉ liều thuốc ngừa polio đã được phân phối trên khắp Phi Châu.
Kể từ đó càng lúc càng có thêm các quốc gia tuyên bố không còn polio. Điều đó có ngữa cuộc đời của 1 triệu 800 ngàn trẻ em đã thay đổi.
Chưa tới 10 năm trước, Nigeria có hơn phân nửa ca polio trên thế giới, nhưng ngày hôm nay, Nigeria là nước sau cùng ở Châu Phi đã diệt được vi rút bại liệt hoang dại.
Ở Việt Nam, theo Cục Y tế Dư phòng, những năm trước khi có vắc xin Polio bùng phát lớn vào năm 1957-1959.
Tỷ lệ bại liệt năm 1959 là 126,4/100.000 dân, từ năm 1962 khi Việt Nam chế tạo thành công vắc xin bại liệt Sabin (OPV) thì tỷ lệ mắc bệnh và tử vong đã giảm đáng kể.
Sau thống nhất đất nước 1975, nhờ mở rộng chương trình tiêm chủng mở rộng trong đó gần 100% trẻ em được uống vắc xin bại liệt.
Đến năm 2000 Tổ chức Y tế Thế giới tuyên bố Việt Nam đã thành công trong khống chế bệnh bại liệt trên toàn quốc.
Cũng vào năm này, toàn bộ khu vực tây Thái Bình Dương, kể cả Úc, đã được WHO công nhận không còn polio.
Tuy nhiên các di dân đến Úc vẫn có nguy cơ mắc polio tại quê quán của họ. Kể từ năm 1986, ca polio duy nhất tại Úc được ghi nhận vào tháng 7/2007.
