Ba tuần sau khi tuyên thệ nhậm chức, chính phủ Israel đang thúc đẩy thay đổi luật pháp mà những người phản đối lo ngại sẽ làm xói mòn nền dân chủ của Israel. Ông Netanyahu, người hiện đang bị xét xử vì tội tham nhũng, đã coi việc cải tổ hệ thống pháp luật của đất nước là kế hoạch trọng tâm của ông. Thế nhưng, những kế hoạch đó đã gây ra các cuộc biểu tình lớn khắp ba thành phố của Israel.
Tại quảng trường Habima của Tel Aviv, hàng ngàn người biểu tình phản đối kế hoạch hạn chế quyền hạn của ngành tư pháp Israel.
Không chỉ ở Habima, khắp thành phố, khoảng 80.000 người cùng xuống đường biểu tình, trong một quốc gia chỉ có hơn chín triệu dân.
Đây là biểu thị phản đối công khai rầm rộ lớn nhất của công chúng kể từ khi Benjamin Netanyahu trở lại nắm quyền vào tháng trước trong nhiệm kỳ thứ sáu lịch sử với tư cách là thủ tướng.
Cuộc bầu cử vào tháng 11 cho thấy một làn sóng ủng hộ các đảng cánh hữu hiện là một phần của liên minh cầm quyền của ông Netanyahu, một chính phủ được nhiều người coi là cánh hữu nhất của quốc gia Israel.
Asaf Steinberg là một trong những người biểu tình nói rằng ông lo ngại luật được đề xuất sẽ cho phép chính phủ thông qua các luật vi phạm các nguyên tắc hiến pháp vốn là Luật Căn Bản Basic Laws của quốc gia, và cả Tuyên ngôn Độc lập của Israel.
"Tôi nghĩ rằng chính phủ Israel nên hiểu rằng ông ta không có quyền phá hủy nền dân chủ Israel. Thực tế là họ đang cố gắng phá hủy cơ chế kiểm tra và cân bằng của nền dân chủ Israel. Điều này không thể được. Và chúng tôi sẽ chiến đấu đến phút cuối cùng để cứu nền dân chủ Israel."
Những người biểu tình giương biểu ngữ so sánh ông Netanyahu với Tổng thống Nga Vladimir Putin, và họ cũng nói rằng Israel đang trở nên giống Iran, một quốc gia thần quyền nơi quyền lực nằm trong tay giới tăng lữ và nơi cũng đang có các cuộc biểu tình lan rộng kéo dài nhiều tháng nay đòi cải tổ.
Trong hệ thống dân chủ nghị viện của Israel, các nhánh hành pháp và lập pháp luôn được kiểm soát bởi cùng một liên minh.
Tòa án là cơ quan duy nhất có thể kiểm tra quyền lực của các đảng cầm quyền và duy trì các Luật Căn Bản, trong trường hợp nó không được viết thành văn bản trong hiến pháp.
Điều đó có nghĩa là Tòa án Tối cao có thẩm quyền bãi bỏ các luật mà họ coi là phân biệt đối xử.
Các cải cách được đề xuất, được Bộ trưởng Tư pháp Israel Yariv Levin công bố vào tuần trước, sẽ trao cho các nghị sĩ nhiều quyền hơn trong việc bổ nhiệm thẩm phán và bác bỏ các quyết định của Tòa án Tối cao.
Người tổ chức biểu tình Shikma Bressler nói rằng việc kiểm tra và cân bằng đối với chính phủ đang bị xói mòn, cùng với nền dân chủ của đất nước.
"Nắm đa số trong chính phủ là một chuyện. Tôi thừa nhận điều đó. Nhưng những thay đổi đang được đề xuất sẽ là cốt lõi của cách quản lý và điều hành đất nước này. Và điều này chúng tôi không thể cho phép."
Những thay đổi pháp lý có thể chấm dứt phiên tòa mà ông Netanyahu đang đối mặt để trả lời cho những câu hỏi về tội hối lộ, lừa lọc và mất uy tín.
Người đàn ông 73 tuổi phủ nhận mọi hành vi sai trái.
Việc ông trở lại nắm quyền đã chấm dứt thời kỳ bế tắc chính trị chưa từng có, buộc phải tổ chức 5 cuộc bầu cử trong vòng chưa đầy 4 năm và làm sâu sắc thêm sự chia rẽ xã hội.
Những người chỉ trích các đề xuất cải cách pháp lý bao gồm chánh án Tòa án Tối cao và Bộ trưởng Tư Pháp Gali Baharav-Miara.
Chánh án Esther Hayut nói rằng những cải cách này là một "vết thương chí mạng" đối với nền dân chủ của đất nước.
Ông Netanyahu nói rằng sự thay đổi là cần thiết những lời nói về nền dân chủ bị kết thúc là nói quá lố.
"Những điều tương tự đã được chính phủ cánh hữu và cánh tả nói ; để rồi sau đó thì không còn ai nghĩ đến việc nói về sự kết thúc của nền dân chủ nữa. Thành thật mà nói, những gì chúng tôi đang hướng tới là cải cách sự cân bằng giữa các thế lực, như đã có 50 năm nay trong quốc gia Israel - và như nó có hiện nay ở tất cả các nền dân chủ phương Tây."
Tổng thống Israel Isaac Herzog nói rằng ông lo lắng về sự chia rẽ đã xuất hiện trong kế hoạch cải cách.
Trong một tuyên bố, ông nói rằng ông đang làm việc cả ngày lẫn đêm, sử dụng mọi phương tiện có trong tay để ngăn chặn sự rạn nứt ngày càng lớn.
"Chúng ta đang vướng vào một mối bất đồng sâu sắc đang chia cắt đất nước chúng ta. Cuộc xung đột này khiến tôi vô cùng lo lắng, vì nó khiến nhiều người trên khắp Israel và các cộng đồng Do Thái lo lắng...Tôi giờ đây tập trung vào hai vai trò quan trọng mà tôi tin rằng tôi sẽ đảm nhận với tư cách là tổng thống vào giờ này: ngăn chặn một cuộc khủng hoảng hiến pháp lịch sử và ngăn chặn sự rạn nứt đang tiếp diễn trong quốc gia của chúng ta."
(Âm thanh của người biểu tình đánh trống)
Các cuộc biểu tình với sự tham gia của hàng ngàn người cũng được tổ chức bên ngoài dinh thự của thủ tướng và tổng thống ở Jerusalem; và ở phía bắc thành phố Haifa.
Những người biểu tình mang theo những tấm bảng viết khẩu hiệu chỉ trích cách đối xử với người Palestine ở Bờ Tây, đồng thời kêu gọi bảo vệ quyền của cộng đồng LGBTIQ+.
Gonen Ben Itzhak là một trong số những người biểu tình nói rằng đất nước đang ở một bước ngoặt.
"Một số người lập luận rằng sau 50 năm nắm quyền dù thế nào thì Israel cũng không phải là một quốc gia dân chủ. Và tôi nghĩ và tôi có thể nói, với tư cách là cựu nhân viên mật vụ Shin Bet Israel, tôi đã biết công việc đó là gì . Tôi có thể nói với bạn rằng một khi bạn giữ hai triệu người dưới sự chiếm đóng, bạn không nào có một chế độ dân chủ ở Israel. Và đây là lý do tại sao bây giờ chúng tôi đang gặt hái những gì chúng tôi đã làm ở Bờ Tây. Bây giờ, tất cả người dân Israel sẽ phải chịu đựng những vấn đề tương tự. Vì vậy, chúng ta cần phải xuống đường và đấu tranh cho dân chủ."
Các đối tác trong liên minh của ông Netanyahu đã bác bỏ ý tưởng về giải pháp hai nhà nước một thủ đô cho cuộc xung đột Israel-Palestine.
Công thức hòa bình được quốc tế ủng hộ dự kiến một nhà nước Palestine độc lập ở Bờ Tây cùng với Israel, với Jerusalem là thủ đô chung của họ.
