Đánh cắp danh tính, 'identity theft' là hành vi người khác lấy thông tin cá nhân của bạn rồi sử dụng như thể họ chính là bạn. Kẻ gian có thể dùng những thông tin này để mở tài khoản ngân hàng, đăng ký dịch vụ, mua hàng trả góp, vay tiền, xin trợ cấp hoặc thực hiện nhiều giao dịch trái phép khác.
Khi nào nên nghi ngờ bị đánh cắp danh tính?
Việc bất ngờ nhận được một thư phạt, hóa đơn, thư đòi nợ hoặc thông báo về một giao dịch mà bản thân không hề thực hiện có thể khiến nhiều người lo lắng. Trong một số trường hợp, đây chỉ là sai sót hành chính. Tuy nhiên, nếu những thông báo này đi kèm với việc trước đó bạn từng làm mất ví, giấy tờ tùy thân hoặc nghi ngờ thông tin cá nhân đã bị lộ, thì không nên xem nhẹ.
Theo các cơ quan chức năng tại Úc, đánh cắp danh tính (identity theft) là một trong những hình thức gian lận ngày càng phổ biến, đặc biệt khi ngày càng nhiều dịch vụ được thực hiện trực tuyến.
Identity theft là hành vi lấy cắp hoặc sử dụng thông tin cá nhân của người khác mà không được phép nhằm giả mạo danh tính để thực hiện các giao dịch hoặc hành vi trái pháp luật.
Những thông tin thường bị lợi dụng bao gồm: họ và tên; ngày tháng năm sinh; địa chỉ; số bằng lái xe; số Medicare; thông tin tài khoản ngân hàng;
tài khoản email; tài khoản myGov.
Kẻ gian có thể sử dụng những thông tin này để mở tài khoản ngân hàng, đăng ký dịch vụ, vay tiền, mua hàng trả góp, yêu cầu các khoản trợ cấp hoặc thực hiện nhiều giao dịch khác dưới danh nghĩa của nạn nhân.
Không nên bỏ qua các thư hoặc thông báo bất thường
Nếu nhận được thư phạt hoặc thông báo về một hành vi mà mình không thực hiện, việc đầu tiên là không nên bỏ qua.
Nếu đó là văn bản chính thức từ cơ quan chính phủ, việc không phản hồi có thể khiến vụ việc phát sinh thêm các khoản phí, thư nhắc nợ hoặc những thủ tục hành chính khác.
"Nếu đó là thư phạt hay thư cảnh cáo chính thức, mình bỏ qua thì có thể sau đó sẽ có nhắc nợ, phí tăng thêm hoặc phát sinh những rắc rối hành chính khác."
Người nhận nên liên hệ ngay với cơ quan phát hành để thông báo rằng mình không thực hiện hành vi được nêu trong thư, đồng thời cho biết nếu trước đó đã bị mất ví hoặc giấy tờ tùy thân để cơ quan có cơ sở xem xét.
Kiểm tra các tài khoản tài chính và giấy tờ cá nhân
Sau khi xử lý thông báo ban đầu, bước tiếp theo là đánh giá mức độ rủi ro đối với thông tin cá nhân.
Theo khuyến nghị của Scamwatch, nếu thông tin tài chính hoặc giấy tờ tùy thân có nguy cơ bị lộ, người dân nên liên hệ với ngân hàng hoặc đơn vị phát hành thẻ ngay để hạn chế thiệt hại.
Các bước nên thực hiện gồm:
- khóa hoặc thay thế thẻ ngân hàng;
- kiểm tra các giao dịch bất thường;
- thay đổi mã PIN;
- đổi mật khẩu Internet Banking nếu cần.
Đồng thời, bạn cũng nên rà soát toàn bộ giấy tờ đã bị mất như bằng lái xe, thẻ Medicare, giấy tờ di trú, thẻ sinh viên hoặc các loại giấy tờ định danh khác để bảo đảm tất cả đều đã được báo mất và xin cấp lại.
"Có người báo mất thẻ ngân hàng rất nhanh, nhưng lại quên mất bằng lái hay Medicare cũng là những giấy tờ có thể bị lợi dụng."
Bảo vệ email và tài khoản trực tuyến
Một bước quan trọng nhưng nhiều người thường bỏ sót là bảo vệ các tài khoản trực tuyến.
Nếu nghi ngờ thông tin cá nhân đã bị lộ, người dùng nên thay đổi mật khẩu của các tài khoản quan trọng như: email; myGov; Centrelink;
Medicare; ngân hàng; ví điện tử; các tài khoản mua sắm trực tuyến.
Đồng thời, nên kích hoạt xác thực hai lớp (two-factor authentication) nếu chưa sử dụng.
Email đặc biệt cần được ưu tiên bảo vệ vì đây thường là nơi dùng để đặt lại mật khẩu của nhiều tài khoản khác.
Kiểm tra thông tin trên myGov
Đối với những người sử dụng các dịch vụ của Services Australia, việc đăng nhập vào tài khoản myGov để kiểm tra các thay đổi bất thường là rất cần thiết.
Người dùng nên rà soát:
- thông tin liên lạc;
- tài khoản ngân hàng nhận trợ cấp;
- các yêu cầu (claims);
- thư từ hoặc thông báo trong tài khoản.
"Nếu ai đó nghĩ rằng mình là nạn nhân của identity theft hoặc bị lừa đảo liên quan đến các dịch vụ của Services Australia thì có thể liên hệ đường dây hỗ trợ để được hướng dẫn."
IDCARE hỗ trợ những gì?
Ngoài các cơ quan chính phủ, người dân tại Úc còn có thể liên hệ IDCARE, tổ chức chuyên hỗ trợ các nạn nhân của hành vi đánh cắp danh tính và tội phạm mạng.
IDCARE không chỉ đưa ra lời khuyên chung mà còn hỗ trợ đánh giá từng trường hợp cụ thể, giúp bạn xác định những giấy tờ nào đã bị lộ, mức độ rủi ro hiện tại là gì, nên liên hệ cơ quan nào trước và cần tiếp tục theo dõi những dấu hiệu nào trong thời gian tới.
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
