Du học sinh Việt thử sức ứng dụng AI vào những bài toán của doanh nghiệp và cộng đồng

UAVS Hackathon: Nguồn Mã trở lại sau COVID 19

Chiều 20 tháng 9, tám đội thi bước vào vòng thuyết trình cuối của UAVS Hackathon 2026: Nguồn Mã tại Sydney. Cuộc thi do Hội Du học sinh Việt Nam tại bang New South Wales (UAVS) tổ chức và, theo ban tổ chức, là lần đầu hoạt động hackathon của hội trở lại kể từ sau đại dịch COVID-19.

Thay vì yêu cầu thí sinh phát triển một sản phẩm từ chủ đề mở, Nguồn Mã đặt sinh viên trước những vấn đề do doanh nghiệp và tổ chức cộng đồng đang quan tâm. Các đội phải chọn một đề, tìm cách hiểu nhu cầu của đơn vị ra đề, xây dựng nguyên mẫu có sử dụng AI hoặc máy học, rồi trình bày cách sản phẩm có thể hoạt động trong thực tế.

Việt An, du học sinh và Trưởng Ban Tổ chức UAVS Hackathon 2026, cho biết AI được chọn làm trọng tâm vì công nghệ này đang tác động đồng thời đến cách doanh nghiệp vận hành và những kỹ năng mà người trẻ cần có.

“AI đang nhanh chóng thay đổi cách một doanh nghiệp vận hành và xử lý vấn đề. Đó là lý do chúng em lựa chọn AI là trọng tâm chính của UAVS Hackathon Nguồn Mã năm nay, để các bạn thí sinh không chỉ có một sân chơi công nghệ để cọ xát mà còn thực sự ứng dụng một công nghệ đang nhanh chóng thay đổi thế giới vào những vấn đề thực tế, thực tiễn trong cuộc sống.”

Với Việt An, kết quả của cuộc thi không chỉ nằm ở giải thưởng hoặc phần trình diễn trong đêm chung kết:

“Em mong các bạn mang về nhiều hơn một giải thưởng hay một sản phẩm trình diễn trong đêm Gala Pitching. Đó là sự tự tin người trẻ Việt Nam hoàn toàn có thể giải quyết những bài toán lớn của doanh nghiệp và cộng đồng quốc tế, cùng những mối quan hệ với bạn bè, chuyên gia và doanh nghiệp. Với UAVS, Gala không phải là điểm kết thúc. Chúng em mong các prototype tiềm năng được tiếp tục hoàn thiện và những kết nối có thể phát triển thành cơ hội mentoring, internship hay dự án mới.”

Nhận diện nhu cầu sử dụng AI và sức sáng tạo trẻ trong thị trường

Ba đối tác ra đề của cuộc thi năm nay đại diện cho ba phạm vi ứng dụng khác nhau.

Đầu tiên, FPT Australasia đưa ra đề “The B2A Shift: Adapting Retail for AI Shopping Agents”, yêu cầu các đội suy nghĩ về cách hệ thống phía người bán có thể giao tiếp với những tác nhân AI thay người dùng tìm kiếm và lựa chọn sản phẩm.

Thứ hai, bài toán của Vietnam Airlines tập trung vào việc cải thiện các kênh bán trực tiếp của hãng trong những phạm vi doanh nghiệp có thể chủ động thay đổi, đặc biệt đối với khách lẻ.

Trong khi đó, đề “Know Your Rights” của Trung tâm Hỗ trợ Lao động Nhập cư - Refugee and Migrant Workers Centre NSW hướng đến một công cụ giúp lao động di cư tiếp cận thông tin về quyền lợi nơi làm việc bằng cách an toàn, dễ hiểu và phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa.

Việc để đối tác trực tiếp đặt vấn đề là chủ ý của ban tổ chức. Việt An chia sẻ thêm:

“Đây là điểm khác biệt của Hackathon năm nay. Nếu chủ đề quá rộng, ý tưởng và sự sáng tạo có thể có nhưng mà nó lại khác xa với nhu cầu thực tế. Vì vậy, chúng em đã liên hệ với những partners, đó là FPT Australasia, Vietnam Airlines và The Refugee and Migrant Worker Center of New South Wales để họ đưa cho thí sinh đề bài về những vấn đề thực tiễn mà họ đang gặp phải. Các đội phải hiểu người dùng, hiểu tổ chức và xác định đúng vấn đề trước khi nghĩ ra một giải pháp công nghệ. Một giải pháp tốt không chỉ cần mới mà cần phải khả thi, phù hợp với stakeholder và tạo ra giá trị đo lường được.”

Ở lĩnh vực hàng không, bài toán bán hàng trực tiếp gắn với sự thay đổi trong cách hành khách tìm kiếm và mua vé. Ông Ngô Thế Việt, Quản lý Kinh doanh và Tiếp thị của Vietnam Airlines tại Úc, cho biết Vietnam Airlines chọn bài toán thương mại điện tử vì cho rằng nó sát với hoạt động hiện tại của doanh nghiệp và có khả năng ứng dụng rõ hơn.

“Bây giờ không phải chỉ mỗi Vietnam Airlines mà hầu như tất cả các công ty đều có nhu cầu để phát triển thương mại điện tử trong bối cảnh công nghệ càng ngày càng phát triển và con người càng ngày càng có xu hướng mua hàng trực tuyến và trực tiếp thay vì mua qua những công ty trung gian. Thế cho nên, đấy cũng là một bài toán rất quan trọng của Vietnam Airlines trong việc phát triển kênh bán trực tiếp. Đấy chính là website và ứng dụng thương mại điện tử của hãng để tiếp cận với khách hàng trực tiếp thay vì thông qua kênh bán gián tiếp là các đại lý truyền thống hoặc các OTA như cách đây mười hoặc hai mươi năm.”

Doanh nghiệp cần người trẻ hiểu vấn đề chứ không chỉ biết tạo mã

Sự khác biệt giữa ba lĩnh vực cũng đặt ra một câu hỏi cho ban giám khảo: làm thế nào so sánh các sản phẩm khi chúng phục vụ những nhóm người dùng và mục tiêu không giống nhau?

Ông Joey Nguyen, nhà sáng lập người Úc gốc Việt của Diplomatics AI và đồng thời là giám khảo chung kết của cuộc thi, cho biết: tiêu chí chung không nằm ở vẻ ngoài của bản trình diễn mà ở mức độ giải pháp công nghệ bám sát vấn đề do tổ chức đặt ra.

“Ở thời điểm hiện tại của AI, chi phí để tạo ra một đoạn mã có thể thực hiện một chức năng đã rẻ hơn bao giờ hết. Nhưng điều cốt lõi là các đội phải làm cho sản phẩm của mình phù hợp với đề bài do chính các tổ chức đưa ra."

Joey chia sẻ:

Trong khi đó, giám khảo James Dinh, Kiến trúc sư Giải pháp tại Amazon Web Services (AWS), nhìn bài toán từ khả năng được người dùng chấp nhận. Anh cho rằng một sản phẩm có thể giải đúng vấn đề trên lý thuyết nhưng vẫn khó tạo tác động nếu cách sử dụng gây trở ngại hoặc không trực quan.

Từ phía doanh nghiệp ra đề, ông Ngô Thế Việt cho rằng năng lực cần thiết không dừng ở việc biết dùng một công cụ. Khi công nghệ và hành vi mua hàng cùng thay đổi, người lao động trẻ phải theo kịp công nghệ mới và biết đưa công nghệ ấy vào nhu cầu cụ thể của thị trường.

“Cái mà có lẽ không chỉ Vietnam Airlines mà tất cả các công ty kỳ vọng vào thế hệ lao động trẻ, đấy là khả năng thích nghi với những thay đổi mới nhất của công nghệ."

Sinh viên có cơ hội tích lũy kinh nghiệm nghề nghiệp

Tỉ lệ chọn đề của các đội thi được đánh giá cân xứng. Có 3 đội chọn dề của FPT Australiasia, 3 đội chọn đề của Trung tâm Hỗ trợ Lao động Nhập cư NSW, và 2 đội chọn đề của Vietnam Airline.

Ở đề về quyền lợi lao động, đội Bridge phát triển một ứng dụng để người dùng ghi lại thời gian làm việc, tiền lương và nơi làm việc; đồng thời thử nghiệm một chức năng AI giúp tìm thông tin từ các nguồn luật liên quan. Đại diện đội, Nguyễn Quang Huy, du học sinh ngành Công nghệ Thông tin, chuyên ngành An ninh mạng tại Đại học Macquarie, mô tả sản phẩm như một cuốn lịch hoặc sổ ghi chú điện tử có thể lưu lại quá trình làm việc.

“Tính năng chính của nhóm em là bọn em thiết kế cái ứng dụng này giống như một cuốn lịch, một cuốn ghi chú ở trên điện thoại. Nó sẽ theo một quá trình hàng ngày để sau này, ví dụ lỡ mình có một vấn đề về pháp lý, ví dụ như chủ của mình không trả lương cho mình hay bất kỳ vấn đề liên quan đến luật di trú mà mình không biết thì đây sẽ là một bằng chứng cụ thể.”

Huy nhấn mạnh nguyên mẫu của đội không nhằm thay thế luật sư hoặc cung cấp tư vấn pháp lý.

“Phương án của bọn em thì nó không phải là cái để tư vấn pháp lý hay là tư vấn dạy luật cho người dùng mà bọn em chỉ là phương tiện để hỗ trợ người dùng làm sao để cho nó chạm đến luật pháp một cách dễ hơn. Nói chung là dễ dùng với người dùng hơn."

Với đề của FPT Australasia, đội Botlayer xây dựng ý tưởng dựa trên Universal Commerce Protocol (UCP), một giao thức để các tác nhân AI trao đổi thông tin trong quá trình mua sắm. Nguyễn Hoàng Mạnh, thành viên đội Botlayer và sinh viên đang học tại Hồng Kông, cho biết nhóm muốn giúp tác nhân của người mua hiểu danh mục, chính sách và những giá trị khác của nhà bán hàng, thay vì chỉ so sánh giá.

“UCP là một cái standard protocol để mà agent nó nói chuyện với nhau. Đằng sau đấy thì mình dùng cái LLM nào cũng được, miễn sao là mình sử dụng cái UCP đấy để cho phép con agent nó nói chuyện với con agent khác để mà nói về catalog của merchant đấy, để cho các agent khác nhìn được policy của merchant đấy và có thể expose được ra những giá trị mà business nó mang lại, không chỉ nằm mỗi ở việc là giá này rẻ hơn thôi.”

Phan Thanh Nhã, đồng đội của Mạnh và cũng là sinh viên đang học tại Hồng Kông, rút ra hai bài học: AI rút ngắn đáng kể thời gian tạo một nguyên mẫu, nhưng một nhóm kỹ thuật vẫn cần kiến thức kinh doanh để nối sản phẩm với bài toán thực tế.

“AI bây giờ có thể làm được rất nhiều thứ trong vòng hai ngày, khi mà hồi xưa một software engineer trong hai ngày họ sẽ không thể xây dựng lên một sản phẩm nó hoàn thiện tới mức độ như hiện tại. Nhưng với hiện tại thì chỉ cần hai ngày và một team năm người mình có thể làm một cái sản phẩm khá là hoàn thiện và có thể đủ để pitching. Trong một team hackathon hoặc là trong một team business thực tế thì luôn luôn cần phải có những bạn crack head giỏi technical nhưng mà cũng cần phải có những bạn học business để kết hợp những solution lại với nhau để cho mọi thứ được tốt nhất.”

Theo James Dinh, những trải nghiệm ngoài chương trình học có thể giúp ứng viên tạo khác biệt khi nhiều người cùng sở hữu một bằng cấp. Phần quan trọng nhất không chỉ là đưa tên cuộc thi vào hồ sơ, mà là chứng minh người tham gia đã nói chuyện với nhóm người dùng mục tiêu, phát triển giải pháp từ nhu cầu của họ và theo dõi xem sản phẩm có tạo ra tác động hay không.

“Nhà tuyển dụng luôn xem xét các hoạt động ngoại khóa, bởi cuối cùng nhiều người có cùng một bằng cấp. Vì vậy, tham gia những hoạt động như thế này rất hữu ích. Theo tôi, điều quan trọng nhất là có kinh nghiệm trao đổi với nhóm người dùng mục tiêu để hiểu vấn đề, từ đó lần ngược lại để xây dựng giải pháp và theo sát quá trình nhằm xem giải pháp có thực sự tạo tác động hay không.”

Joey Nguyen cũng cho rằng tốc độ thay đổi của AI đang tạo ra một khoảng sân tương đối mới, nơi số năm làm việc chưa chắc phản ánh mức độ cập nhật với những công cụ xuất hiện trong sáu tháng gần nhất. Vì vậy, một portfolio hiện hành, cho thấy ứng viên đã biến đề bài của một tổ chức thành sản phẩm có thể trình diễn, sẽ có giá trị cụ thể hơn một tuyên bố chung rằng mình biết sử dụng AI.

“Điều tôi muốn nói với những sinh viên đang tìm kinh nghiệm làm việc hoặc chuẩn bị ứng tuyển là portfolio của bạn cần phải cập nhật. Bạn cần cho thấy mình có thể làm việc với những tổ chức như các đơn vị xuất hiện trong cuộc thi này. Cách tốt nhất để chứng minh với nhà tuyển dụng tương lai là cho họ xem: cho họ xem bạn đã xây dựng gì cho Vietnam Airlines, đã xây dựng gì cho FPT; đưa portfolio cho họ và luôn cập nhật nó. Đây là thời điểm thuận lợi, khi mọi người đang đứng trên một sân chơi tương đối ngang bằng.”

Đến cuối cùng. Đội Beast From The East đã giành giải Nhất cuộc thi UAVS Hackathon 2026: Nguồn Mã với dự án thực hiện đề bài “Know Your Rights” của Refugee and Migrant Workers Centre NSW. Nhóm ứng dụng AI để giúp người lao động di cư tiếp cận và hiểu rõ hơn các thông tin về quyền lợi tại nơi làm việc, đưa công nghệ vào giải quyết một nhu cầu cụ thể của cộng đồng.

Phần "Transcript" do Trí tuệ Nhân tạo AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI: https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/

Truy cập sbs.com.au/vietnamese để cập nhật tin tức, các câu chuyện cộng đồng, và podcast mới nhất.

Nghe SBS Tiếng Việt mọi lúc trên ứng dụng SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play. 

Theo dõi SBS Vietnamese trên Facebook, Instagram và YouTube để khám phá thêm.