Một nhóm những nhà hoạt động đại diện cho các nhà báo và những người làm truyền thông lên tiếng nói rằng cứ 9 trong 10 trường hợp giết hại nhà báo trên khắp thế giới đã không được điều tra và đưa ra công lý. Liên đoàn các phóng viên quốc tế nói rằng họ cũng lo ngại về việc các phóng viên ngày càng đối mặt với hiểm nguy khôn lường khi làm những phóng sự về những vấn đề chính trị xã hội đương thời bên cạnh những nguy hiểm từ việc tường thuật ở những vùng giao tranh và những khu vực gay cấn khác.
Tổ chức Phóng Viên Quốc tế nói rằng quốc gia chết người nhất cho cánh báo chí tính trong năm 2018 phải kể đến Afghanistan.
Tổ chức nhà báo quốc tế có cơ quan đóng tại Brussels Bỉ nêu lên danh sách 94 nhà báo và người làm truyền thông đã bị chết bằng nhiều cách từ sát hại tới dính bom mìn và đạn bắn lúc đang tường thuật một cuộc giao tranh và tính ra nhiều hơn năm trước đến 12 người.
Đây là số lượng được tổng kết từ các nhà báo bị giết hại trên khắp thế giới.
Chỉ tịch của Liên đoàn Phóng viên Quốc tế ông Philippe Leruth nói việc sát hại này không chỉ thiệt hại về nhân mạng những con người có nghề và quyết liệt với công việc nó còn ảnh hưởng tới việc theo đuổi sự thật để đem thông tin tới cho mọi người.
"Hiển nhiên những khu vực giao tranh là những vùng nguy hiểm đối với các nhà bào và chỉ tính trong năm nay đã có 16 nhà báo bị giết hại ở Afghanistan, tuy nhiên có những vùng khác không có xảy ra chiến tranh nhưng cũng nguy hiểm không kém đó là Mexico.
"Vào năm ngoái Mexico đứng đầu danh sách khu vực nguy hiểm đối với cánh nhà báo. Nó nguy hiểm như thế này, những người làm truyền thông đưa tin chỉ là cánh báo chí địa phương thôi vô tình chạm vào các hoạt động tội phạm mà không biết thì ngay sau đó họ bị thủ tiêu.
Rất nhiều bằng chứng về cái chết của các nhà báo địa phương đưa tin liên quan đến hoạt động buôn lậu ma túy chẳng hạn.
"Trong năm nay chúng ta có những nhà báo bị giết hại ở Bulgaria, Victoria Marinova, và ở Slovakia, Jan Kuciak, đây là những nước nằm trong khu vực Châu Âu và điều này khiến chúng tôi sửng sốt vì Châu Âu vốn không quen với việc có nhà báo bị sát hại chỉ vì họ làm công việc của mình."
Yemen có chín nhà báo bị sát hại và Syria có tám chỉ tính trong năm 2018.
Iraq, nơi có 309 nhà báo chuyên nghiệp bị sát hại trong suốt 25 năm qua đứng đầu danh sách là quốc gia có nhiều nhà báo bị giết chết nhưng trong năm 2018 thì chỉ có một phóng viên ảnh bị chết mà thôi.
Và thật ngạc nhiên là Hoa kỳ đứng hàng thứ sáu trong danh sách các quốc gia có nhiều nhà báo bị sát hại.
Vào tháng Sáu vừa rồi một tay súng ở Annapolis thuộc bang Maryland đã xả súng vào phong tin tức của một tòa sạn báo địa phương giết chết 4 nhà báo và một người làm công việc quảng cáo và phát hành.
"Một thực tế đau lòng đó là nhà báo là các mục tiêu đặc biệt. Khi mà nói chuyện với các nhân viên công lực hay những người nắm công lý họ nói một cách hùng hồn rằng bạn không được giết hại một phóng viên vì giết phóng viên cũng giống như giết một người dân thường thế nhưng không phải vậy và chúng tôi không đồng ý với cách suy nghĩ này.
"Một phóng viên là người nắm bằng chứng là người chứng kiến và vì những gì mà thấy họ biết và những bằng chứng họ nắm được khiến họ trở thành mục tiêu giết người bịt đầu mối. Khi một quốc gia mà có nhiều phóng viên bị sát hại bạn sẽ thấy sự gia tăng của việc kiểm duyệt."
Một trong những ca sát hại nhà báo chấn động thế giới là vụ giết hại nhà báo đang ẩn trốn ở Saudi Jamal Khashoggi, phóng viên của tờ The Washington Post.
"Jamal Khashoggi không phải bị giết mà bị sát hại theo một cách kinh hoàng nhất ở trong tòa lãnh sự ở Saudi và vụ sát hại ông trở nên rất rất là vô tiền khoáng hậu. Và điều kinh khủng nhất là 9 trong10 trường hợp sát hại nhà báo trên thế giới đã không bị trừng trị. Trong bản báo cáo của UNESCO thì dù là trường hợp sát hại nhà báo Jamal Khashoggi chấn động mọi người thế nhưng chúng ta có thể sẽ không bao giờ biết được ai đã ra lệnh giết ông một cách tàn nhẫn đến như vậy."
Trong khi đó Ủy ban bảo vệ nhà báo có trụ sở đặt tại New York nói rằng trên thế giới những nhà báo bị bỏ tù vì làm công việc của mình lên đến 250 người với hơn một nữa trong số đó là ở Thổ Nhĩ Kỳ, Trung Quốc, và Ai Cập.
Trong đó có hai phóng viên ảnh của hãng thông tấn Reuters đã bị chính phủ Miến Điện bỏ tù khiến giớ báo chí và chính khách thế giới phản ứng gay gắt.
Bộ Trưởng Ngoại Giao Anh Jeremy Hunt, bày tỏ sự lo ngại về tự do báo chí.
"Năm nay tôi gởi hai cái thiệp Giáng sinh đặc biệt tới Miến Điện cho hai phóng viên người Miến Điện bị bắt bỏ tù đó là Wa Lone và Kyaw Soe Oo, cả hai đểu phải đón Giáng dinh torng tù vì đã chụp ảnh phản ánh lại vụ sát hại người Rohingya ở Rakhine những vụ sát hại mà thế giới lên tiếng là thanh lọc sắt tộc ở Miến Điện. Họ đã bị bắt và đang lo lắng chờ bản án của mình.
Đó là chuyện các nhà báo bị sát hại và bỏ tù trên thế giới.
Tại Việt Nam có trường hơp nhà báo chống tham nhũng của báo Pháp Luật TPHCM bị giết hại để lại đứa con trai nhỏ của mình đến nay vẫn chưa có thông tin gì để hé lộ nguyên nhân thật sự đằng sau cái chết uẩn khuất này.
Vào hồi tháng Bảy năm nay người dân tìm thấy xác nhà báo nữ Hải Đường, tên thật là Đặng Thị Tuyền, (35 tuổi, trú tại huyện Thường Tín, Hà Nội), trên bờ bãi sông Hồng mà theo gia đình cho biết cái chết của cô rất uẩn khuất vì cô là người bơi rất giỏi và không có ý định tự tử.
Và còn vô số những trường hợp các nhà báo độc lập và Facebooker bị bắt và kết án.
Chỉ tính trong năm 2018 chính quyền cộng sản Việt Nam đã tuyên án tù rất nhiều người những bản án nặng nề chỉ vì họ live stream cuộc tuần hành đi kiện Formosa như trường hợp của Hoàng Đức Bình, Nguyễn Văn Hóa hay đơn giản chỉ chia sẻ các bài viết trên Facebook như nhà báo độc lập Đỗ Công Dương.
Và trường hợp mới đây nhất hôm 28/12/2018, tòa án tỉnh Đồng Tháp đã xử Facebooker Huỳnh Trương Ca, thành viên của nhóm có tên gọi Hiến pháp, 5 năm 6 tháng tù về hành vi sử dụng mạng xã hội Youtube, Facebook cá nhân “Đăng tải nội dung bịa đặt, xuyên tạc đường lối, chủ trương của Đảng.”
Trước đó tại phiên xử ngày 27/9/2018 ở Cần Thơ, Facebooker Bùi Mạnh Đồng bị kết án 30 tháng tù với tội danh "lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích Nhà nước" "Bôi nhọ lãnh tự Hồ Chính Minh và các lãnh đạo Đảng".
Facebooker Quang Đoàn, tên thật Đoàn Khánh Vinh Quang, vào ngày 24/9, bị tòa án Quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ tuyên hai năm ba tháng tù với cáo buộc "Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích của tổ chức cá nhân".
Cũng trong năm 2018 cũng tại TP Cần Thơ, vào ngày 22/9, một Facebooker có tên Bồ Công Anh tên thật Nguyễn Hồng Nguyên (38 tuổi) bị tòa tuyên án 2 năm tù, và Facebooker Trương Đình Khang (tự Chi, 26 tuổi, cùng ngụ TP Cần Thơ) một năm tù cùng vì tội "Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân".
Bộ Trưởng Ngoại Giao Anh Jeremy Hunt nói tự do biểu đạt và tự do báo chí là phần cực kỳ quan trọng của xã hội tự do.
"Năm nay khi chúng ta nhìn thấy sự gia tăng số những nhà báo bị bỏ tù. Và tệ hai hơn cả họ bị giết hại. Và những con số này cứ gia tăng. Tại sao vậy? Bởi vì nếu chúng ta tin vào một xã hội cởi mở và tự do thì lằn ranh đỏ giữa một xã hội mở và một xã hội đóng kín quá mong manh và đó là khi các nhà báo làm công việc của họ và vạch ra những thế lực đằng sau những sai trái sai. Điều này nói với chúng ta điều gì?"
Và đây là câu hỏi đặt ra cho mỗi người nhất là vào ngày 1/1/2019 này khi luật an ninh mạng tại Việt Nam có hiệu lực.
Mời vào phần audio để nghe toàn bộ nội dung
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook
Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
