Quyết định của Nga ngưng thi hành thỏa hiệp xuất cảng ngũ cốc từ Ukraine, hiện bị chỉ trích rộng rãi. Thỏa ước được ký kết hồi năm rồi cho phép ngũ cốc Ukraine được xuất cảng đến Phi Châu, Trung Đông và Á Châu. Nạn đói là mối đe dọa thường trực tại những vùng nầy, cùng với thực phẩm tăng giá khiến nhiều người lâm vào cảnh nghèo khó.
Nga đã ngừng tham gia vào thỏa thuận thời chiến kéo dài một năm, cho phép Ukraine xuất khẩu ngũ cốc qua Biển Đen.
Việc đình chỉ ‘Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen’ đã làm dấy lên lo ngại ở các nước đang phát triển rằng, việc thiếu ngũ cốc sẽ làm tăng giá và khiến cho lương thực ở ngoài tầm với của người tiêu dùng.
Ông Dmitry Peskov, người phát ngôn chính của Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố, đình chỉ thỏa thuận do Liên Hiệp Quốc làm trung gian.
"Trên thực tế, các thỏa thuận Biển Đen đã không còn hiệu lực từ ngày hôm nay".
"Như Tổng thống Nga đã nói trước đó, hạn chót là ngày 17/7".
"Thật không may, phần liên quan đến Nga của các thỏa thuận Biển Đen này, đã không được thực hiện cho đến nay".
"Do đó, hành động của thỏa ước bị chấm dứt", Dmitry Peskov.
Được biết Tổng thống Nga Vladimir Putin từ lâu đã phàn nàn, rằng các điều kiện của Nga không được đáp ứng.
Những yêu cầu đó liên quan đến việc xuất khẩu thực phẩm và phân bón của Nga.
Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc, António Guterres, người đã cố gắng đàm phán lại các điều khoản của thỏa thuận để phù hợp hơn với Nga, nói rằng tuyên bố của ông Putin là không đúng sự thật.
Ông cho biết bất chấp sự rút lui của Nga, Liên Hiệp Quốc vẫn cam kết hỗ trợ việc vận chuyển hàng hóa nông nghiệp từ cả hai nước.
"Quyết định hôm nay của Liên bang Nga, sẽ giáng một đòn mạnh vào những người có nhu cầu ở khắp mọi nơi".
"Nhưng nó sẽ không ngăn cản những nỗ lực của chúng tôi, nhằm tạo điều kiện tiếp cận không bị cản trở vào thị trường toàn cầu, đối với các sản phẩm thực phẩm và phân bón, từ cả Ukraine và Liên bang Nga", António Guterres.
Sau khi xâm lược Ukraine vào tháng 2/2022, Nga đã tạm dừng tất cả các chuyến hàng ngũ cốc bằng đường biển, từ cả hai nước xuất khẩu ngũ cốc lớn.
‘Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen’, được ký kết tại Turkiye chỉ vài tháng sau đó vào tháng 7, cho phép Ukraine tiếp tục xuất khẩu thông qua các kênh nhân đạo ở Biển Đen.
Thỏa thuận, ban đầu có hiệu lực trong khoảng thời gian 120 ngày, đã được gia hạn nhiều lần và kể từ đó đã cho phép 32,8 triệu tấn ngũ cốc và các sản phẩm thực phẩm khác, được xuất khẩu sang hơn 40 quốc gia khác nhau.
Tổng thống Vladimir Putin hiện đã thực hiện các lời đe dọa trước đây của mình, để khiến cho thỏa thuận hết hiệu lực.
Phó đại sứ Nga tại Liên Hiệp Quốc, ông Dmitry Polyanskiy nói rằng, điều này có nghĩa là các tàu Ukraine sẽ không còn được đi lại an toàn ở Biển Đen.
"Điều này có nghĩa là chấm dứt các bảo đảm hàng hải an toàn, cắt giảm hành lang nhân đạo hàng hải, khôi phục chế độ của một khu vực tạm thời và nguy hiểm ở Tây Bắc Biển Đen, cũng như định dạng lại trung tâm điều phối chung", Dmitry Polyanskiy.
Trong khi đó Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy, đã lên án quyết định này.
Ông nói rằng, hành động này không chỉ tác động đến Ukraine, mà còn gây nguy hiểm cho an ninh lương thực của các quốc gia trên thế giới.
"Mọi người đều có quyền sống trong ổn định, châu Phi có quyền ổn định, châu Á có quyền ổn định và châu Âu cũng có mọi quyền ổn định".
"Do đó, tất cả chúng ta phải đảm bảo an ninh và bảo vệ khỏi sự điên rồ của Nga".
"Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen có thể và nên tiếp tục hoạt động, nếu không có Nga thì sẽ không có nước nầy".
"Thỏa thuận về xuất khẩu ngũ cốc là một thỏa thuận với Turkiye và Liên Hiệp Quốc và nó vẫn có hiệu lực".
"Điều duy nhất cần thiết bây giờ, là thực hiện cẩn thận và áp lực quyết định từ thế giới, đối với nhà nước khủng bố", Volodymyr Zelenskyy.
Vì vậy trong những giờ và ngày tới, sẽ có các cuộc tham vấn sâu xa ở tất cả các cấp ,để tìm ra giải pháp cho vấn đề to lớn này, mà Nga đã tạo ra cho thế giới, Dmytro Kuleba.
Trong thời gian ký kết thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen, một thỏa thuận khác đã được thực hiện giữa Nga và Liên Hiệp Quốc, để tạo điều kiện thuận lợi cho việc xuất khẩu không bị cản trở, đối với nguồn cung cấp thực phẩm và vật liệu nông nghiệp của Nga.
Tuy nhiên Nga đã nhiều lần phàn nàn rằng, các lệnh trừng phạt của Tây phương đang hạn chế xuất khẩu thực phẩm và phân bón của nước này.
Người phát ngôn của Hội đồng An ninh Quốc gia của Toà Bạch Ốc là ông John Kirby bác bỏ cáo buộc rằng, các lệnh trừng phạt của Mỹ đang làm suy yếu xuất khẩu của Nga, ông gọi những tuyên bố này là thông tin sai lệch.
"Đó là tuyên truyền của Nga, vì các biện pháp trừng phạt của chúng tôi không nhắm vào nông nghiệp Nga".
"Họ vẫn còn, ngay cả khi Thỏa thuận Xanh đã được đưa ra, họ có thể đưa ngũ cốc và thực phẩm của họ ra ngoài, cũng như không có chế tài nào đối với phân bón".
"Đây không phải là việc đóng cửa các trang trại của Nga, mà đó là một phép ẩn dụ mà Putin đưa ra ở đó".
"Vì vậy không có lý do gì để xem xét thay đổi, vì chúng tôi không làm điều đó ngay từ đầu", John Kirby.
Hoa Kỳ cho biết sẽ làm việc với các nước khác, để bảo đảm ngũ cốc Ukraine tiếp tục vận chuyển, bất chấp hành động của Nga.
Việc đình chỉ thỏa thuận cũng vấp phải sự chỉ trích gay gắt, từ các thành viên Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.
Ngoại trưởng Anh James Cleverly nói rằng, vào thời điểm kinh tế toàn cầu bất ổn, việc rời khỏi của Nga sẽ có những hậu quả thảm khốc, đối với các nước có nhu cầu.
“Cuộc chiến này cũng đang gây hại cho người nghèo và những người dễ bị tổn thương trên toàn thế giới, đặc biệt là ở Châu Phi, Châu Á và Châu Mỹ Latinh".
"Giá năng lượng đã tăng vọt 20% trên toàn thế giới vào năm ngoái, tăng gần gấp đôi lạm phát toàn cầu từ 4,7% lên 8,7%".
"Nguồn cung lương thực thế giới đã giảm mạnh".
"Xuất khẩu lương thực, ngô, lúa mạch hoặc lúa mì của Ukraine đã giảm hơn 40%, với hậu quả thảm khốc đối với châu Phi cận Sahara, nơi phụ thuộc vào nguồn cung này", James Cleverly.
Còn Ngoại trưởng Ukraine Dmytro Kuleba cho biết, nước ông sẽ hợp tác chặt chẽ với Liên Hiệp Quốc và các đồng minh Tây phương, để giảm thiểu tác động của điều này đối với các quốc gia, đang gặp khó khăn về an ninh lương thực.
"Nga khiến hầu hết các quốc gia ở châu Á và châu Phi, có nguy cơ phải đối mặt với giá lương thực và nạn đói ngày càng tăng, điều này phải dừng lại".
"Vì vậy trong những giờ và ngày tới, sẽ có các cuộc tham vấn sâu xa ở tất cả các cấp ,để tìm ra giải pháp cho vấn đề to lớn này, mà Nga đã tạo ra cho thế giới", Dmytro Kuleba.
Trong khi đó ông David Miliband, Giám đốc điều hành của tổ chức nhân đạo là ‘Ủy ban Trợ Giúp Quốc tế’ nói rằng, các hậu quả sẽ sâu rộng ở Somalia, Ethiopia và Kenya, những nước đang phải đối mặt với đợt hạn hán tồi tệ nhất ở vùng Sừng Phi châu, trong nhiều thập niên.
Còn các chuyên gia cảnh cáo rằng, bất kỳ sự gián đoạn nào đối với Ukraine và xuất khẩu của Nga, đều có thể đẩy giá lương thực trên toàn cầu lên cao.
Ông Murithi Mutiga, giám đốc chương trình châu Phi của ‘Nhóm Khủng hoảng Quốc tế’, nói rằng Nigeria, Kenya và Ghana, đã chứng kiến các cuộc biểu tình phản đối giá lương thực và nhiên liệu tăng cao và tình hình có thể trở nên tồi tệ hơn.
