Trung quốc đã chính thức phản kháng về cuộc đàm thoại, của Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump và nhà lãnh đạo Đài loan.
Cú gọi điện thoại nói trên đánh dấu sự kiện lần đầu tiên, một Tổng thống Mỹ hay Tổng thống mới đắc cử, nói chuyện chính thức với nhà lãnh đạo Đài loan kể từ năm 1979.
Người ta chưa rõ, cuộc điện đàm ngoại giao bàn về những vấn đề gì.
Trong 4 thập niên qua, các nhà lãnh đạo Mỹ đã tôn trọng giới hạn của Trung quốc về việc cô lập Đài loan về mặt ngoại giao, qua chính sách Một Nước Trung quốc.
Chính sách nầy nhìn nhận chính phủ Trung quốc tại Bắc kinh là chính phủ duy nhất của cả Trung quốc và Đài loan, nhằm theo đúng quan điểm của Trung quốc xem Đài loan là một tỉnh ly khai, rồi một ngày nào đó sẽ trở thành một phần của Trung quốc trở lại.
Tất cả những chuyện nầy đã kết thúc, sau cú điện thoại kéo dài 10 phút, giữa ông Donald Trump và Tổng thống Đài loan Thái Anh Vân.
Người ta không rõ, ai là người gọi đầu tiên.
Trong một loạt các trang tweet để biện hộ cho hành động của mình, ông Trump nói rằng bà Thái đã gọi chúc mừng ông, chiến thắng trong cuộc bầu cử và rất quan tâm, khi Hoa kỳ bán cho Đài loan hàng tỷ đô la các trang thiết bị quân sự, thế nhưng ông không nên nhận một cú gọi đến chúc mừng như vậy.
Phát ngôn nhân của Tổng thống Đài loan, ông Alex Hoàng nói rằng, cú gọi điện thoại đã được cả hai bên đồng ý về thời gian diễn ra.
“Cuộc điện đàm giữa Tổng thống Thái Anh Vân và Tổng thống đắc cử Donald Trump, không chỉ là một cuộc điện đàm thân mật chúc mừng của hai bên, mà còn chia xẻ quan điểm về các chính sách trong tương lai, đặc biệt về vấn đề tài trợ việc phát triển kinh tế địa phương, tăng cường quốc phòng của quốc gia, bao gồm việc cung cấp cuộc sống tốt hơn và an ninh hơn cho người dân Đài loan”.
“Mặc dù có những khuyến khích đáng kể từ các bạn và các đồng nghiệp, tôi đã tìm cách để tránh bình luận trong thời gian bầu cử Mỹ và sẽ không trở thành một nhà bình luận chính trị Mỹ hiện nay”. Thủ tướng Malcolm Turnbull nói.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Trung quốc Vương Nghị mô tả, cú gọi điện thoại là một chiêu trò nhỏ mọn của Đài loan và việc nầy sẽ không thay đổi chính sách Một Nước Trung quốc.
“Đó chỉ là một thủ thuật nhỏ của Đài Loan và sẽ không thay đổi nền tảng quốc tế của chính sách một Trung Quốc, tôi nghĩ rằng nó sẽ không thay đổi chính sách một Trung Quốc, mà chính phủ Mỹ đã tôn trọng trong nhiều năm”.
“Chính sách một Trung Quốc là cột mốc và nền tảng cơ bản, của sự phát triển mối quan hệ lành mạnh Hoa-Mỹ. Tất nhiên chúng ta không hy vọng nó sẽ can thiệp, hoặc bị hư hại dưới mọi hình thức ". Ngoại trưởng Trung quốc Vương Nghị nói.
Tòa Bạch Ốc cũng nói rằng, không có thay đổi nào về phía Mỹ, đối với chính sách Một Nước Trung quốc từ lâu.
Thế nhưng các nhà phân tích đặt nghi vấn về việc, liệu cú gọi điện thoại chỉ đơn thuần là sự vi phạm về thủ tục ngoại giao, hay nó đánh dấu một sự thay đổi trong tinh thần của chính sách Một Nước Trung quốc.
Bà Peng Danyu tạm dịch là Đặng Vũ Bình, thuộc đại học Tổng Hợp Bắc kinh, cho đài Al Jazeera biết rằng hậu quả của mối quan hệ Hoa Mỹ có thể rất đáng kể .
“Tôi không nói rằng giới lãnh đạo Trung quốc kinh ngạc, thế nhưng những gì ông Trump đã nói, là thách thức mối quan hệ Mỹ Hoa, điều đó không thích hợp và sai lạc, nó đi ngược lại ý muốn của mọi người vốn đồng ý về chính sách Một Nước Trung quốc”.
Tại Đài loan, các cư dân địa phương hài lòng với cú điện thoại nói trên.
Một người vẽ kiểu quần áo là bà Trần Chân Hảo cho biết, bà hy vọng điều nầy là một dấu hiệu thay đổi về chính sách của Mỹ, trong việc cô lập xứ sở của bà.
“Tổng thống Mỹ đắc cử Donald Trump có thể giúp đỡ nhiều hơn cho Đài loan và cho chính phủ của Tổng thống Thái Anh Vân, nhằm có thêm cơ hội thảo luận với chính phủ Mỹ và tôi tin rằng việc nầy có thể giúp cho Đài loan, trong cương vị quốc tế và vị trí trên toàn cầu”.
Còn tiến sĩ Alex Hoàng, một giảng viên tại Đại học Tamkang ở Đài Bắc và là cựu Bộ trưởng về các vấn đề Hoa lục.
Ông cho đài BBC biết rằng, cú điện thoại không nhất thiết dẫn đến việc Hoa kỳ nhìn nhận Đài loan như là một quốc gia độc lập.
“Chắc chắn rồi, một cuộc điện đàm trong 10 phút không làm thay đổi được thế quân bình của các siêu cường”.
Trong khi đó, tuyên bố với các ký giả tại Sydney, Thủ tướng Malcolm Turnbull nói rằng ông đứng ngoài những chuyện tranh luận về cuộc điện đàm nói trên.
“Mặc dù có những khuyến khích đáng kể từ các bạn và các đồng nghiệp, tôi đã tìm cách để tránh bình luận trong thời gian bầu cử Mỹ và sẽ không trở thành một nhà bình luận chính trị Mỹ hiện nay”. Thủ tướng Malcolm Turnbull nói.
