Người Úc ngày càng có trình độ học vấn cao hơn, sống cùng cha mẹ lâu hơn và nhìn chung vẫn khá hạnh phúc với bạn đời.
Theo Báo cáo Khảo sát Động lực Hộ gia đình, Thu nhập và Lao động tại Úc, HILDA, mới nhất, chi phí sinh hoạt đang gây áp lực lên các hộ gia đình nặng nề hơn bao giờ hết.
Khảo sát thường niên được công bố hôm thứ Năm là nghiên cứu theo dõi dọc lớn nhất thuộc loại này tại Úc. Kể từ năm 2001, nghiên cứu theo dõi khoảng 17.000 người thuộc 9.000 hộ gia đình mỗi năm.
Báo cáo năm nay sử dụng dữ liệu đến hết năm 2024 và đề cập đến nhiều lĩnh vực, từ thu nhập, việc làm đến các mối quan hệ và sức khỏe tâm thần.
“Điều thực sự nổi bật từ dữ liệu là chi phí sinh hoạt gia tăng, trong khi thu nhập của người dân không theo kịp mức tăng này,” Giáo sư Roger Wilkins, đồng giám đốc khảo sát HILDA, nói với SBS News.
“Chúng tôi đã thấy tình trạng này biểu hiện theo nhiều cách khác nhau. Các chỉ số về khó khăn đều gia tăng, chẳng hạn như căng thẳng tài chính, áp lực nhà ở, tình trạng mất an ninh lương thực và việc không đủ khả năng mua thực phẩm đầy đủ,” ông nói.
Dưới đây là bảy biểu đồ khái quát tình hình hiện nay của người dân Úc.
Một nửa người lao động cho rằng trình độ học vấn của mình cao hơn yêu cầu công việc
Hơn một nửa người lao động Úc cho biết trình độ học vấn của họ cao hơn mức công việc yêu cầu. Tình trạng này có thể liên quan đến mức độ hài lòng với công việc và cuộc sống thấp hơn, cũng như khả năng nghỉ việc cao hơn.
Người lao động dưới 25 tuổi là nhóm có nhiều khả năng nhất cảm thấy trình độ học vấn của mình cao hơn yêu cầu công việc. Một phần tư người lao động cũng cho rằng kỹ năng của họ vượt quá yêu cầu và họ không thể sử dụng đầy đủ năng lực tại nơi làm việc.
Mặc dù điều này có vẻ tiêu cực, ông Wilkins cho rằng đây không nhất thiết hoàn toàn là tin xấu.
Biểu đồ cho thấy số người Úc cảm thấy trình độ học vấn của mình cao hơn yêu cầu công việc.
“Điều đáng chú ý là trình độ học vấn của dân số Úc đã tăng lên đáng kể như thế nào trong suốt thời gian khảo sát HILDA được thực hiện kể từ năm 2001,” ông nói.
“Chúng ta đã chứng kiến tỷ lệ người có bằng đại học tăng mạnh, đặc biệt là phụ nữ.”
Hiện nay, hơn một nửa phụ nữ Úc trong độ tuổi từ 25 đến 44 có bằng đại học.
“Xét theo tỷ lệ người có bằng đại học, phụ nữ hiện có trình độ học vấn cao hơn nam giới một cách đáng kể,” ông nói, đồng thời cho biết xu hướng này nhiều khả năng sẽ tiếp tục gia tăng trong dài hạn.
Người Úc vẫn đắm chìm trong tình yêu
Những người Úc có mối quan hệ lâu dài đánh giá chất lượng tình cảm của họ ở mức cao, trung bình 4,3 trên 5 điểm. Tuy nhiên, sự khác biệt rõ rệt giữa hai giới vẫn tồn tại.
“Phần lớn nam giới và phụ nữ có bạn đời đều khá hài lòng với đối phương và cho biết họ rất yêu người bạn đời của mình. Tuy nhiên, chúng ta cũng thấy sự khác biệt giữa hai giới, khi nam giới báo cáo mức độ hài lòng với bạn đời nữ cao hơn mức độ hài lòng mà phụ nữ dành cho bạn đời nam,” ông Wilkins nói.
Biểu đồ thể hiện mức độ hạnh phúc của người Úc trong các mối quan hệ.
Những cặp đôi chia sẻ đồng đều việc nhà, chăm sóc con cái và trách nhiệm kiếm thu nhập thường cho biết mối quan hệ của họ bền chặt hơn.
Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện một đường cong hình chữ U rõ rệt trong cách các cặp đôi đánh giá mức độ bền chặt của mối quan hệ. Tình cảm ban đầu thường rất mạnh, sau đó giảm dần trong khoảng 24 năm, rồi bắt đầu phục hồi. Chất lượng mối quan hệ tiếp tục tăng qua từng năm và cuối cùng còn vượt qua mức độ tình cảm trong những năm đầu.
Cứ sáu người Úc thì có một người mất an ninh lương thực
Có tới 18% người Úc từ 15 tuổi trở lên, tức gần một trong sáu người, đã trải qua tình trạng mất an ninh lương thực trong năm 2024, tăng từ 13,7% vào năm 2020.
Biểu đồ so sánh số người trải qua tình trạng mất an ninh lương thực trong năm 2024 và năm 2020.
Các gia đình đơn thân, người thuộc các cộng đồng First Nations, người khuyết tật hoặc có sức khỏe kém và người hút thuốc đều đối mặt với nguy cơ cao hơn.
“Mất an ninh lương thực là một trong những thước đo quan trọng nhất về tình trạng bất lợi, bởi nó cho thấy trên thực tế có bao nhiêu người đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận một trong những nhu cầu thiết yếu của cuộc sống,” ông Wilkins nói.
Biểu đồ thể hiện tỷ lệ thu nhập được chi cho các nhu cầu thiết yếu.
Đây cũng là tình trạng khó khắc phục. Một nửa số người mất an ninh lương thực vào năm 2020 vẫn phải đối mặt với vấn đề này bốn năm sau đó.
Các biểu hiện phổ biến nhất là không đủ khả năng mua thực phẩm lành mạnh, chỉ có thể lựa chọn một số loại thực phẩm nhất định hoặc phải ăn ít hơn mức họ cảm thấy cần thiết.
Một nửa người từ 18 đến 29 tuổi vẫn sống cùng cha mẹ
Việc rời khỏi nhà cha mẹ khi bước vào tuổi đôi mươi, vốn được xem là một cột mốc trưởng thành, có thể sắp trở thành chuyện của quá khứ.
Năm 2001, có 39% người từ 18 đến 29 tuổi sống cùng cha mẹ.
Biểu đồ thể hiện tỷ lệ người trẻ trưởng thành sống cùng cha mẹ.
Một nửa số người trong độ tuổi từ 18 đến 29 vẫn sống cùng cha mẹ. Nguồn: SBS News/Kenneth Macleod
Đến năm 2024, sau khi tăng đều trong hơn 20 năm, tỷ lệ này đã lên tới khoảng một nửa.
Tình trạng này bắt nguồn từ nhiều áp lực khác nhau, nhưng không phải tất cả đều mang ý nghĩa tiêu cực.
“Về mặt tiêu cực, chi phí nhà ở gia tăng đã trở thành rào cản khiến người trẻ khó thành lập hộ gia đình riêng. Người trẻ cũng mất nhiều thời gian hơn để bước vào công việc toàn thời gian gắn với con đường sự nghiệp,” ông Wilkins nói.
“Về mặt tích cực, một trong những yếu tố thúc đẩy xu hướng này liên quan đến trình độ học vấn ngày càng cao, khi số người theo học đại học hiện nhiều hơn bao giờ hết,” ông nói.
Ông cho biết thêm người dân nhìn chung cũng đạt được những cột mốc của tuổi trưởng thành, như kết hôn và sinh con, muộn hơn các thế hệ trước.
Mệt mỏi và căng thẳng tài chính gia tăng
Tình trạng căng thẳng về nhà ở ảnh hưởng đến 23% người thuê nhà tư nhân và một tỷ lệ tương tự trong nhóm thuê nhà ở xã hội. Trong khi đó, 9,6% người đang trả khoản vay mua nhà chịu ảnh hưởng, mức cao nhất kể từ năm 2017.
Tại các thành phố thủ phủ, 36% người thuê nhà và 30% người đang trả khoản vay mua nhà phải dành hơn 30% thu nhập khả dụng cho nhà ở. Đây là thước đo tiêu chuẩn đối với tình trạng căng thẳng nhà ở.
Biểu đồ thể hiện tác động của căng thẳng tài chính đối với người dân Úc.
Những người chịu căng thẳng tài chính có nhiều khả năng thanh toán hóa đơn trễ hạn hơn là tìm đến tổ chức từ thiện để nhờ giúp đỡ. Nguồn: SBS News/Kenneth Macleod
Ông Wilkins cho biết mặc dù tỷ lệ tham gia lực lượng lao động đã đạt mức cao kỷ lục và tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức thấp, tiền lương vẫn chưa theo kịp chi phí.
“Thu nhập không chỉ không theo kịp giá cả gia tăng mà còn tụt lại so với lãi suất tăng. Gần đây hơn, giá nhiên liệu cũng tăng,” ông nói.
Biểu đồ thể hiện mức sinh lực của người Úc trẻ tuổi.
Phụ nữ trẻ từ 25 đến 34 tuổi cho biết họ có ít năng lượng và mệt mỏi hơn bất kỳ nhóm dân số nào khác. Nguồn: SBS News/Kenneth Macleod
Áp lực này cũng thể hiện trong dữ liệu về sức khỏe và đời sống, khi người Úc cho biết họ có ít năng lượng và mệt mỏi hơn so với một thập niên trước.
Sức khỏe tâm thần của người Úc trẻ tuổi cũng suy giảm, đặc biệt là phụ nữ trẻ. Nhóm phụ nữ từ 25 đến 34 tuổi ghi nhận mức độ căng thẳng tâm lý gia tăng từ trước đại dịch COVID-19.
Dù vậy, ông Wilkins cho rằng tình hình tại Úc không hoàn toàn ảm đạm.
“Có khá nhiều điều đang diễn biến tích cực trong cộng đồng và xã hội Úc nói chung,” ông nói.
“Sức khỏe của người cao tuổi đang tốt hơn bao giờ hết. Nhìn chung, người dân hài lòng với các mối quan hệ của mình… và theo tiêu chuẩn quốc tế, chúng ta có mức sống khá cao.”
“Vì vậy, trên nhiều phương diện, xã hội Úc có những câu chuyện tích cực để kể, nhưng đồng thời vẫn còn rất nhiều dư địa để cải thiện.”
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
