Các phúc trình về việc Trung Quốc tung ra hệ thống phi đạn tại một hòn đảo đang tranh chấp ở Biển Đông đã gây ra những làn sóng xung kích trong hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại Hoa Kỳ.
Cuộc tranh chấp lãnh thổ kéo dài hàng trăm năm một lần nữa tiếp tục thử thách các vị lãnh đạo khu vực.
Các phúc trình về việc Trung Quốc tung ra hệ thống phi đạn tại một hòn đảo đang tranh chấp ở Biển Đông đã gây ra những làn sóng xung kích trong hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại Hoa Kỳ.
Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đã kêu gọi các nước ASEAN, hay còn gọi là Hiệp hội các nước Đông Nam Á, giữ bình tĩnh.
Nhưng phát biểu bên ngoài Washington, Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry cho biết vấn đề quân sự ở Biển Đông là một vấn đề nghiêm trọng cần thảo luận.
"Chuẩn mực nên được áp dụng cho tất cả các nước về việc tôn trọng không quân sự hóa ở Biển Đông. Khi Chủ tịch Tập Cận Bình ở đây tại Washington, ông đứng trong vườn Rose Garden với Tổng thống Obama và nói rằng Trung Quốc sẽ không quân sự hóa ở Biển Đông. Thế nhưng mỗi ngày đều có bằng chứng cho thấy đã có sự gia tăng quân sự hóa bằng cách này hay cách khác. Đó là mối quan ngại thật sự nghiêm trọng. Chúng tôi đã có những cuộc đàm thoại với Trung Quốc, và tôi tin rằng, trong những ngày tiếp theo, chúng ta sẽ có những cuộc hội đàm rất nghiêm túc về chuyện này."
Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông Hồng Lỗi, nói rằng Trung Quốc hoan nghênh lập trường của Hoa Kỳ và ASEAN về vấn đề phi quân sự.
Tuy nhiên, ông cũng đề nghị việc Hoa Kỳ tham gia tại khu vực tranh chấp là không được chào đón.
"Các quốc gia ngoài khu vực không cần phải phô trương quân sự của họ ở Biển Nam Trung Hoa, cũng không nên lôi kéo các nước trong khu vực thực hiện các cuộc tập huấn quân sự chung hoặc các hoạt động tuần tra nhắm mục tiêu vào bên thứ ba. Hoa Kỳ không ở biển Nam Trung Hoa. Họ nên nói chuyện và hành động thận trọng về vấn đề này. Họ cần phải hỗ trợ các nước để giải quyết các tranh chấp thông qua đàm phán hòa bình chứ không phải là thổi phồng vấn đề lên, thổi phồng căng thẳng trong khu vực và thờ ơ với những mối quan hệ giữa các nước trong khu vực. "
Việc triển khai các phi đạn trên đảo Phú Lâm là một phần của chuỗi quần đảo Hoàng Sa, ở phía bắc của Biển Đông.
Quần đảo Hoàng Sa thuộc quyền kiểm soát của Trung Quốc, nhưng Việt Nam và Đài Loan cũng tuyên bố chủ quyền.
Thủ tướng Việt Nam đã kêu gọi Hoa Kỳ đóng vai trò lớn hơn trong việc ngăn chặn các hoạt động nhằm thay đổi hiện trạng trong khu vực.
Tổng thống Đài Loan, bà Thái Anh Văn, đã kêu gọi một giải pháp hòa bình cho vấn đề này.
"Đó là một tình huống căng thẳng. Vì vậy, chúng tôi kêu gọi tất cả các bên bám vào các nguyên tắc giải quyết các tranh chấp trên Biển Đông một cách hòa bình. Tự kiềm chế là điều quan trọng nhất."
Nhật Bản, Malaysia, Brunei và Philippines cũng đang tranh chấp chủ quyền lãnh thổ và quyền tài phán ở các phần và đảo khác trong vùng biển Nam Trung Hoa.
Khu vực này có giá trị vì trữ lượng tiềm năng rộng lớn của nó về dầu và khí đốt, cũng như vai trò là một tuyến đường vận chuyển chính.
Mỗi năm, các hoạt động thương mại qua Biển Đông trị giá hơn 5 nghìn tỷ đô la, trong đó Hoa Kỳ chiếm hơn 1 nghìn tỷ đô la.
Nhật Bản, đồng minh của Hoa Kỳ, cũng bày tỏ quan ngại về hoạt động mới nhất của Trung Quốc.
Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản, ông Yoshihide Suga, cho biết việc triển khai phi đạn chỉ là hoạt động mới nhất trong một loạt các nỗ lực của Trung Quốc để giành được thị phần của mình tại khu vực tranh chấp.
"Đây là mối quan ngại chung của cộng đồng quốc tế rằng Trung Quốc đang cố gắng thay đổi tình hình và gia tăng căng thẳng ở Biển Đông bằng cách thực hiện các hoạt động cải tạo đất đai sâu rộng và nhanh chóng, bằng cách xây dựng cơ sở của mình trong khu vực và sử dụng nó cho mục đích quân sự. Chúng tôi quan ngại sâu sắc về những hành động như vậy và muốn tái khẳng định rằng Nhật Bản không thể cho phép điều này xảy ra."
Trước đó, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị cho biết báo cáo về phi đạn chỉ là sự sáng tạo của truyền thông phương Tây.
Nhưng hình ảnh vệ tinh được chụp trước đó trong tuần này (ngày 15 tháng 2) cho thấy hiển thị hai pin của tám bệ phóng phi đạn và một hệ thống radar trên đảo Phú Lâm.
Đây không phải là hành động triển khai công nghệ quân sự tiên tiến đầu tiên ở đảo Phú Lâm.
Vào tháng Mười Một vừa qua, các hình ảnh cho thấy các máy bay chiến đấu của Trung Quốc đã hạ cánh trên một đường băng mới được xây dung.
