Úc hiện có bốn chương trình tầm soát ung thư cấp quốc gia, dành cho ung thư vú, ung thư cổ tử cung, ung thư ruột và ung thư phổi. Tùy từng chương trình, người đủ điều kiện có thể được xét nghiệm hoặc chụp chiếu miễn phí theo độ tuổi và mức độ nguy cơ.
Dưới đây là những điều chính cần biết về các chương trình hiện có.
1. Tầm soát ung thư vú
Chương trình BreastScreen Australia cung cấp dịch vụ chụp nhũ ảnh miễn phí hai năm một lần cho phụ nữ từ 40 tuổi trở lên.
Nhóm từ 50–74 tuổi là đối tượng được chương trình chủ động mời tham gia vì nguy cơ ung thư vú tăng theo tuổi. Phụ nữ từ 40–49 tuổi hoặc từ 75 tuổi trở lên vẫn có thể được chụp nhũ ảnh miễn phí, nhưng thường sẽ không nhận được thư mời và cần chủ động đặt hẹn.
Người tham gia không cần giấy giới thiệu của bác sĩ. Có thể gọi BreastScreen Australia qua số 13 20 50 để đặt hẹn với dịch vụ gần nơi sinh sống.
Chương trình dành cho người chưa có triệu chứng. Nếu phát hiện khối u, núm vú tiết dịch, da hoặc hình dạng vú thay đổi, quý vị nên gặp bác sĩ để được kiểm tra, thay vì chờ đến kỳ tầm soát.
2. Tầm soát ung thư cổ tử cung
Chương trình Tầm soát Ung thư Cổ tử cung Quốc gia dành cho phụ nữ và người có cổ tử cung từ 25–74 tuổi, đã từng có bất kỳ hình thức tiếp xúc tình dục nào.
Người đủ điều kiện được xét nghiệm tìm virus HPV năm năm một lần. HPV là loại virus gây ra hầu hết các trường hợp ung thư cổ tử cung.
Một người vẫn cần tham gia chương trình dù đã tiêm vaccine HPV, chỉ từng có một bạn tình, không còn quan hệ tình dục hoặc đã mãn kinh.
Người tham gia có thể chọn tự lấy mẫu âm đạo bằng một que lấy mẫu nhỏ, hoặc để bác sĩ hay y tá lấy mẫu. Cả hai phương pháp đều được Chính phủ Úc đánh giá là an toàn và chính xác trong việc phát hiện HPV.
Xét nghiệm được Medicare chi trả. Tuy nhiên, phòng khám có thể tính phí cho buổi tư vấn nếu không cung cấp dịch vụ bulk billing. Vì vậy, người tham gia nên hỏi trước về chi phí khi đặt hẹn.
3. Tầm soát ung thư ruột
Người từ 45–74 tuổi, có thẻ Medicare màu xanh hoặc đăng ký với Bộ Cựu chiến binh, có thể làm xét nghiệm tầm soát ung thư ruột miễn phí hai năm một lần.
Xét nghiệm này tìm một lượng máu rất nhỏ trong phân mà mắt thường có thể không nhìn thấy. Ung thư ruột có thể phát triển mà không gây ra dấu hiệu rõ ràng ở giai đoạn đầu, ngay cả ở những người đang cảm thấy khỏe mạnh.
Người từ 50–74 tuổi thường được tự động gửi bộ xét nghiệm qua đường bưu điện hai năm một lần. Tuy nhiên, người từ 45–49 tuổi phải chủ động yêu cầu bộ xét nghiệm đầu tiên qua Cơ quan Đăng ký Tầm soát Ung thư Quốc gia hoặc hỏi bác sĩ.
Có thể yêu cầu bộ xét nghiệm hoặc cập nhật địa chỉ nhận thư qua số 1800 627 701.
Người có máu trong phân, thay đổi kéo dài trong thói quen đại tiện, đau bụng hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân không nên chỉ sử dụng bộ tầm soát tại nhà mà cần gặp bác sĩ để được kiểm tra.
4. Tầm soát ung thư phổi
Chương trình Tầm soát Ung thư Phổi Quốc gia bắt đầu hoạt động từ ngày 1/7/2025. Đây là chương trình tầm soát ung thư cấp quốc gia đầu tiên được Úc triển khai trong gần 20 năm.
Chương trình dành cho người từ 50–70 tuổi, không có triệu chứng nghi ngờ ung thư phổi và đáp ứng các điều kiện về tiền sử hút thuốc. Cụ thể, người tham gia phải đang hút thuốc hoặc đã bỏ thuốc trong vòng 10 năm qua, đồng thời có tiền sử hút thuốc ít nhất 30 “pack-years”.
Pack-year là cách tính tổng lượng thuốc một người đã hút theo thời gian. Chẳng hạn, hút một bao mỗi ngày trong 30 năm tương đương 30 pack-years. Nhân viên y tế có thể giúp người tham gia tính toán nếu lượng thuốc hút thay đổi trong nhiều năm.
Người đủ điều kiện sẽ được chụp CT liều thấp để tìm ung thư phổi. Ảnh chụp trong chương trình được Medicare chi trả và cơ sở chẩn đoán hình ảnh không được thu thêm phí.
Tuy nhiên, người tham gia cần gặp bác sĩ hoặc nhân viên y tế đủ thẩm quyền để được đánh giá điều kiện và cấp giấy yêu cầu chụp. Buổi tư vấn này có thể phát sinh chi phí nếu cơ sở y tế không bulk bill.
Vì sao chỉ có bốn loại ung thư được tầm soát?
Úc không có chương trình tầm soát đại trà cấp quốc gia cho tất cả các loại ung thư.
Theo Bộ Y tế, Khuyết tật và Người cao tuổi Úc, một chương trình chỉ được triển khai trên quy mô toàn dân khi có bằng chứng cho thấy việc tầm soát mang lại nhiều lợi ích hơn nguy cơ cho một nhóm dân số cụ thể. Chính phủ cũng xem xét liệu có phương pháp xét nghiệm phù hợp, có thể phát hiện bệnh trước khi xuất hiện triệu chứng và có phương án điều trị hiệu quả hay không.
Hiện Úc chưa có chương trình tầm soát dân số cấp quốc gia cho ung thư tuyến tiền liệt hoặc ung thư da. Điều này không có nghĩa là những loại ung thư này không quan trọng.
Việc xét nghiệm PSA để đánh giá nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt cần được quyết định sau khi trao đổi với bác sĩ về tuổi tác, tiền sử gia đình, lợi ích và hạn chế của xét nghiệm. Đối với ung thư da, người dân nên theo dõi những thay đổi bất thường trên da và đi kiểm tra nếu nốt ruồi thay đổi về hình dạng, kích thước hoặc màu sắc, hay có vết thương không lành.
Những người có tiền sử gia đình mắc ung thư, bệnh nền hoặc những yếu tố khiến nguy cơ cao hơn có thể cần một kế hoạch kiểm tra riêng, thay vì chờ đến tuổi tham gia các chương trình đại trà.
“Miễn phí” không phải lúc nào cũng không tốn tiền
BreastScreen và bộ xét nghiệm ung thư ruột được cung cấp miễn phí cho người đủ điều kiện. Ảnh chụp CT liều thấp trong chương trình tầm soát ung thư phổi cũng bắt buộc phải được bulk bill.
Đối với ung thư cổ tử cung, xét nghiệm được Medicare chi trả, nhưng người tham gia có thể vẫn phải trả phí tư vấn tại phòng khám. Tương tự, việc gặp nhân viên y tế để được đánh giá trước khi tầm soát ung thư phổi có thể phát sinh chi phí.
Do đó, khi đặt hẹn, quý vị nên hỏi rõ cơ sở y tế có bulk bill hay không và mình có phải trả khoản phí nào khác không.
Điều quan trọng cần nhớ là tầm soát dành cho những người chưa có triệu chứng. Nếu đã nhận thấy dấu hiệu bất thường, quý vị không nên chờ thư mời hoặc kỳ tầm soát tiếp theo mà cần gặp bác sĩ hoặc nhân viên y tế để được kiểm tra phù hợp.
Thông tin chính thức về bốn chương trình có tại trang Tầm soát ung thư của Bộ Y tế, Khuyết tật và Người cao tuổi Úc
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
Phần "Transcript" do Trí tuệ Nhân tạo AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI: https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/
