Cuộc chiến có thể kéo dài
Sau khi vận động tranh cử với lời hứa “không có cuộc chiến mới”, ông Trump nói rằng:
“Chúng ta có lực lượng quân sự mạnh nhất và quyền lực nhất trên thế giới, vượt xa bất kỳ ai. Và chúng ta sẽ dễ dàng giành chiến thắng. Chúng ta đã đi trước đáng kể so với các mốc thời gian dự kiến.
Nhưng thời gian bao lâu cũng được. Ngay từ đầu, chúng ta dự tính bốn đến năm tuần. Nhưng chúng ta có khả năng kéo dài hơn thế rất nhiều. Chúng ta sẽ làm điều đó. Dù thế nào đi nữa… có người hôm nay nói rằng, nếu Tổng thống muốn làm thật nhanh thì sau đó ông ấy sẽ chán. Tôi không bao giờ chán.”
Các cuộc không kích được đưa ra trong bối cảnh Hoa Kỳ cáo buộc, nhưng không công bố bằng chứng, rằng Iran đang chuẩn bị một mối đe dọa hạt nhân. Mục tiêu đầu tiên của chiến dịch là phá hủy năng lực tên lửa của Iran.
“Thứ hai, chúng ta đang tiêu diệt hạm đội của họ. Chúng ta đã đánh chìm mười tàu. Chúng đang nằm dưới đáy biển. Thứ ba, chúng ta đảm bảo rằng quốc gia tài trợ khủng bố số một thế giới sẽ không bao giờ có được vũ khí hạt nhân.
Sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân. Họ đã trên con đường đạt được một cách hợp pháp thông qua một thỏa thuận được đất nước chúng ta ký kết một cách ngu ngốc.
Và cuối cùng, chúng ta đảm bảo rằng chế độ Iran không thể tiếp tục trang bị vũ khí, tài trợ và chỉ đạo các đội quân khủng bố bên ngoài biên giới của họ.”
Tình hình tại Iran và Israel
Cuộc chiến đã mở rộng trên nhiều mặt trận sau các cuộc không kích ban đầu, vốn khiến Lãnh tụ Tối cao Iran, Ayatollah Ali Khamenei, thiệt mạng.
Hội Trăng Lưỡi Liềm Đỏ Iran báo cáo các cuộc tấn công vào 131 thành phố đã khiến ít nhất 555 người thiệt mạng, trong khi các cuộc phản công nhắm vào Israel khiến 11 người tử vong.
Sau khi bốn quân nhân Mỹ thiệt mạng, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth không loại trừ khả năng triển khai bộ binh:
“Tôi nghĩ đã có một ngộ nhận trong thời gian dài rằng bộ này hay các tổng thống hoặc những người khác nên nói với người dân Mỹ, và cả kẻ thù của chúng ta nữa, chính xác chúng ta sẽ làm gì, sẽ đi bao lâu, sẽ đi xa đến đâu, sẵn sàng làm gì và không làm gì. Điều đó là ngu ngốc.”
Phản ứng trong nước và cam kết tranh cử
Sau vài ngày gần như im lặng của Tổng thống kể từ các cuộc không kích ban đầu, chỉ trích xuất hiện từ cả đảng Dân chủ và những người ủng hộ phong trào Make America Great Again.
Trong chiến dịch bầu cử 2024, ông nhiều lần cam kết chấm dứt mọi cuộc chiến ở nước ngoài. Theo các cuộc thăm dò gần đây, khoảng 60% người Mỹ không ủng hộ các cuộc tấn công.
Pete Hegseth bảo vệ chiến dịch:
“Đối với các cơ quan truyền thông và phe cánh tả chính trị đang la hét về những cuộc chiến bất tận, hãy dừng lại. Đây không phải Iraq. Đây không phải vô tận. Tôi đã ở đó trong cả hai cuộc chiến. Thế hệ của chúng ta hiểu rõ hơn và tổng thống này cũng vậy.
Chiến dịch này là một nhiệm vụ rõ ràng, tàn khốc, dứt khoát. Phá hủy mối đe dọa tên lửa. Phá hủy hải quân. Không có hạt nhân.Pete Hegseth
Mục tiêu và chiến lược
Trước các cuộc không kích, Trump cũng kêu gọi người dân Iran “giành lại” đất nước của họ, được hiểu là lời kêu gọi thay đổi chế độ. Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết các cuộc không kích nhằm ngăn Iran phát triển tên lửa tầm xa, vốn có thể che chắn cho chương trình hạt nhân.
Nhưng các nhà phê bình cho rằng Tổng thống thiếu chiến lược rõ ràng. Ali Vaez, Giám đốc Dự án Iran tại International Crisis Group, nhận định:
“Chính quyền Trump nhiều khả năng muốn đạt được một kết quả chuyển đổi chế độ, rằng sau khi loại bỏ lãnh tụ tối cao, bất kỳ ai nổi lên nắm quyền sẽ thực hiện một thỏa thuận kiểu Venezuela, chấp nhận các điều khoản của Mỹ, đầu hàng và làm theo yêu cầu Mỹ mà không nhất thiết phải thay đổi chế độ.
Nhưng mục tiêu tối thiểu của Israel là thay đổi chế độ, hoặc ít nhất là gây bất ổn để Iran phải tập trung nội bộ và không thể thách thức Israel.”
Tác động toàn cầu
Vào thứ Hai, giá dầu và khí đốt tăng vọt, thị trường chứng khoán giảm, đồng đô la Mỹ tăng giá khi cuộc chiến làm rung chuyển tài chính toàn cầu. Iran tuyên bố đóng cửa Eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ hàng ngày của thế giới. Các công ty vận tải biển tạm ngừng lưu thông trong khu vực.
Torbjorn Soltvedt, nhà phân tích cấp cao tại Verisk Maplecroft, cho biết Iran có thể sử dụng leo thang quân sự để gây áp lực kinh tế:
“Ở giai đoạn này, đối với Iran, tất cả là về việc gia tăng chi phí của cuộc xung đột này. Họ có thể áp đặt chi phí kinh tế nặng nhất có thể, nhằm khiến các quốc gia như UAE và Saudi Arabia gây áp lực lên Mỹ và Israel để hạ nhiệt vì chi phí đang trở nên quá đắt đỏ.”
Jonathan Panikoff, Giám đốc Sáng kiến An ninh Trung Đông Scowcroft tại Atlantic Council, cảnh báo: “Nếu số thương vong của Mỹ tăng nhanh, hoặc người Iran đạt thành công lớn mà không thấy chế độ suy yếu, người Mỹ sẽ đặt câu hỏi về việc chúng ta đang làm gì, đặc biệt cử tri Cộng hòa và độc lập sẽ nói đây không phải điều Trump đã hứa.”
Cuộc chiến Mỹ–Israel nhắm vào Iran đang tạo ra căng thẳng địa chính trị lớn, làm dấy lên những tranh luận về chiến lược, hậu quả và giới hạn quyền lực quân sự của Hoa Kỳ.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
