Trong một trong những cuộc biểu tình phản đối lớn nhất nhằm vào chính phủ Modi, hàng chục nghìn người đã kéo về tòa nhà quốc hội Ấn Độ để yêu cầu bộ trưởng giáo dục từ chức. Dưới sự dẫn dắt của phong trào "Con gián" đang phát triển nhanh chóng do giới trẻ khởi xướng, những người biểu tình đang kêu gọi thay đổi hệ thống giáo dục và việc làm mà họ cho là tham nhũng và xuống cấp.
Được thành lập chỉ vài tháng trước, phong trào thanh niên này đã nhanh chóng trở thành một trong những cuộc biểu tình phản đối chính phủ Ấn Độ lớn nhất trong nhiều năm qua.
Hồi tháng 5, khi Abhijeet Dipke, 30 tuổi, đáp trả việc Bộ trưởng Tư pháp Ấn Độ gọi thanh niên thất nghiệp của nước này là "con gián", anh nghĩ đó chỉ là một lời nói đùa.
Vài tháng sau, chàng trai người Ấn Độ này, người vừa tốt nghiệp đại học ở Mỹ, đang dẫn đầu hàng nghìn người biểu tình trong một cuộc tuần hành đến tòa nhà Quốc hội Ấn Độ.
"Chính phủ nghĩ rằng nếu họ phớt lờ chúng tôi, rằng tụi tôi chỉ là mấy đứa trẻ, thì rồi ai cũng sẽ về nhà. Nhưng tôi nghĩ chúng tôi đã chứng minh rằng chúng tôi ở đây cho một cuộc đấu tranh lâu dài, và chúng tôi sẽ không quay về. Chúng tôi sẽ tiếp tục chiến đấu.”
Theo một nghiên cứu gần đây, gần 40% sinh viên tốt nghiệp dưới 25 tuổi ở Ấn Độ đang thất nghiệp.
Vào tháng 5, khi Bộ trưởng Tư pháp gọi những thanh niên thất nghiệp của Ấn Độ là "con gián" và "ký sinh trùng", Abhijeet Dipke đã đưa ra lời kêu gọi trực tuyến.
Anh nói với tờ báo The Hindu của Ấn Độ rằng tất cả bắt đầu từ một câu nói đùa.
"Bị tổn thương vì chuyện đó, tôi đã đăng một dòng trên Twitter: ‘Điều gì sẽ xảy ra nếu tất cả những con gián cùng tụ lại?’ Đó chỉ là một câu viết trong lúc tức giận vì chúng tôi muốn bày tỏ quan điểm của chúng tôi. Nhưng tôi nhận được phản hồi rất lớn từ Gen Z, khoảng 500 đến 600 bình luận từ các bạn trẻ nói rằng, đúng vậy, chúng ta nên cùng nhau lên tiếng và thể hiện sự phản đối."
Trước sự hưởng ứng mạnh mẽ từ dư luận, Dipke đã lập một trang cho đảng chính trị châm biếm có tên là Đảng Gián Janta (Cockroach Janta Party, gọi tắt là CJP), và nhanh chóng thu hút hơn 22 triệu người theo dõi trên mạng xã hội.
Nhận được sự ủng hộ nhanh chóng, phong trào này bắt nguồn từ sự bất mãn lan rộng với tình trạng giáo dục trong nước.
Đầu tháng 6, một loạt vụ rò rỉ đề thi khiến hàng triệu học sinh phải thi lại kỳ thi tuyển sinh y khoa đầy cam go đã châm ngòi cho những cuộc biểu tình trực tiếp đầu tiên của phong trào.
Liên quan đến một số vụ tự tử và được xem là dấu hiệu của nạn tham nhũng ăn sâu trong hệ thống giáo dục, hàng nghìn người đã đổ xuống đường phố Delhi để yêu cầu Bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan từ chức.
"Bộ trưởng Giáo dục phải từ chức. Bộ trưởng Giáo dục phải từ chức, năm học sinh đã tự tử."
Với việc người dân chi tiêu cho học thêm tư nhân hằng năm còn nhiều hơn cả ngân sách giáo dục quốc gia, C‑J‑P đã trở thành tiếng nói cho những lo ngại rộng hơn về tham nhũng trong lĩnh vực giáo dục và việc làm.
Sau cuộc biểu tình lớn thứ hai vào tháng Sáu, phong trào đã nhận được sự tham gia của nhà giáo dục và nhà hoạt động nổi tiếng Sonam Wangchuk, người đã tuyên bố sẽ tuyệt thực cho đến khi Bộ trưởng Giáo dục từ chức.
Hiện tại, ông Sonam Wangchuk đã tuyệt thực hơn ba tuần.
"Chúng tôi làm vậy để đòi hỏi trách nhiệm giải trình, điều vốn quan trọng trong bất kỳ chính phủ nào. Nếu không tuyệt thực thì làm gì? Bạo loạn ngoài đường sao? Đó là điều chúng tôi không muốn. Vì thế, đây là cách ôn hòa để đưa tiếng nói của chúng tôi đến với chính phủ. Và chúng tôi hy vọng chính phủ đủ tỉnh táo để đáp lại những cách thức ôn hòa, thay vì chờ đến những cách không còn ôn hòa nữa.”
Làn sóng biểu tình gần đây nhất bùng phát khi cảnh sát dùng vũ lực đưa Wangchuk ra khỏi địa điểm biểu tình và đưa ông đến bệnh viện.
Tiếp tục cuộc đấu tranh từ giường bệnh, ông Wangchuk kêu gọi những người ủng hộ phong trào tiếp tục biểu tình.
Là một thành viên của Liên đoàn Sinh viên Toàn Ấn Độ, sinh viên này nằm trong số hàng chục nghìn người đã tuần hành đến Quốc hội Ấn Độ vào ngày khai mạc kỳ họp Monsoon.
"Chúng tôi lên án những hành động liên tiếp của chính phủ liên bang, chính phủ BJP (Đảng Nhân dân Ấn Độ), những hành động liên tục nhắm vào sinh viên trong cuộc biểu tình ôn hòa được tổ chức tại Jantar Mantar ở Delhi. Trong cuộc biểu tình đó, Sonam Wangchuk, người tham gia một cuộc biểu tình ôn hòa đã bị cưỡng chế đưa ra khỏi địa điểm và bị đưa vào bệnh viện."
Bất chấp lệnh cấm của cảnh sát, hơn 20.000 người đã tập trung biểu tình.
Tuy nhiên, phát biểu trước phiên họp quốc hội hôm thứ Hai, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi không đề cập đến những người biểu tình.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Y tế J.P. Nadda được cho là đã yêu cầu thời gian để thảo luận về các yêu cầu của phong trào trong chính phủ.
Người biểu tình 26 tuổi Sneha Eppili nói rằng đã đến lúc chính phủ phải chịu trách nhiệm.
“Tôi đã bỏ phiếu cho chính phủ này, nên tôi nghĩ họ có trách nhiệm phải trả lời những câu hỏi của chúng tôi. Đó là quyền con người căn bản mà tôi xứng đáng được hưởng, và tôi cũng phải chịu trách nhiệm cho những gì đang xảy ra vì tôi đã bỏ phiếu cho chính phủ này. Vì vậy, tôi có mặt ở đây để yêu cầu câu trả lời.”
Các yêu cầu của CJP bao gồm việc thả ông Wangchuk, Bộ trưởng Giáo dục từ chức và bồi thường 10 triệu rupee cho mỗi học sinh tự tử sau vụ rò rỉ đề thi.
Theo báo cáo của truyền thông, khoảng 12 người đã tự tử vì vụ rò rỉ đề thi.
Shubham, người mới tham gia phong trào gần đây, cho biết anh hy vọng vào một tương lai tốt đẹp hơn cho cháu trai của anh.
“Tôi có một cháu trai, cháu bảy tuổi. Cháu vừa đón sinh nhật hôm qua và tôi rất lo lắng cho tương lai của cháu. Mấy ngày nay tôi không tham gia bất kỳ cuộc biểu tình nào của CJP nhưng hôm nay tôi buộc phải tham gia. Tôi tin rằng tôi phải làm vậy vì tương lai của cháu.”
CJP cũng đưa tin rằng dịch vụ internet và điện thoại đã bị cắt ở một số khu vực của New Delhi trong cuộc biểu tình, khi cảnh sát cố gắng giải tán người biểu tình.
Hình ảnh từ cuộc biểu tình cho thấy cảnh sát sử dụng hơi cay và dùi cui, với hàng chục người biểu tình và cảnh sát được báo cáo là đã bị thương.
Ông Mohammad Khushnoor Alam nói rằng cảnh sát đang tấn công những người lên tiếng.
“Tôi cảm thấy tay mình nóng rát, mắt sưng húp. Nền dân chủ đã chết. Đất nước đang tiến gần đến chế độ độc tài. Một bộ trưởng từ chối từ chức. Khi học sinh thi trượt, họ bị đối xử tệ bạc."
Bác bỏ đoạn video, chính quyền phủ nhận việc sử dụng vũ lực đối với người biểu tình và cho rằng cuộc biểu tình đang được "xử lý một cách chuyên nghiệp".
Người phát ngôn của cảnh sát Delhi, Rajeev Ranjan, cho biết cảnh sát đang kêu gọi người biểu tình tuân thủ lệnh cấm.
"Cảnh sát Delhi kêu gọi tất cả người biểu tình giữ gìn hòa bình, kiềm chế và hợp tác với cảnh sát để bảo đảm an ninh và trật tự công cộng. Tất cả người tham gia được yêu cầu hành xử một cách ôn hòa, không tham gia vào bất kỳ hoạt động bất hợp pháp hoặc bạo lực nào và tuân thủ các chỉ thị hợp pháp do các sĩ quan hoặc nhân viên cảnh sát được triển khai làm nhiệm vụ đưa ra. Công chúng được khuyến cáo không tin tưởng hoặc lan truyền tin đồn, thông tin sai lệch hoặc nội dung chưa được kiểm chứng thông qua bất kỳ nền tảng nào."
Các cuộc biểu tình cũng đã diễn ra ở Bangalore, Goa và Mumbai, nơi các nhân chứng cho biết cảnh sát đã bắt giữ người biểu tình và đưa họ đi bằng xe tải.
Abhijeet Dipke, người đã chấm dứt cuộc tuyệt thực theo yêu cầu của ông Sonam Wangchuk, nói rằng cuộc biểu tình sẽ tiếp tục.
“Hôm nay, những gì cảnh sát Delhi đã làm, cách họ đánh đập học sinh, cách họ đánh vào đầu học sinh, thật đáng xấu hổ. Vì điều này, danh tiếng của đất nước đang bị tổn hại trên toàn thế giới và tất cả chúng ta đều biết tại sao cảnh sát Delhi lại làm tất cả những điều này, bởi vì họ đã nhận lệnh từ Narendra Modi và Amit Shah. Cảnh sát Delhi đã đánh vào đầu một cô gái 15 tuổi; các sĩ quan nam của họ đã đá vào ngực cô ấy. Một sĩ quan cảnh sát nam đã đánh vào đầu cô gái 15 tuổi. Vì điều này, với nỗi buồn sâu sắc, tôi xin thông báo với tất cả các bạn rằng nhà hoạt động người Ấn Độ Sonam Wangchuk đã tuyên bố sẽ tiếp tục tuyệt thực.”
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
