Tự do báo chí, quyền của người Thổ dân và việc chăm sóc người cao niên tại Úc, là một số vấn đề được nêu lên trong phúc trình thường niên do tổ chức Human Rights Watch công bố. Phúc trình theo dõi các vấn đề trên thế giới và cũng nêu bật Trung quốc là một trong các vi phạm nhân quyền lớn nhất ảnh hưởng cả thế giới, trong khi tại Việt Nam vấn đề nhân quyền xuống cấp nghiêm trọng.
Phúc trình về Nhân quyền trên Thế giới 2020, là bản phúc trình thứ 30 được tổ chức Theo dõi Nhân quyền Human Rights Watch thực hiện, tại gần 100 quốc gia trong đó có nước Úc.
Việc duyệt xét tình trạng tại Úc của nhóm có trụ sở tại Nữu Ước, nhắm vào các chính sách liên quan đến người tầm trú, người khuyết tật, việc chăm sóc cao niên và vấn đề Thổ dân, trong số các vấn đề khác.
Phúc trình chỉ trích các chính sách về người tầm trú và tỵ nạn của Úc, khi cho rằng các cơ sở y tế tại Papua tân Guine và Nauru không đáp ứng đầy đủ, với nhu cầu y tế phức tạp, của những người ở trong các trung tâm tạm giam.
Cho đến tháng chạp năm 2019, vẫn còn 416 người tầm trú còn ở trong các trung tâm giam giữ ở ngoài nước Úc.
Ông Nicholas Procter, giáo sư về Y tế Tâm Thần tại đại học Nam Úc cho biết, việc kéo dài giam giữ vô thời hạn, tiếp tục ảnh hưởng đến những người chưa được định cư.
“Những gì chúng ta biết là một số chuyện chúng ta đã thấu hiểu từ lâu trong quá khứ và mối quan hệ kéo dài bất tận, thế nhưng đặc biệt với những người với tiền sử bị chấn thương tâm lý, những khó khăn về tâm thần còn dai dẳng, các chứng bệnh tâm thần và những hậu quả do một tiến trình kéo dài quá lâu, thiếu các giải pháp bền vững về sức khỏe thể chất lẫn tâm thần".
"Đó là những chuyện quá mức tổn thất cho nhiều người, cảm thấy bị kẹt trong những tình huống của họ”, Nicholas Procter.
Phúc trình cho biết có ít nhất 12 người tỵ nạn và người tầm trú đã chết, trong các trung tâm thanh lọc ở ngoài nước Úc kể từ năm 2013, trong số đó 6 người đã tự tử.
Vào tháng 2 năm 2019, Quốc hội thông qua một đạo luật nhằm giúp việc di chuyển những người bị giam giữ cần được chữa trị, từ các cơ sở y tế ngoại quốc về Úc được dễ dàng hơn, thế nhưng đạo luật đã bị tái xét và hủy bỏ hồi tháng chạp, một hành động mà Human Rights Watch cho biết, đã khiến cho người tỵ nạn và người tầm trú bị bệnh chờ đợi trong vô vọng.
Giáo sư Procter nói rằng, đạo luật Medevac mang lại sự bảo vệ thêm nữa, cho những người sống trong các trung tâm giam giữ ở ngoài nước Úc.
“Luật Medevac đã giảm bớt những biện pháp gắt gao và mang lại các suy nghĩ độc lập".
"Những gì các chính phủ tìm cách nhận được, trong bất cứ vấn đề gì liên quan đến y tế và sức khỏe, là sự suy nghĩ độc lập về bản chất và đối tượng của các quan tâm về y tế cùng sức khỏe".
"Các suy nghĩ độc lập về cách thức, trong đó các chuyện về y tế có thể diễn ra và những hậu quả như thế nào".
"Nó khiến chúng ta lâm vào một tình huống khác biệt, nếu không có các suy nghĩ độc lập đó”, Nicholas Procter.
Trong khi đó, Human Rights Watch hoan nghênh lời loan báo hồi tháng 4, về việc thiết lập một Ủy ban Hoàng gia Điều tra về bạo hành, lạm dụng, bỏ quên và lợi dụng người khuyết tật, tổ chức nầy cho biết cần làm nhiều hơn nữa, để hỗ trợ cho những người khuyết tật trong tù.
Phúc trình cho biết, có hơn phân nửa tù nhân tại Úc bị một vài loại khuyết tật.
Tổ chức vô vụ lợi nầy cũng lên án mức độ người Thổ dân cao, trong hệ thống lao tù của Úc, đặc biệt là trẻ em Thổ dân, với con số cao gấp 26 lần so với các trẻ em không phải là Thổ dân.
Việc sự dụng thuốc thường xuyên để kiểm soát, trong các cơ sở chăm sóc cao niên, cũng bị chỉ trích, đây là một vấn đề được nêu bật trong phúc trình của Ủy ban Hoàng gia Điều tra về Phẩm Chất và An Toàn của người cao niên, vốn bắt đầu trong năm 2019.
Ông Ian Henschke, giám đốc của Hiệp hội Cao niên Toàn quốc Úc châu nói rằng, ông đồng ý việc sử dụng các loại thuốc về tâm thần trong các nhà dưỡng lão, là chuyện gây nhiều quan ngại.
“Những gì chúng ta biết là, nhiều cơ sở chăm sóc cao niên hiện sử dụng các loại thuốc về tâm thần, không cần thiết là kiểm soát các triệu chứng, mà còn kiểm soát cả hạnh kiểm nữa".
"Ủy ban Hoàng gia Điều tra về Cao niên đã nghe một bác sĩ lão khoa hàng đầu, là có thể chữa trị cho người bệnh, không cần những loại thuốc quá mức như vậy, trong lãnh vực chăm sóc cao niên và đây là một mối quan tâm thực sự".
"Những gì quan tâm đến chúng tôi là hầu hết sự kiện nầy, trở thành một điều bình thường tại Úc”, Ian Henschke.
"Tổ chức Phóng viên Không Biên giới đã bị hạ thấp tại Úc, liên quan đến tự do báo chí trong suốt 12 tháng qua, vì vậy đây là chiều hướng gây nhiều quan ngại”, Marcus Strom.
Ông hoan nghênh Ủy ban Hoàng gia Điều tra về Người Cao Niên và cho biết Ủy ban nầy đã mang lại nhiều tác động.
“Những gì thực sự tốt đẹp đang diễn ra vào lúc nầy, là chúng ta có một Ủy ban Hoàng gia và Ủy ban nầy đang hoạt động, cũng như mang lại rất nhiều thay đổi trong lãnh vực chăm sóc cao niên”, Ian Henschke.
Tự do ngôn luận cũng bị chỉ trích, qua việc cảnh sát lục soát một cơ sở của chính phủ và nhà của ký giả, cũng được nêu bật trong bản phúc trình nầy.
Tổ chức nầy chỉ trích những gì được gọi là luật lệ an ninh được soạn thảo quá rộng rãi, nhằm chống lại ký giả, luật sư và những người lên tiếng tố cáo, kể ra vụ cảnh sát lụt soát nhà của một ký giả có liên quan đến câu chuyện của bà nầy, về một kế hoạch bị tiết lộ qua việc chính phủ mở rộng việc giám sát .
Ông Marcus Strom là Chủ tịch của Liên Minh Truyền thông về Giải trí và Nghệ thuật cho biết.
“Cũng đã có một đường lối tổng quát từ phía chính phủ, để cải cách các thủ tục rất thông thường, là xem đó là những điều bí mật".
"Ngoài ra, còn việc gây hoang mang và ngăn cản của các chính phủ khác nhau, trong lãnh vực kiểm duyệt truyền thông".
"Tổ chức Phóng viên Không Biên giới đã bị hạ thấp tại Úc, liên quan đến tự do báo chí trong suốt 12 tháng qua, vì vậy đây là chiều hướng gây nhiều quan ngại”, Marcus Strom.
Về mặt quốc tế, phúc trình năm 2020 cho biết Trung quốc ngày càng gia tăng mối đe dọa cho hệ thống trên toàn cầu để bảo vệ nhân quyền, khi kể ra các vụ giam giữ tập thể các sắc tộc thiểu số là một thí dụ, cũng như những đáp ứng nhẹ nhàng của cộng đồng quốc tế.
Tại Mỹ, phúc trình chỉ trích khả năng của những tay súng trong việc mua các vũ khí quân sự kiểu quân đội để tiến hành nhiều vụ giết người, cũng như nói thêm rằng công chúng ngày càng gia tăng trong việc ủng hộ các luật lệ liên bang mạnh mẽ hơn nhằm giới hạn một số việc mua súng.
Phúc trình cũng mô tả các cuộc biểu tình chống chính phủ tại Algeria, Sudan, Lebannon, Iraq, Bolivia, Nga va Hong Kong là gây nhiều ấn tượng, thế nhưng chỉ trích sự đáp ứng của các chính phủ đối với các vụ biểu tình là lãnh đạm và có chọn lọc.
Riêng tại Việt Nam, phúc trình của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền nói rằng, tình hình nhân quyền tại Việt Nam xuống cấp quan trọng. Tổ chức nầy đưa ra cáo buộc, Việt Nam xâm phạm các quyền dân sự và chỉ trích căn bản như quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí và tiếp cận thông tin, quyền tự do lập hội và nhóm họp, quyền tự do thực hiện tôn giáo.
Tổ chức này nói rằng, Việt Nam “bỏ tù nặng hơn những người bất đồng chính kiến” và việc ban hành Luật An ninh mạng là “hà khắc, để bóp nghẹt thêm quyền tự do ngôn luận”.
Cũng trong bản phúc trình, tổ chức nêu ra viễn cảnh ‘những người dám đặt câu hỏi về các dự án, chính sách của chính phủ, hoặc tìm cách bảo vệ đất đai và tài nguyên địa phương thì sẽ bị theo dõi, tước quyền đi lại, quản thúc tại gia, giam giữ tùy tiện và bị thẩm vấn’.
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
