Lần đầu tiên, tòa án đã khởi tố tội bạo hành tình dục trong chiến tranh và trách nhiệm của cấp chỉ huy đối với tội ác của thuộc cấp.
Hiếp dâm,giết người, cướp bóc tàn bạo
Trong tháng ba, Tòa án Hình sự Quốc tế đã phát giác cựu phó Tổng thống Cộng hòa Dân chủ Congo phạm năm tội ác chiến tranh và tội ác chống nhân loại.
Một nhóm dân quân do ông tuyển mộ trong những năm 1990 đã có những hành động tàn bạo tại nước Cộng hòa Trung Phi láng giềng trong năm 2002 và 2003.
Tòa án cho biết, trong thời gian năm tháng, ông Bemba đã điều động 1500 binh sĩ sang Cộng hòa Trung Phi theo đề nghị của Tổng thống khi đó là Ange-Feliz Patasse để chống lại một cuộc nổi dậy do cựu tham mưu trưởng quân đội nước này, Francois Bozize, lãnh đạo.
Tòa án cho biết các binh sĩ có hành vi tàn ác cưỡng hiếp, giết chết và cướp phá cụ thể.
"Từng toán lính nhỏ gồm ba hoặc bốn người xông vào từng ngôi nhà một,cướp tất cả các tài sản có thể mang theo và hãm hiếp đàn bà con gái bất kể tuổi tác" Công tố viên trưởng Luis Moreno-Ocampo.
Dung túng thuộc cấp, không ngăn tội ác
Tòa xét thấy ông Bemba có ý thức việc lực lượng dưới quyền chỉ huy và kiểm soát của ông phạm phải những tội hình sự bị tố cáo và rằng ông đã không có những biện pháp cần thiết và hợp lý nhằm ngăn chận những hành động phạm pháp của thuộc cấp.
Đây là lần đầu tiên tòa án quốc tế truy tố một nghi can dựa vào chức vụ của bị cáo như là một cấp chỉ huy quân đội.
Và đây cũng là lần đầu tiên tòa này công nhận hiếp dâm như là một tội ác chiến tranh và tội ác chống nhân loại.
Tòa kết án ông Bemba theo Điều 28A, với tư cách là một nhà chỉ huy quân sự.
Một người biết rằng binh lính dưới quyền chỉ huy, dưới quyền kiểm soát của mình thực hiện hoặc định thực hiện tội ác chống lại loài người là giết người, hiếp dâm và cướp bóc.
“Ông Bemba đã không thực sự có ý định thực hiện tất cả các biện pháp cần thiết và hợp lý trong khả năng, để ngăn chặn hoặc kìm hãm các tội ác " Chánh án STEINER
Lần đầu tiên truy tố cấp chỉ huy và xét hiếp dâm là tội ác chiến tranh
Tòa án Hình sự Quốc tế đặt trụ sở tại la Hague đã từng truy tố cựu thủ lãnh Nam Tư và đồng minh về tội hiếp dâm như một tội ác chiến tranh ở Rwanda.
Nhưng chưa bao giờ có một phiên tòa tại Tòa án Hình sự Quốc tế, hoặc I-C-C, tập trung vào hiếp dâm và bạo lực tình dục trong bối cảnh xung đột.
Luật sư Toby Cadman,có văn phòng tại London, là công tố viên trưởng của vụ tội phạm chiến tranh Bosnia, nói rằng đó là một trong những lý do khiến phiên tòa xử Bemba rất quan trọng.
Ông đã nói với B-B-C một lý do khác là, lần đầu tiên, tòa án đã truy tố một chỉ huy cấp cao hơn về những tội ác của quân nhân thuộc cấp.
Theo ông,đó là vụ án đầu tiên tại Tòa hình sự quốc tế liên quan đến bạo hành tình dục và một vị chỉ huy phải chịu trách nhiệm về hành vi của những người lính dưới quyền.
Nó vô cùng quan trọng ở chỗ đây là trường hợp đầu tiên ICC truy tố tội cưỡng hiếp là một tội ác chiến tranh, điều mà rất nhiều người đã thúc đẩy trong một thời gian dài.
Rõ ràng, đã có một số lời chỉ trích về tiến trình chậm chạp mất thì giờ cho các vụ án và cho các thủ tục tố tụng. Và rõ ràng, đó là một mối quan tâm.
Vụ án kéo dài từ tám đến 10 năm. Nhưng vì những khám phá mà tòa án đã thực hiện, ông nghĩ rằng nó sẽ được coi là một bước tiến cực kỳ quan trọng.
Tòa án nói bồi thường cho các nạn nhân sẽ được xem xét trong tương lai và Bemba sẽ được trừ bớt thời gian bị giam giữ kể từ khi ông bị bắt tại Bỉ năm 2008.
Các luật sư của ông Bemba chuẩn bị kháng cáo và nói rằng ông không chỉ huy binh sĩ một khi họ đã vượt qua biên giới vào bên trong nước Cộng hòa Trung Phi và không chịu trách nhiệm cho hành động này.
