Các nhà lãnh đạo thuộc cả hai đảng trong quá khứ lẫn hiện tại của Úc đang xem xét mối quan hệ với Mỹ và mối quan hệ nầy nên thay đổi như thế nào?
“Nay là lúc cắt cái đuôi đi”
Đó là thông điệp của cựu Thủ tướng Lao động Paul Keating, liên quan đến mối quan hệ giữa Úc và Mỹ.
Ông cho biết, qua cuộc bầu cử mà ông Donald Trump đắc cử Tổng thống, nay là lúc nước Úc nên có chính sách ngoại giao tách xa khỏi Hoa kỳ.
Trong một cuộc phỏng vấn hiếm có, ông Keating cho chương trình 7giờ 30 của đài ABC biết về niềm tin của ông rằng, có quan niệm cho rằng chính sách ngoại giao độc lập của Úc là sai lầm, ông cho biết.
“Dĩ nhiên là chúng tôi không sai lầm, trong các quyết định về chính sách ngoại giao. Về căn bản, chính sách nầy theo đuôi với Mỹ, trong việc theo đuổi chính sách ngoại giao của Úc ‘.
‘Kể từ khi tôi rời khỏi chức vụ, trong thời gian ông Howard cầm quyền với vụ Iraq, và trong những năm kể từ sau đó, chúng ta ít nhiều có chính sách ngoại giao theo đuôi người Mỹ, nay là thời gian nên cắt cái đuôi nầy, nên cắt nó đi”. Cựu Thủ tướng Lao động Paul Keating nói.
Về mặt lịch sử, nước Úc có mối quan hệ chặt chẻ với Mỹ, qua hiệp ước liên minh phòng thủ ANZUS, gồm ba nước Tân tây Lan, Hoa kỳ và Úc.
Thủ tướng Malcolm Turnbull trấn an công chúng là, chính phủ của ông sẽ tiếp tục một tương lai có thể thấy trước được, bất chấp các lo ngại là ông Trump có thể ưa chuộng một sách lược cô lập hơn.
Thế nhưng cựu Thủ tướng đảng Tự do là ông John Howard cho biết, ông không nghĩ rằng chủ nghĩa biệt lập có thể xảy ra.
Ông cho chương trình nói trên biết rằng, sẽ có ít thay đổi trong mối quan hệ giữa Mỹ và Úc.
“Trong dài hạn, tôi tin tưởng rằng mối quan hệ mật thiết về mặt lịch sử sẽ tiếp tục. Tôi không tin rằng, chính quyền mới sẽ tách rời các đồng minh cũ”.
“Và yếu tố quan trọng nhất trong mối quan hệ của chúng ta, dĩ nhiên là Hiệp ước ANZUS và cũng quan trọng là thỏa ước Five Eyes chia xẻ tin tức tình báo giữa 5 quốc gia, rõ ràng liên quan đến các quốc gia ngoài Mỹ và Úc”.
“Tôi không thấy những chuyện nầy sẽ bị xáo trộn, vì vậy những người hiện bàn đến nhu cầu cần thay đổi về thái độ của chúng ta đối với Hoa kỳ, họ đã quên đi thực tế đây là quan hệ gắn chặt trong lịch sử và tình cảm, vẫn tồn tại dù có thay đổi nhân sự tại Canberra hay Hoa Thịnh Đốn”. Cựu Thủ tướng đảng Tự do là ông John Howard nói.
Được biết thỏa ước Five Eyes chia xẻ tin tức tình báo giữa 5 nước là Anh, Mỹ, Canada, Tân tây Lan và Úc.
“Trong khi quí vị nên tiến bước với việc toàn cầu hóa và tự do mậu dịch, quí vị nên tìm cách giúp đỡ những người bị thiệt thòi, bị lãng quên, và tôi nghĩ đó là một trong những sức mạnh mà ông Trump đã có, trong khi bà Hillary Clinton lại không có được”. Cựu Thủ tướng đảng Tự do là ông John Howard nói.
Còn ông Keating nói rằng, nước Úc nên nhắm mục tiêu vào vùng chung quanh của Úc.
“Tương lai cuả chúng ta căn bản là khu vực chung quanh nước Úc, tại vùng Đông Nam Á. Những gì chúng ta nên suy nghĩ là một chính sách độc lập, vốn là chuyện Nam Dương và cả Đông Nam Á đều quan tâm đến”.
“Tôi muốn nói, chẳng hạn như chúng ta gia nhập khối ASEAN, tức Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, nói khác qua cách nầy,chúng ta thực sự có ích hơn đối với Hoa kỳ”.
Một Thủ tướng của Lao động khác là ông Kevin Rudd, cũng đưa ra lời cảnh cáo tương tự, chống lại tình trạng trở thành một “tấm thảm chùi chân” cuả Mỹ và quá sức luồn cúi để dễ dàng chiều chuộng ý muốn của Mỹ.
Ông kể ra cuộc chiến Iraq hồi năm 2003, là một thí dụ.
Ông cho đài ABC biết rằng, ông tin là ông Turnbull cần tạo nên một tiền lệ về việc, nội các của ông Trump sẽ thỏa hiệp với nước Úc như thế nào.
Ông khuyến khích Thủ tướng Turnbull nên gởi một công hàm đến ông Trump, như ông đã từng làm với Tổng thống Barack Obama hồi năm 2008.
“Giải thích về các lãnh vực đặc biệt hay các thách thức lớn lao về chính sách, chúng tôi muốn đối thoại thân mật với ông ta, để ông bắt đầu phát triển các kiểu mẫu tham vấn với các đồng minh thân cận”.
“Khi quí vị nhìn vào các lập trường về chính sách cực đoan, mà ông đã phát biểu trong thời gian vận động bầu cử, có một cơ hội mà tôi cho là một trách nhiệm, đối với chính phủ Úc là cần làm dịu đi những chuyện nầy, dù là vấn đề thay đổi khí hậu hay chính sách đặc biệt về Á châu, hoặc trong lãnh vực mậu dịch”. Thủ tướng Malcolm Turnbull nói.
Bất cứ tương lai về quan hệ ngoại giao với Mỹ ra sao, ông John Howard cho rằng các chính trị gia Úc nên quan tâm đến sự thất bại của bà Hilary Clinton, trong cuộc bầu cử vừa qua.
“Tôi đồng ý có một bải học về kết quả bầu cử tại Mỹ đối với cả hai chính đảng tại Úc, thế nhưng mọi người nên giải thích tốt hơn về những lợi ích toàn cầu”.
“Tôi nghĩ mọi người nên hiểu rằng, việc nầy mang lại đau đớn và hậu quả cho một số người”.
“Trong khi quí vị nên tiến bước với việc toàn cầu hóa và tự do mậu dịch, quí vị nên tìm cách giúp đỡ những người bị thiệt thòi, bị lãng quên, và tôi nghĩ đó là một trong những sức mạnh mà ông Trump đã có, trong khi bà Hillary Clinton lại không có được”. Cựu Thủ tướng đảng Tự do là ông John Howard nói.
