Liên Hợp Quốc cho biết việc tạm thời đình chỉ các nhóm viện trợ và lệnh cấm của Taliban khiến phụ nữ không được phép làm việc cho các tổ chức nhân đạo, đã đặt hàng triệu người trên bờ vực của nạn đói.
Afghanistan đang phải hứng chịu mùa đông lạnh giá nhất trong hơn một thập kỷ qua.
Theo các quan chức chính phủ Afghanistan, hơn 150 người đã thiệt mạng.
Việc tạm thời đình chỉ một số nhóm viện trợ trong nước có nghĩa là hàng triệu người đang trên bờ vực của nạn đói.
Nhiều tổ chức phi chính phủ đã tạm dừng hoạt động ở nước này, sau khi Taliban ra lệnh cấm hầu hết các hoạt động của phụ nữ làm việc cho các cơ quan viện trợ.
Ở Hindu Kush, một dãy núi rộng lớn trải dài giữa miền trung Afghanistan và miền bắc Pakistan, mùa đông rất khắc nghiệt.
Khu vực này có đường hầm cao thứ hai thế giới, đường hầm Salang.
Tuyết lở làm cho khu vực này trở thành một cái bẫy chết người trong mùa đông.
Sakhi Muhammad là người cung cấp dịch vụ giải cứu đường cao tốc duy nhất ở vùng này của đất nước, anh bán dây xích để bọc lốp xe.
"Tôi nghe nói có người chết vì lạnh. Con tôi gần đây bị ốm. Một số con vật nuôi của tôi cũng đã chết. Cho đến bây giờ, tôi chưa nghe nói có người chết ở Salang."
Anh ấy nói với BBC rằng trời sẽ trở nên lạnh hơn.
"Trời lạnh quá, bạn không thể nhìn thấy đường. Bạn không thể đi bộ, và máy sưởi trong ô tô không hoạt động."
Ngay cả cậu con trai 5 tuổi Jamshid của Muhammad cũng phải giúp đỡ để duy trì sự sống cho gia đình mình.
Tay chân anh bỏng rát khi anh gánh nước từ sông về ngôi nhà nhỏ làm bằng bùn của họ.
Nhiệt độ đã giảm xuống mức âm 34 độ C, khiến đất nước rơi vào cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng do Taliban tiếp quản vào tháng 8 năm 2021.
Gia đình của Muhammad nói rằng các cơ quan cứu trợ không thể giúp đỡ họ, vì có những trường hợp khác thậm chí còn đang tồi tệ hơn.
Một số cơ quan viện trợ nước ngoài đã buộc phải tạm dừng hoạt động vào cuối năm ngoái, họ nói rằng họ không thể cung cấp viện trợ một cách hiệu quả nếu không có lao động nữ.
Giám đốc Viện trợ Liên Hiệp Quốc Martin Griffiths cho biết sáu triệu người đang trên bờ vực của nạn đói.
Ông gửi một thông điệp tới Taliban.
"Thông điệp của tôi muốn gửi tới tất cả các bộ ngành của Taliban, tất cả hoạt động của chúng tôi đều liên quan đến các vấn đề nhân đạo, nếu bạn không thể giúp chúng tôi hủy bỏ lệnh cấm, hãy cho phép phụ nữ làm việc. Một trong các bộ của Taliban ngày hôm qua nói cụ thể về nhu cầu dinh dưỡng, về giặt giũ, vệ sinh và nguồn nước, nơi mà công việc của phụ nữ đặc biệt quan trọng đối với sự thành công của chiến dịch. Vì vậy, mùa đông đang trở thành sự lo lắng, và đó không phải là mối lo duy nhất."
Tuần trước, Taliban cho biết phụ nữ có thể thực hiện công việc nhân đạo trong lĩnh vực y tế và dinh dưỡng.
Nhưng lệnh cấm vẫn được áp dụng cho tất cả các công việc khác.
Một bộ trưởng nói rằng cộng đồng quốc tế phải chấp nhận văn hóa Hồi giáo của Afghanistan.
"Đàn ông chúng tôi đã làm việc trong các hoạt động giải cứu và phụ nữ không cần phải làm việc đó. Đây là một hành động tàn ác do Liên hợp quốc thực hiện và không thể chấp nhận được. Ở Liên hợp quốc có luật nói rằng tôn trọng tất cả các tôn giáo. Tôn giáo của chúng tôi không cho phép phụ nữ làm việc theo cách đó."
Nhưng vai trò của phụ nữ theo Hồi giáo đang bị tranh cãi.
Phó Tổng thư ký Liên hợp quốc Amina J. Mohammed là thành viên của phái đoàn gặp gỡ chính phủ Afghanistan và các nhà lãnh đạo tôn giáo.
Bà Mohammed cho biết phụ nữ có quyền trong đạo Hồi.
"Chúng tôi có quyền trong đạo Hồi, tôi đã nhắc họ nếu đó là có người phụ nữ nào từng kinh doanh trong đạo Hồi, thì đó là người vợ đầu tiên của nhà tiên tri Salallahu Alayhi Wa Sallam, một nữ doanh nhân đã tài trợ cho đạo Hồi. Vì vậy, nếu bạn đã nói về Iqra, từ đầu tiên trong Kinh Qur'an. Đó là một tôn giáo của ánh sáng. Đó là tôn giáo của sự sống. Và tôi nghĩ rằng rất nhiều điều chúng ta phải đối mặt với cách Taliban đang làm, giai đoạn thay đổi từ thế kỷ 13 đến thế kỷ 21 là quảng đường dài. Và đó là một hành trình. Vì vậy, nó không chỉ diễn ra trong một sớm một chiều.”
Ông Abdul Rahman Zahid, từ Bộ quản lý thiên tai Afghanistan cầu xin sự hỗ trợ.
"Chúng tôi yêu cầu các quốc gia thân thiện hơn và mong muốn văn phòng Liên Hợp Quốc giúp đỡ tất cả những người nghèo và thiếu thốn của chúng tôi, những người đang bị ảnh hưởng bởi thiên nhiên trong tình huống này."
Việc phân phối nhiệt, nhiên liệu và quần áo ấm đã bị gián đoạn nghiêm trọng do thiếu lao động nữ.
Hơn 150 trường hợp tử vong đã xảy ra do nhiệt độ lạnh, lũ lụt và các vấn đề liên quan đến thời tiết khác.
Shazia đã mất hai đứa con cách đây hai tháng do thời tiết quá lạnh và thiếu máy sưởi.
Cô ấy sống trong một trại tạm thời ở Kabul sau khi được di dời khỏi tỉnh Laghman.
"Thời tiết rất lạnh. Hai tháng trước, tôi đã mất hai đứa con của mình, một vào thứ Sáu và một vào thứ Bảy do thời tiết lạnh, chúng tôi không có đủ nguồn sưởi ấm để sử dụng trong phòng, khi chúng tôi nướng bánh mì, chúng tôi cũng cố gắng ngồi nép vào gần để sưởi ấm."
Người đứng đầu viện trợ của Liên Hợp Quốc khẳng định Taliban phải mở rộng quyền miễn trừ để cho phép phụ nữ làm việc.
Phụ nữ cung cấp các dịch vụ quan trọng trong lĩnh vực y tế như y tá, nữ hộ sinh và bác sĩ.
Ông Griffiths cho biết phụ nữ Afghanistan cũng được yêu cầu tham gia các cơ quan nhân đạo vì họ đại diện để đảm bảo nhu cầu của phụ nữ và trẻ em Afghanistan.
Ông nói rằng ông lo ngại sâu sắc rằng sự thiếu cam kết từ các nhà tài trợ quốc tế có thể gây nguy hiểm cho khả năng của Liên Hợp Quốc trong việc tài trợ 4,6 tỷ đô la viện trợ mà Afghanistan yêu cầu mỗi năm.
"Tôi thực sự mất ngủ vì điều này. Đây là chương trình nhân đạo quốc tế lớn nhất từ trước đến nay, nó trị giá 4,6 tỷ đô la một năm, đó là một số tiền rất lớn, chúng tôi cần số tiền đó cho việc này, chúng tôi cần sự đoàn kết của mọi người, không phải chúng tôi lấy tiền từ trên trời rơi xuống mà là vì người dân Afghanistan đang trải qua nạn đói rét... theo một nghĩa nào đó, họ đang có nhu cầu lớn nhất ngay sau nhiều thập kỷ đau khổ."
Các nhà lãnh đạo Taliban cho biết họ đang nghiên cứu các chính sác để cung cấp hướng dẫn rõ ràng hơn và có khả năng cho phép phụ nữ làm công việc nhân đạo, người đứng đầu viện trợ của Liên Hợp Quốc cho biết.
Phó Tổng thư ký, bà Mohammed hy vọng phái đoàn Liên Hợp Quốc sẽ tạo ra tác động.
“Tôi hy vọng chuyến đi này đã góp phần củng cố yêu cầu của chúng tôi rằng những lệnh cấm này phải được thay đổi, chúng tôi yêu cầu nâng cao sự tôn trọng về quyền của phụ nữ và quyền của trẻ em gái. Chúng ta cần tiếp tục cam kết sau chuyến đi này, vì đây là điều mà chúng ta nên sữa chữa, và sau đó tạo ra không gian để cộng đồng quốc tế có thể tiến lên phía trước nhiều hơn và thống nhất hơn.”
Hiện tại, người dân Afghanistan phải chờ đợi sự hỗ trợ khi họ phải chịu đựng một trong những mùa đông khắc nghiệt nhất.
Đồng hành cùng chúng tôi, Follow & Like SBS Vietnamese Facebook
Cập nhật tin tức mọi lúc mọi nơi tại sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS tiếng Việt trên trang mạng, hay trên ứng dụng SBS Radio, tải về từ iOS hay Android
