Hình ảnh và giọng nói của hai người dẫn chương trình SBS Việt ngữ bị sử dụng để tạo video quảng cáo trên mạng xã hội bằng công nghệ AI. Một hình thức giả mạo ngày càng khó nhận biết, khi kẻ lừa đảo có thể dùng giọng nói được huấn luyện bằng trí tuệ nhân tạo, khuôn mặt, logo của tổ chức thật để tạo lòng tin.
Bích Ngọc và Hương Lan đã quen với việc xuất hiện trong tiết mục Dịch vụ hữu ích của SBS Việt ngữ. Nhưng gần đây, hình ảnh của hai biên tập viên SBS xuất hiện trong những video mà họ chưa từng thực hiện.
Các video sử dụng hình ảnh từ chương trình, có cả logo SBS Vietnamese, ghép nội dung quảng cáo một sản phẩm mọc tóc và đăng trên mạng xã hội.
Điều đáng lưu ý là video nhìn khá giống nội dung thật. Giọng nói được tạo bằng AI không hoàn toàn giống giọng thật, nhưng đủ tương đồng để người nghe có thể mất cảnh giác nếu chỉ xem hoặc nghe trong thời gian ngắn.
Hình ảnh thật, logo thật nhưng nội dung hoàn toàn giả
Những video giả không đơn giản là lấy một bức ảnh rồi ghép sản phẩm vào, mà trích lại nội dung đã phát sóng của Dịch vụ hữu ích, trong đó có hình ảnh hai người dẫn chương trình và nhận diện SBS Vietnamese.
Nội dung được giả mạo để khiến người xem có cảm giác đây là một đoạn giới thiệu sản phẩm do chính chương trình thực hiện.
“Nếu chỉ nhìn lướt qua trên điện thoại, người xem có thể nghĩ đây là một video thật của SBS Việt ngữ”, Hương Lan nói.
Giọng nói cũng được tạo lại bằng AI từ những đoạn âm thanh có sẵn.
“Giọng không khớp hoàn toàn với giọng thật của mình, nhưng khá giống. Nếu chỉ nghe thoáng qua, rất dễ nghĩ ‘hình như đúng là giọng phát thanh viên của SBS đang nói’."
Đây cũng là một trong những hình thức mà giới hữu trách Úc đang cảnh báo.
Scamwatch cho biết kẻ lừa đảo có thể sử dụng AI để tạo video và âm thanh giả, trong đó công nghệ voice cloning có thể tạo bản sao giọng nói từ chỉ vài giây ghi âm. Những bản sao này sau đó có thể được sử dụng để giả danh bạn bè hoặc người thân và yêu cầu giúp đỡ trong tình huống khẩn cấp.
Scamwatch cũng cảnh báo kẻ lừa đảo có thể sử dụng deepfake, hình ảnh của người khác và logo của các tổ chức thật để tạo nội dung có vẻ đáng tin cậy trên mạng xã hội.
Điều đó có nghĩa là một video có hình ảnh thật, logo thật và một giọng nói rất giống người thật chưa đủ để chứng minh nội dung đó là thật.
Nếu một ngày giọng nói của người thân bị AI giả?
Video quảng cáo lừa đảo là một ví dụ cụ thể về việc hình ảnh và giọng nói có thể bị sử dụng ngoài ý muốn.
Nhưng nguy cơ lớn hơn có thể xảy ra khi công nghệ này được sử dụng để lừa tiền.
Hãy tưởng tượng một người mẹ nhận được một cuộc điện thoại. “Mẹ ơi, con đây.” Giọng nói ở đầu dây bên kia giống hệt con mình. Người gọi nói điện thoại bị hỏng, đang gặp chuyện hoặc cần tiền gấp và yêu cầu chuyển khoản ngay.
Nếu chỉ dựa vào giọng nói, người nhận cuộc gọi có thể rất khó biết đó là người thật hay bản sao được tạo bằng AI.
Scamwatch hiện khuyến cáo người dân nếu nhận được cuộc gọi hoặc tin nhắn bất ngờ từ người tự nhận là bạn bè hay người thân và yêu cầu giúp đỡ, hãy gọi lại người đó bằng số điện thoại thật đã lưu trước đó, thay vì tiếp tục liên lạc qua số mới hoặc tài khoản mới.
Cyber.gov.au cũng cảnh báo AI đang làm cho các kỹ thuật thao túng tâm lý, hay 'social engineering', trở nên hiệu quả hơn. Kẻ xấu có thể sử dụng 'voice cloning' hoặc 'deepfake' để tạo ra những cuộc gọi có vẻ đáng tin cậy, đồng thời lợi dụng sự khẩn cấp, lòng tin và cảm xúc của người nhận để khiến họ tiết lộ thông tin hoặc chuyển tiền.
Vì vậy, nếu một người thân gọi và yêu cầu chuyển tiền ngay, dù giọng nói có giống đến đâu, nguyên tắc quan trọng là:
- Dừng lại và xác minh bằng một kênh khác.
- Có thể cúp máy rồi gọi lại số điện thoại quen thuộc của người đó.
- Có thể gọi cho một thành viên khác trong gia đình để kiểm tra.
- Hoặc đặt ra một câu hỏi mà chỉ người thật mới có thể biết câu trả lời.
- Quan trọng nhất là không để cảm giác khẩn cấp khiến mình bỏ qua bước xác minh.
“Nhưng tôi nghe đúng giọng mà?”
Đây có thể là phản ứng tự nhiên của nhiều người khi đối diện với một cuộc gọi giả bằng AI.
“Không thể nào là giả được. Tôi nghe đúng giọng con tôi.”
Theo Scamwatch, công nghệ voice cloning hiện có thể tái tạo giọng nói của một người từ một lượng âm thanh tương đối ngắn. Công nghệ deepfake cũng có thể tạo hình ảnh và video rất giống người thật.
Đáng chú ý, kẻ lừa đảo không nhất thiết phải biết nạn nhân trực tiếp.
Những đoạn video được đăng công khai trên Facebook, TikTok, Instagram hoặc YouTube có thể cung cấp hình ảnh và giọng nói mà kẻ xấu cần để tạo nội dung giả.
Điều này không chỉ xảy ra với người nổi tiếng.
Bất kỳ ai thường xuyên đăng video có giọng nói hoặc hình ảnh công khai đều có thể trở thành mục tiêu.
Logo và thương hiệu cũng có thể bị giả
Trong trường hợp của SBS, việc các video giả sử dụng logo SBS Vietnamese tạo thêm một lớp tin tưởng.
Một người xem có thể nhìn thấy logo và nghĩ: “Có logo SBS. Có Bích Ngọc và Hương Lan. Đây chắc là nội dung do chương trình thực hiện".
Nhưng logo, hình ảnh và nhận diện thương hiệu đều có thể bị sao chép.
Scamwatch cảnh báo kẻ lừa đảo có thể giả danh doanh nghiệp và tổ chức thật, sử dụng logo và nhận diện thương hiệu thật để làm nội dung giả trông đáng tin cậy hơn.
Vì vậy, người dùng không nên xem logo, hình ảnh hay giọng nói là bằng chứng duy nhất.
Nếu thấy một video quảng cáo có người nổi tiếng, người dẫn chương trình, bác sĩ hoặc chuyên gia giới thiệu sản phẩm, hãy kiểm tra xem nội dung đó có xuất hiện trên tài khoản chính thức hoặc website chính thức của người hoặc tổ chức đó hay không.
Đặc biệt, nếu video dẫn đến một đường link yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc thanh toán, càng cần thận trọng.
Nếu gặp video giả thì nên làm gì?
Nếu nhìn thấy video sử dụng hình ảnh logo SBS Vietnamese mà nghi ngờ không phải nội dung chính thức, không nên chia sẻ tiếp.
- Không nên bấm vào những đường link không rõ nguồn gốc.
- Không cung cấp số điện thoại, mật khẩu, mã xác thực, thông tin ngân hàng hoặc thông tin cá nhân.
- Người dùng cũng có thể báo cáo nội dung hoặc tài khoản đáng ngờ trực tiếp với nền tảng mạng xã hội.
- Nếu đã chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cho kẻ lừa đảo, cần hành động càng sớm càng tốt.
Cyber.gov.au khuyến cáo người bị scam nên báo cáo cho Scamwatch; nếu tài khoản hoặc thiết bị có dấu hiệu bị xâm nhập, người dùng có thể sử dụng các công cụ hỗ trợ của Cyber.gov.au hoặc báo cáo cho ReportCyber.
Nếu nghi ngờ thông tin cá nhân đã bị đánh cắp, người dùng cũng có thể tìm hỗ trợ từ các tổ chức chuyên về hỗ trợ nạn nhân như IDCARE.
Lừa đảo đang gây thiệt hại hàng tỷ đô la
Vấn đề không chỉ nằm ở nguy cơ bị giả mạo hình ảnh hay giọng nói.
AI đang giúp những kẻ lừa đảo tạo ra nội dung nhanh hơn, cá nhân hóa hơn và khó phát hiện hơn.
Theo Targeting Scams Report 2025 của National Anti-Scam Centre, người Úc đã thực hiện tổng cộng 481.523 báo cáo về scam trong năm 2025. Trong đó, 274.577 báo cáo có ghi nhận thiệt hại tài chính, với tổng số tiền được báo cáo mất là khoảng 2,18 tỷ đô la Úc.
Con số thực tế có thể còn cao hơn vì không phải mọi vụ scam đều được báo cáo.
Australian Cyber Security Centre cũng từng cảnh báo tội phạm mạng có thể sử dụng AI để tạo các hình thức social engineering mới, trong đó có việc bắt chước giọng nói của một người dựa trên mẫu âm thanh.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
