Nguồn cung năng lượng toàn cầu có thể chịu thêm sức ép và giá dầu có nguy cơ tiếp tục tăng nếu lực lượng Houthi tại Yemen thực hiện lời đe dọa phong tỏa tàu thuyền của Saudi Arabia trên Biển Đỏ. Diễn biến này cũng có thể khiến chính phủ Úc phải cân nhắc kéo dài chương trình giảm thuế nhiên liệu, hiện dự kiến kết thúc vào ngày 2 tháng Tám.
Key Points
- Lực lượng Houthi tại Yemen tuyên bố sẽ áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với đối thủ lâu năm là Saudi Arabia.
- Xung đột kéo dài giữa hai bên một lần nữa bùng phát và có thể gây hậu quả nghiêm trọng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Nhiều lo ngại đang gia tăng rằng nguồn cung năng lượng toàn cầu có thể bị gián đoạn nghiêm trọng và giá dầu tiếp tục tăng mạnh, sau khi lực lượng Houthi tại Yemen mở thêm một mặt trận mới trong cuộc chiến của Mỹ và Israel chống Iran, bằng lời đe dọa phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia.
Diễn biến này cũng có thể tạo thêm áp lực buộc chính phủ Albanese phải gia hạn chính sách giảm thuế nhiên liệu, hiện dự kiến kết thúc vào ngày 2 tháng Tám.
Nguồn cung năng lượng vốn đã bị hạn chế do tình hình bất ổn tại Eo biển Hormuz. Khu vực này hiện nằm ở tâm điểm của cuộc chiến vẫn đang tiếp diễn, vốn được Mỹ và Israel phát động hồi tháng Hai nhằm vào năng lực phát triển vũ khí hạt nhân của Iran.
Hiện vẫn chưa rõ lực lượng Houthi sẽ tiến hành chiến dịch chống Saudi Arabia bằng cách nào. Tuy nhiên, lời đe dọa này có nguy cơ làm gián đoạn hoạt động vận tải trên Biển Đỏ, tuyến đường mà Saudi Arabia đang sử dụng để xuất khẩu hàng triệu thùng dầu.
Ông Lurion de Mello, giảng viên cao cấp về tài chính ứng dụng tại Đại học Macquarie, cho biết giá dầu, đặc biệt là dầu diesel, có thể bị tác động.
Ông nói với SBS News:
“Saudi Arabia đang khai thác một lượng dầu khá lớn và xuất khẩu qua các cảng trên Biển Đỏ. Lượng dầu này được vận chuyển đến Trung Quốc, cũng như đến các nhà máy lọc dầu tại châu Á.
“Vì vậy, tôi cho rằng lời đe dọa này thực sự sẽ ảnh hưởng đến nguồn cung từ Saudi Arabia và chắc chắn có thể đẩy giá dầu lên cao.”
Vì sao lực lượng Houthi phong tỏa Biển Đỏ?
Lực lượng vũ trang tại Yemen này đã tiến hành chiến tranh du kích trong nhiều năm chống lại chính phủ Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn.
Houthi có quan hệ với Iran. Tehran coi lực lượng này là một phần trong “Trục Kháng chiến” tại khu vực, cùng với Hezbollah ở Lebanon và các lực lượng dân quân Hồi giáo Shi’ite tại Iraq. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa Iran và Houthi không rõ ràng bằng quan hệ của Tehran với những lực lượng khác.
Cuộc xung đột kéo dài giữa Houthi và Saudi Arabia lại bùng phát vào tuần trước, khi chính phủ Yemen được quốc tế công nhận cho biết họ đã tấn công sân bay Sanaa nhằm ngăn một máy bay của Iran hạ cánh.
Lực lượng Houthi cáo buộc Saudi Arabia đứng sau cuộc tấn công này và đáp trả bằng cách phóng tên lửa vào sân bay Abha, nằm ở khu vực miền núi phía tây nam Saudi Arabia.
Houthi phủ nhận họ là lực lượng ủy nhiệm của Iran và khẳng định tự phát triển vũ khí.
Hiện chưa rõ lập trường của Houthi đối với Eo biển Bab al-Mandab và Biển Đỏ xuất phát từ những ưu tiên chiến lược riêng của lực lượng này, hay được đưa ra thay mặt cho Iran.
Vì sao tuyến đường trên Biển Đỏ có vai trò quan trọng?
Yemen nằm bên Eo biển Bab al-Mandab, cửa ngõ phía nam dẫn vào Biển Đỏ. Nếu eo biển này bị đóng cửa, cuộc khủng hoảng năng lượng sẽ mở thêm một mặt trận mới, đồng thời làm trầm trọng hơn cuộc đối đầu rộng lớn giữa Iran và Mỹ.
Bab al-Mandab đã trở thành tuyến đường thay thế hết sức cần thiết cho Eo biển Hormuz trong hoạt động vận chuyển dầu toàn cầu.
Trong tháng Sáu, hơn bảy triệu thùng dầu mỗi ngày được vận chuyển qua Bab al-Mandab, tăng mạnh so với khoảng bốn triệu thùng mỗi ngày trước khi chiến tranh với Iran nổ ra.
Sau khi Iran phong tỏa một phần Eo biển Hormuz, Saudi Arabia đã chuyển hướng hơn 70 phần trăm lượng dầu thô xuất khẩu thông thường mỗi ngày sang cảng Yanbu trên Biển Đỏ.
Các tàu rời Yanbu đến châu Âu sẽ đi về phía bắc qua Kênh đào Suez. Những tàu đến châu Á sẽ đi về phía nam qua Eo biển Bab al-Mandab.
Hiện nay, khoảng bảy phần trăm sản lượng dầu của thế giới được vận chuyển qua Bab al-Mandab. Tuyến đường này được xem là huyết mạch của thị trường năng lượng và đã góp phần giúp kiềm chế giá dầu toàn cầu.
Nếu hoạt động vận tải tại đây bị gián đoạn nghiêm trọng, cả hai tuyến xuất khẩu dầu chủ chốt của Trung Đông có thể bị đóng cửa cùng lúc.
Ông de Mello cho rằng vẫn cần chờ xem liệu lực lượng Houthi có thực hiện lời đe dọa và bắt đầu tấn công các tàu đi qua tuyến đường biển này hay không.
Ông nói:
“Tôi không cho rằng tình hình sẽ nghiêm trọng như những gì chúng ta trải qua khi Eo biển Hormuz mới bị đóng cửa. Nhưng chúng ta vẫn phải chờ xem.
“Nếu họ thực sự bắt đầu tấn công các tàu của Saudi Arabia hoặc tàu chở dầu, tôi nghĩ điều đó chắc chắn sẽ gây chấn động trên toàn thế giới.”
Úc cũng có thể chịu tác động, mặc dù mức độ được dự báo sẽ thấp hơn.
Ông de Mello nói:
“Phần lớn dầu của Saudi Arabia được vận chuyển đến Nhật Bản và Trung Quốc. Một phần khác được đưa đến Hàn Quốc và Singapore. Tuy nhiên, bất kỳ cú sốc nào như thế này cũng tạo ra sự bất định và gần như tự động đẩy giá dầu lên cao.”
Ông Luke Hartigan, giảng viên cao cấp về kinh tế lượng tại Đại học Sydney, cho biết Úc có thể bị ảnh hưởng, nhưng mức độ tác động sẽ thấp hơn so với các quốc gia láng giềng ở châu Á.
Ông nói:
“Tôi cho rằng mức độ ảnh hưởng có thể tương đương với những gì đã xảy ra hồi tháng Hai. Tình hình có thể xấu, nhưng còn tùy thuộc vào diễn biến tiếp theo.”
Ông Hartigan cho biết thêm, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ có thể thúc đẩy chính quyền Trump tìm kiếm một giải pháp cho cuộc xung đột.
Theo ông, diễn biến mới cũng có thể tạo thêm áp lực buộc chính phủ liên bang Úc phải gia hạn chương trình giảm thuế nhiên liệu. Chính sách này hiện đang áp dụng mức giảm một phần là 16 xu và sẽ kết thúc vào ngày 2 tháng Tám.
Chính phủ vẫn đang cân nhắc liệu có tiếp tục gia hạn chính sách giảm thuế nhiên liệu lần thứ hai, sau thời hạn mới nhất là ngày 2 tháng Tám hay không.
Ông Hartigan nói:
“Nếu giá nhiên liệu có biến động đáng kể và có dấu hiệu duy trì ở mức cao, điều đó sẽ kéo theo giá của các mặt hàng khác tăng lên thông qua những tác động dây chuyền.
“Tuy nhiên, điều này còn phụ thuộc vào diễn biến của giá dầu. Hiện giá dầu vẫn dưới mức 100 đô la Mỹ một thùng, và đó là một tín hiệu tích cực. Nhưng nếu giá dầu tăng mạnh lên cao hơn đáng kể so với mức này, chúng ta có thể thấy chính phủ bắt đầu cân nhắc hoặc thảo luận về việc tiếp tục gia hạn chính sách giảm thuế nhiên liệu.”
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
