Luật chống tăng giá quá mức sẽ có hiệu lực vào ngày 1 tháng 7. Luật mới nhắm vào việc tăng giá hàng tạp hóa quá mức, nhưng các chuyên gia cho rằng, tác động của chúng tại quầy thanh toán có thể bị hạn chế. Chúng sẽ khó thực thi trên thực tế, vì việc chứng minh hành vi tăng giá quá mức rất khó khăn.
Luật chống tăng giá quá mức mới của Úc có hiệu lực từ hôm nay, quy định các siêu thị có doanh thu hơn 30 tỷ đô la, không được phép tính giá cao hơn đáng kể, so với chi phí cung ứng.
Trên thực tế, điều đó có nghĩa là Coles và Woolworths - hai siêu thị duy nhất đáp ứng ngưỡng này - sẽ phải đối mặt với mức phạt lên tới 10 triệu đô la, nếu bị kết tội tính giá "cao hơn đáng kể" so với chi phí sản phẩm.
Tổng Trưởng Ngân Khố Jim Chalmers trước đó cho biết, những thay đổi này sẽ mang lại cho người dân Úc một "cơ hội công bằng hơn", tại quầy thanh toán. Nhưng các chuyên gia lại không chắc chắn như vậy.
Liệu luật chống tăng giá quá mức mới ,có giúp giảm hóa đơn mua sắm hàng tạp hóa của bạn hay không?
Được biết luật mới có thể ngăn chặn tình trạng tăng giá quá mức tại hai siêu thị lớn nhất của Úc, nhưng có thể không làm thay đổi tổng số tiề,n bạn phải trả khi thanh toán.
Lisa Asher, chuyên gia bán lẻ tại Trường Kinh doanh Đại học Sydney, nói với SBS News.
"Luật mới sẽ không làm cho hóa đơn mua sắm thực phẩm rẻ hơn. Nó sẽ ngăn chặn việc giá cả thực phẩm tăng cao, do tình trạng tăng giá quá mức từ Coles và Woolworths. Vấn đề là, tôi thực sự không nghĩ rằng họ đã làm như vậy”, Lisa Asher.
Trong một báo cáo năm rồi, Ủy ban Cạnh tranh và Người tiêu dùng Úc (ACCC) nhận thấy rằng, thế độc quyền gần như tuyệt đối của Coles và Woolworths khiến họ ít có động lực để cạnh tranh mạnh mẽ, lưu ý rằng, họ nằm trong số những siêu thị có lợi nhuận cao nhất thế giới.
Nhưng báo cáo của ủy ban này, không bao giờ trực tiếp cáo buộc các siêu thị tăng giá quá mức đối với khách hàng, và đó là điều mà cả Coles và Woolworths đều phủ nhận.
Bà Asher cho biết, hóa đơn mua sắm thực phẩm tăng cao, chủ yếu là do sự thiếu cạnh tranh mang tính cấu trúc trên thị trường Úc.
“Cho đến khi có sự cạnh tranh thực sự có ý nghĩa trên thị trường Úc, buộc các nhà bán lẻ phải cạnh tranh để giành giật khách hàng, thì chúng ta sẽ tiếp tục chứng kiến giá cả cao hơn”, Lisa Asher.
Tuy nhiên việc chứng minh hành vi tăng giá quá mức, không hề dễ dàng.
Các chuyên gia cho rằng, luật này sẽ khó thực thi trên thực tế và thậm chí còn khó hơn, để lấy lại lòng tin của khách hàng.
Phó giáo sư Meg Elkins, một nhà kinh tế học hành vi tại Đại học RMIT, cho biết.
“Việc kiểm tra thực sự của luật sẽ không nằm ở tòa án; mà nằm ở trực giác của công chúng. Người mua sắm không so sánh giá cả với chi phí của nhà bán lẻ, mà họ so sánh với số tiền họ nhớ đã trả lần trước. Luật pháp đặt ra câu hỏi, liệu giá cả có quá cao so với chi phí cung ứng hay không. Nhưng công chúng lại dựa vào ký ức, hỏi liệu giá này có cao hơn dự kiến hay không?. Một nhà bán lẻ có thể dễ dàng vượt qua rào cản pháp lý, vì những lý do hoàn toàn chính đáng, như mất mùa hoặc chi phí vận chuyển tăng cao, nhưng vẫn sẽ có cảm tưởng như đang bị "chặt chém" tại quầy thanh toán”, Meg Elkins.
Luật cũng không định nghĩa "quá cao" nghĩa là gì, hoặc mức lợi nhuận hợp lý là bao nhiêu — và với việc các siêu thị bán hàng ngàn sản phẩm với chi phí chung, việc xác định lợi nhuận thực sự của bất kỳ mặt hàng nào là rất khó.
Khó khăn đó lại xảy ra vào thời điểm, vốn đã căng thẳng đối với lòng tin của người tiêu dùng, đối với siêu thị.
Theo nghiên cứu của Roy Morgan, Coles và Woolworths vẫn là hai trong số những thương hiệu, ít được tin tưởng nhất ở Úc.
Vào tháng 5, Coles đã bị phạt vì chương trình khuyến mãi "Down Down" do "gây hiểu lầm", tạm thời tăng giá sản phẩm trước khi giảm giá, còn Woolworths đang bị điều tra về một hành vi tương tự.
"Tác động lớn nhất đối với các siêu thị ,có thể là về mặt tâm lý; khiến họ cảm thấy bị theo dõi, thay vì thực sự bắt quả tang họ vi phạm pháp luật”, Meg Elkins.
Còn bà Asher cho biết vấn đề lớn nhất của luật nằm ở chỗ, luật không bao gồm những đối tượng nào.
Các công ty như Amazon và Western Farmers, vốn sở hữu Bunnings Warehouse, Kmart, Officeworks và Priceline, cùng nhiều công ty khác — nằm ngoài phạm vi của luật và thoát tội "thoát tội".
"Tôi muốn thấy những thay đổi về việc tăng giá quá mức này, được áp dụng cho các nhà bán lẻ lớn. Tôi nghĩ việc Coles và Woolworths bị ảnh hưởng nặng nề, là hơi trơ tráo và xảo quyệt”, Lisa Asher.
Vậy người mua sắm, thực sự có thể làm gì?
Với việc giá cả khó có thể thay đổi do luật mới, bà Asher cho biết đòn bẩy tốt nhất mà người mua sắm có, là hành vi của chính họ.
"Hãy thử nghiệm trong các mối quan hệ của bạn, cho đến khi bạn nhận được giá trị xứng đáng. Họ cần phải chinh phục bạn. Khi có nhiều người mua sắm ở nhiều cửa hàng khác nhau, các cửa hàng có thể thấy rằng người mua sắm đang chi tiêu ít hơn và điều đó buộc họ phải cải thiện giá trị sản phẩm, để thu hút bạn quay lại”,Lisa Asher .
Bà cũng khuyên, nên mua sắm trực tiếp tại cửa hàng hơn là trực tuyến, vì "bạn chỉ đang xem một phiên bản được chọn lọc trên mạng, về những gì họ muốn bạn thấy".
Nếu người mua sắm nhận thấy bất kỳ sự tăng giá đáng ngờ nào, họ nên giữ lại biên lai và chụp ảnh, để báo cáo cho ACCC.
Truy cập sbs.com.au/vietnamese để cập nhật tin tức, các câu chuyện cộng đồng, và podcast mới nhất.
Nghe SBS Tiếng Việt mọi lúc trên ứng dụng SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play.
Theo dõi SBS Vietnamese trên Facebook, Instagram và YouTube để khám phá thêm.
