Cựu thành viên Lực lượng Quốc phòng Úc, Ben Roberts-Smith, đã bị truy tố với 5 tội danh giết người trong chiến tranh.
Người từng được trao Huân chương Victoria Cross dự kiến sẽ ra hầu tòa xét đơn tại ngoại vào ngày thứ Tư, sau khi bị bắt tại phi trường Sydney hôm thứ Ba.
Các cáo buộc được đưa ra sau cuộc điều tra chung giữa Cảnh sát Liên bang Úc Australian Federal Police AFP và Văn phòng Điều tra Đặc biệt Office of the Special Prosecutor OSI — một cơ quan được thành lập năm 2021 để điều tra các cáo buộc tội ác chiến tranh của binh sĩ Úc tại Afghanistan trong giai đoạn 2005 đến 2016.
Ủy viên Cảnh sát Liên bang Krissy Barrett cho biết các cáo buộc liên quan đến những vụ giết dân thường bị cho là trái pháp luật tại tỉnh Uruzgan của Afghanistan, trong khoảng thời gian từ năm 2009 đến 2012.
Ben Roberts-Smith là một trong những cựu quân nhân được trao thưởng nhiều nhất của Úc.
Văn phòng Điều tra Đặc biệt, với 54 điều tra viên, đã mở cuộc điều tra đối với ông từ năm 2021. Tổng cộng cơ quan này đã tiến hành 53 cuộc điều tra liên quan đến các cáo buộc tội ác chiến tranh, trong đó 39 vụ đã tạm hoàn tất.
Bà Barrett cho biết các cáo buộc liên quan đến nhiều hành vi phạm tội khác nhau.
"Cáo trạng sẽ nêu rằng các nạn nhân không tham gia vào các hoạt động thù địch vào thời điểm bị sát hại ở Afghanistan. Cáo trạng sẽ nêu rằng các nạn nhân bị giam giữ, không vũ trang và nằm dưới sự kiểm soát của các thành viên ADF khi họ bị giết. Cáo trạng sẽ nêu rằng các nạn nhân bị bắn bởi bị cáo hoặc bị bắn bởi các thành viên cấp dưới của ADF trước sự chứng kiến và theo lệnh của bị cáo."
Theo cơ quan điều tra, Roberts-Smith bị cáo buộc đã trực tiếp gây ra cái chết của một người vào ngày 12 tháng 4 năm 2009 tại Kakarak, và đồng thời chỉ đạo hoặc hỗ trợ người khác thực hiện hành vi tương tự tại cùng địa điểm và thời điểm.
Ông cũng bị cáo buộc liên quan đến cái chết của một người khác vào ngày 11 tháng 9 năm 2012 tại Darwan.
Các cáo buộc khác liên quan đến một vụ việc vào ngày 20 tháng 10 năm 2012 tại Syahchow, nơi ông bị cho là đã cùng người khác gây ra cái chết của một nạn nhân, cũng như chỉ đạo hoặc hỗ trợ người khác thực hiện hành vi này.
Người đứng đầu Cảnh Sát Liên Bang Úc, bà Barrett cho biết mỗi tội danh đều có mức án tối đa là tù chung thân.
"Cáo trạng cho rằng người đàn ông này là thành viên của Lực lượng Quốc phòng (ADF) và dự phần vào cái chết của các công dân Afghanistan trong khoảng thời gian từ năm 2009 đến năm 2012, trong những hoàn cảnh có thể cấu thành tội ác chiến tranh theo Bộ luật Hình sự Liên bang. Tội giết người trong chiến tranh có mức án tối đa là tù chung thân."]]
Giám đốc Điều tra của Văn phòng Điều tra Đặc biệt, ông Ross Barnett, cho biết các cuộc điều tra dạng này rất phức tạp và kéo dài do khó khăn trong việc thu thập chứng cứ tại khu vực chiến sự cách Úc hàng ngàn cây số.
"Khác với các cuộc điều tra thông thường được tiến hành ở Úc, Văn phòng Công tố viên Đặc biệt (OSI) được giao nhiệm vụ điều tra hàng chục vụ giết người, được cho là đã xảy ra giữa vùng chiến sự ở một quốc gia cách Úc 9.000 km mà chúng ta không còn có thể tiếp cận được nữa."
Ông cho biết các nhà điều tra không có quyền tiếp cận hiện trường, thiếu bằng chứng pháp y, và thậm chí không thể tiếp cận thi thể nạn nhân.
Trước đó, Roberts-Smith đã phủ nhận các cáo buộc tội ác chiến tranh trong một vụ kiện phỉ báng nhằm vào các tờ báo. Tuy nhiên, Tòa Liên bang đã kết luận — theo tiêu chuẩn dân sự — rằng ông chịu trách nhiệm cho bốn vụ giết người trái pháp luật tại Afghanistan. Các kháng cáo sau đó của ông đều không thành công.
Ông vẫn luôn khẳng định mình vô tội.
Bà Barrett nhấn mạnh rằng các cáo buộc này chỉ liên quan đến một số rất ít cá nhân trong quân đội, và phần lớn binh sĩ Úc đã phục vụ một cách danh dự.
"Hành vi bị cáo buộc liên quan đến những cáo buộc này chỉ giới hạn trong một bộ phận rất nhỏ của Lực lượng Quốc phòng Úc (ADF) đáng tin cậy và được kính trọng của chúng ta, những người giúp bảo vệ an ninh quốc gia. Đại đa số các thành viên ADF đều làm rạng danh đất nước. Những cáo buộc ngày hôm nay không phản ánh đúng hình ảnh của đa số các thành viên phục vụ dưới lá cờ Úc với danh dự, sự xuất sắc và với các giá trị của một quốc gia dân chủ."
Sau vụ bắt giữ, Đài Tưởng niệm Chiến tranh Úc cho biết đang xem xét lại cách trưng bày liên quan đến Roberts-Smith, dù các huân chương và quân phục của ông vẫn được giữ nguyên.
Thủ tướng Anthony Albanese từ chối bình luận, với lý do vụ việc đang được xét xử.
Trong khi đó, tổ chức Returned and Services League (RSL) cho biết họ ủng hộ hệ thống tư pháp và kêu gọi để vụ việc được xử lý một cách độc lập.
RSL cũng tái khẳng định sẽ hỗ trợ các cựu quân nhân, đặc biệt là những người bị ảnh hưởng bởi vụ việc này.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
