Xem phim tại đây:
Vietnam - The Birth of a Nation - Sự ra đời của Một Quốc gia - là một bộ phim tài liệu của Đức bao gồm bốn tập: Independence -Độc lập, Separation – Chia cắt, War- Chiến Tranh, Reunification - Thống Nhất.
Phim được thực hiện bởi đạo diễn Lucio Mollica (người đoạt giải Grimme Award cho phim “Afghanistan: The Wounded Land”) đã giành giải Phim tài liệu lịch sử xuất sắc nhất tại liên hoan phim “Sunny Side of the Doc”, Pháp.
Điều đáng chú ý bộ phim này cho thấy điều mà không thấy nói đến trong các phim tương tự về cùng đề tài. Người Pháp có nhiều thuộc địa, họ đi qua nhiều nơi, chiếm nhiều đất đai nhưng tại sao người Pháp lại xây dựng Việt Nam thành một trong một Hòn ngọc viễn Đông mà không phải những nơi khác? Bộ phim đưa ra câu trả lời từ các nhà sử học cho thấy bởi vì Việt Nam là mảnh đất mà theo người Pháp, là đẹp nhất mà họ có. Có được Việt Nam giống như có được báu vật trong tay họ.
Nhà sử học Liên Hằng Thị Nguyễn thuộc Đại học Houston, Hoa Kỳ, trong phim cho hay người Pháp đã biến Hà Nội và Sài Gòn thành một bản sao của Paris. Họ lập trường, lập nên hệ thống giáo dục, họ muốn văn minh hóa người Việt Nam và cũng chính trong hệ thống giáo dục Pháp mà người Việt học được tinh thần dân chủ và cách mạng Pháp.
Một mặt, đem lại văn minh cho người Việt Nam một mặt, người Pháp cũng hà khắc ở trong cái việc cai trị và bản thân người Việt giàu có cũng hà khắc với chính dân mình. Những chủ đồn điền không chỉ người Pháp, người Việt cũng đã không quan tâm gì tới những người tầng lớp thấp tầng lớp nghèo, đẩy người ta vào tình trạng bị ngược đãi một cách cực đoan.
Tập 1 cũng cho thấy phong trào Việt Minh đã giấu đi tư tưởng Mác Lênin khá xa lạ với người Việt và không chắc nó có thể thu hút được tất cả những người Việt. Nhưng, đằng sau vỏ bọc Viẹt Minh, những người lãnh đạo phong trào Việt Minh là những người cộng sản. Bộ phim cũng nhắc đến Vua Bảo Đại như hình ảnh của một người yêu nước, với câu nói ‘Tôi thà làm dân một nước độc lập còn hơn là vua của một nước nô lệ”.
Tập 2 – Seperation kể lại cuộc di cư của người Bắc vào trong Nam và người Nam đi ra Bắc. Theo hiệp định Geneve người dân có quyền được chọn để đi và ở. Hơn 1 triệu người Bắc đã phải rời bỏ nhà cửa và di cư vào Nam. Đó là cuộc di cư đầu tiên lớn nhất ở trong lịch sử Việt Nam khi người Việt từ bỏ quê cha đất tổ của mình ra đi.
Phim đã phỏng vấn diễn viên điện ảnh Kiều Chinh kể vì cha bà làm việc cho Pháp nên cha bà mới nói rằng là chúng ta phải di cư vào Nam chứ không thể nào sống được ở đây. Vào cái đêm hôm mà hôm sau mà sẽ phải đi cư đó, anh trai của bà đánh thức bà dậy nói rằng là em sẽ đi với ba, còn anh theo Hồ Chí Minh. Bà nghe vậy hốt hoảng kêu cha dậy, hai cha con đi xuống nhà thì anh con trai lẻn ra khỏi nhà chạy mất rồi. Sáng hôm sau người cha đưa con đi ra sân bay vào Nam, ông chỉ kịp đẩy Kiều Chinh lên máy bay và nói là con vào Nam trước, cha quay lại tìm anh con. Và đó là lần cuối cùng bà thấy cha mình.
Ở phía bên kia, bà Trần Tố Nga ở miền Nam, kể lại trong bộ phim bằng tiếng Pháp, cho hay cha mẹ bà là những người Việt Minh, và sau năm 1954, khi mà người dân ở ngoài Bắc lũ lượt di cư vào Nam thì mẹ bà gởi bà ra Bắc. Còn cha mẹ bà Trần Tố Nga là một trong số người Việt Minh ở lại nằm vùng.
Hai phụ huynh, một người là cha của Kiều Chinh tin rằng là chỉ có vào Nam thì con mới được sống tự do và ông phải đưa con đi để mình ở lại để tìm con trai. Thì bên phía bên kia người mẹ của bà Tố Nga cũng tin rằng để tốt cho con mình phải gửi con mình ra Bắc để được giáo dục, để được đi học, để được bảo vệ dưới chính quyền cộng sản của Việt Minh.
Tập 4 – War - Chiến tranh: Khác với nhiều phim tài liệu phương Tây, bộ phim này đặt trọng tâm vào chính người Việt. Khi đặt chiến tranh Việt Nam trong bối cảnh nội tại, bộ phim buộc người xem phải nhìn lại một điều quen thuộc: liệu đây có thực sự chỉ là một cuộc chiến chống ngoại xâm?
Bộ phim cho thấy, ngay từ đầu, chính người Việt quyết định, và những yếu tố bên ngoài chỉ làm nó bùng phát mạnh hơn. Người mà đem cộng sản về là người Việt Nam, người quyết định là phải đánh miền Nam cũng là người Việt Nam và rất đông những người Việt Nam đã chọn đứng về phía cộng sản. Phim cho thấy ở trong miền Nam làng làng xóm xóm rất nhiều những người miền Nam đi theo mặt trận giải phóng. Có những ngôi làng nuôi cộng sản trong hầm đào dưới nhà. Đây không còn là câu chuyện ý thức hệ đơn thuần. Đó là câu chuyện của gia đình, của làng xóm, của những mối quan hệ không thể tách rời.
Tập 4: Thống nhất và những gì không được nói đến. Phần cuối của bộ phim không dừng lại ở ngày 30 tháng 4 năm 1975.
Nó đi xa hơn — vào những gì xảy ra sau đó từ chia sẻ của cả hai phía. Thống nhất rồi, không yên bình như người ta tưởng, lũ lượt người Việt ra đi.
Và bộ phim không chỉ nói về một phía. Nó cũng nhắc đến tình trạng của những người lính từ phía chiến thắng. Nếu trong Nam người miền Nam vượt biên, thì ở ngoài Bắc thì ngay từ năm 1976 là những người lính, những người bộ đội xuất ngũ không có việc làm bắt đầu chuyển đi xuất khẩu lao động ở các nước Đông Âu.
Điều đó cho thấy một thực tế, chiến tranh không kết thúc bằng một đường ranh rõ ràng giữa thắng và thua.
The Birth of a Nation không phải là một bộ phim đưa ra câu trả lời. Nó là một bộ phim đặt lại câu hỏi —về chiến tranh, về ký ức, và về cách lịch sử được kể.
Có những câu chuyện không thể khép lại, chỉ có thể được kể lại, nhiều lần, từ nhiều phía.
Phim đang được chiếu miễn phí tại SBS On Demand với phụ đề tiếng Việt.
Xem phim tại đây:
Xin mời bấm vào biểu tượng audio để nghe toàn bộ phần bình luận.
