Một căn bệnh từng được xem là hiếm gặp tại Úc đang quay trở lại với số ca tăng nhanh, khiến giới y tế phải mở rộng chiến dịch tiêm nhắc lại trên diện rộng. Điều đáng chú ý là nhiều người trưởng thành, bao gồm những người đã tiêm phòng từ nhỏ, có thể không còn đủ miễn dịch bảo vệ. Vậy điều gì đang xảy ra, ai cần tiêm nhắc lại, và người dân Úc cần làm gì ngay lúc này?
Theo các cơ quan y tế liên bang, Úc hiện đang đối mặt với đợt bùng phát Diphtheria lớn nhất kể từ khi hệ thống giám sát quốc gia được thiết lập đầu thập niên 1990.
Trong giai đoạn 2025–2026, hàng trăm trường hợp được phát hiện trên toàn quốc.
Trước đó, trung bình nhiều năm chỉ ghi nhận 0–12 ca mỗi năm
Một số tiểu bang và vùng lãnh thổ như Bắc Úc, Queensland và Tây Úc ghi nhận số ca tăng rõ rệt.
Các chuyên gia y tế nhận định đây là dấu hiệu cho thấy vi khuẩn vẫn đang lưu hành trong cộng đồng, đặc biệt tại những khu vực có tỷ lệ tiêm chủng thấp hơn mức trung bình.
Vì sao một căn bệnh “hiếm” đang quay trở lại?
Bệnh bạch hầu không biến mất, mà được kiểm soát nhờ vaccine. Tuy nhiên, có 3 lý do chính khiến bệnh có thể quay lại:
- Miễn dịch giảm dần theo thời gian nếu không tiêm nhắc lại
- Tỷ lệ tiêm chủng không đồng đều giữa các khu vực và nhóm dân cư
- Gián đoạn trong tiếp cận dịch vụ y tế trong một số cộng đồng
Điều này khiến các cơ quan y tế phải nhấn mạnh lại một thông điệp quan trọng: tiêm phòng không phải là một lần cho cả đời.
Nhiều người có thể đã “hết miễn dịch” mà không biết
Nhiều người trưởng thành tại Úc đã được tiêm vaccine từ thời thơ ấu, nhưng hiệu quả bảo vệ có thể giảm sau khoảng 10 năm, và không phải ai cũng nhớ hoặc được nhắc tiêm liều tăng cường.
Ngoài ra, một số người nhập cư không rõ lịch sử tiêm chủng của mình.
Tất cả các yếu tố trên tạo ra một “khoảng trống miễn dịch” trong cộng đồng người lớn, nhóm vốn ít được chú ý trong các chương trình tiêm chủng định kỳ.
Ai cần tiêm nhắc lại ngay?
Hướng dẫn tiêm chủng tại Úc thường khuyến nghị tiêm vaccine phối hợp bạch hầu – uốn ván – ho gà (dTpa) cho các nhóm sau:
- Người lớn chưa tiêm nhắc lại trong khoảng 10 năm trở lại đây
- Phụ nữ mang thai (để bảo vệ trẻ sơ sinh)
- Người làm việc trong môi trường có nguy cơ cao như: y tế, chăm sóc trẻ em, giáo dục
- Người sống hoặc đi đến khu vực đang có dịch
- Người không chắc chắn về lịch sử tiêm chủng của mình
Nếu bạn không nhớ lần cuối tiêm là khi nào, lời khuyên y tế phổ biến là: hãy xem như chưa cập nhật và kiểm tra lại với bác sĩ GP.
Phản ứng y tế: chiến dịch tiêm chủng đang được mở rộng
Trước diễn biến gia tăng ca bệnh, chính quyền liên bang và các tiểu bang đã triển khai nhiều biện pháp:
- Tăng cường tiêm vaccine tại các phòng khám GP và cộng đồng
- Mở rộng tiêm chủng tại vùng sâu, vùng xa
- Huy động hệ thống y tế địa phương để truy vết và xử lý ổ dịch
- Đưa bạch hầu vào nhóm bệnh cần giám sát tăng cường trên toàn quốc
Theo Australian Department of Health, Disability and Ageing, mục tiêu hiện nay là tăng nhanh tỷ lệ tiêm nhắc lại ở người lớn để giảm nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
Tiêm ngừa ở đâu tại Úc?
Người dân có thể tiêm vaccine nhắc lại tại:
- Bác sĩ gia đình (GP)
- Phòng khám tiêm chủng
- Một số nhà thuốc (pharmacy) có dịch vụ tiêm vaccine
Tùy từng tiểu bang và đối tượng, vaccine có thể được miễn phí trong các chương trình y tế công cộng, hoặc tính phí nếu tiêm ngoài diện hỗ trợ.
Nếu không chắc chắn, bạn có thể gọi GP để kiểm tra lịch sử tiêm chủng (immunisation record) của mình.
Những dấu hiệu cần chú ý
Bệnh bạch hầu có thể bắt đầu giống cảm cúm thông thường nhưng diễn tiến nhanh hơn, với các triệu chứng như:
- Đau họng nặng, khó nuốt
- Sốt
- Mệt mỏi
- Màng giả màu xám ở cổ họng (trong trường hợp nặng)
- Khó thở
Nếu có triệu chứng nghi ngờ, người bệnh cần đi khám ngay, vì bệnh có thể tiến triển nhanh và gây biến chứng nghiêm trọng.
Đừng đợi đến khi dịch bệnh lan rộng mới đi tiêm
Bạch hầu là một bệnh có thể phòng ngừa hiệu quả bằng vaccine. Nhưng hiệu quả đó chỉ duy trì nếu hệ miễn dịch được cập nhật đúng thời gian.
Trong bối cảnh số ca đang tăng trở lại, thông điệp của giới y tế là rõ ràng: tiêm nhắc lại không phải là lựa chọn, mà là phần duy trì bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
