Ở Úc dù không thích, nhưng ít nhất chúng ta cũng đã quen với cháy rừng, chúng là một phần của môi trường. Nhưng người dân ở bán cầu bắc đang khó chấp nhận những đám cháy lớn, đang hoành hành khắp châu Âu và Bắc Mỹ. Và trong khi một đám cháy rừng đang lan rộng là một cảnh tượng đáng sợ, khi nó thiêu rụi mọi thứ trên đường đi, các nhà khoa học cảnh báo rằng khói từ cháy rừng, cũng có thể là mối đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe.
Mối lo ngại ngày càng gia tăng, về tác động của các vụ cháy rừng dữ dội đối với sức khỏe.
Tổ chức Y tế Thế giới cho biết, tổng diện tích bị cháy do cháy rừng ở châu Âu, đã tăng 57% chỉ trong vòng bốn năm.
Tại Úc, các nghiên cứu do CSIRO công bố cho thấy, diện tích rừng bị cháy hàng năm ở Úc, đã tăng khoảng 48.000 ha mỗi năm, trong những thập niên gần đây.
Mùa hè đen năm 2019-2020, vẫn là đỉnh điểm cao nhất của các vụ cháy rừng dữ dội, thiêu rụi tới 19 triệu ha đất đai trên toàn quốc.
Con số đó không khác biệt nhiều, so với tổng diện tích của Anh, Scotland và Wales.
Nhưng bao phủ một khu vực rộng lớn hơn cả ngọn lửa là khói.
Tổ chức Y tế Thế giới cảnh báo khói có thể lan xa, làm trầm trọng thêm các bệnh về tim mạch và hô hấp, đồng thời ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần, đặc biệt là ở người già, trẻ em, phụ nữ mang thai và những người mắc bệnh mãn tính.
Tiến sĩ Fatemeh Moheimani, là Giảng viên cao cấp về Di truyền học tế bào, tại Đại học Manchester Metropolitan ở Anh.
"Những hạt rất nhỏ này, khi chúng ta hít phải, chúng có thể đi vào bên trong qua mũi, vào đường hô hấp và đi sâu vào bên trong. Chúng càng nhỏ và càng li ti, thì càng có thể đi sâu và thâm nhập vào đường hô hấp và vào phổi. Và nếu chúng rất, rất nhỏ, chúng thậm chí có thể vượt qua hàng rào bảo vệ mà cơ thể chúng ta có, để chống lại những tác nhân gây hại từ bên ngoài”, Fatemeh Moheimani.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị sử dụng khẩu trang, và những người có nguy cơ cao cần được hỗ trợ mục tiêu.
Trong khi đó Tiến sĩ Richard Pope là một nhà khoa học khí quyển đến từ Đại học Leeds, người nghiên cứu về các chất ô nhiễm trong môi trường.
"Chúng ta có những chất ô nhiễm không khí như ozone, nitơ dioxide và bụi mịn. Đây là những hạt khí dung rất nhỏ trong khí quyển và khi bạn có những khu vực đô thị lớn, có mật độ dân cư cao, những chất ô nhiễm này có thể được người dân địa phương hít vào và gây ra những trường hợp nghiêm trọng, ngắn hạn và tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe”, Richard Pope.
Ông nói rằng bản thân các đám cháy không chỉ ngày càng dữ dội hơn, mà ô nhiễm do chúng tạo ra hiện đang bao trùm các quốc gia láng giềng, cách đó hàng trăm dặm.
Đây chính là điều mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đã phàn nàn, đổ lỗi cho Canada về khói bụi bay về phía nam qua biên giới.
Hầu hết các hạt lớn nhất trong khói cháy rừng, rơi gần nơi đám cháy đang diễn ra, trong khi các hạt nhỏ nhất - những hạt mà các nhà khoa học cho rằng gây ra nhiều thiệt hại nhất - lại di chuyển xa nhất.
Tiến sĩ Pope nói tiếp.
"Mỗi mùa cháy rừng, bạn đều chứng kiến những đám cháy lớn, những cột khói khổng lồ. Ví dụ, nếu nhìn vào Canada, chúng ta đã có những đám cháy lớn ở British Columbia và những cột khói khổng lồ bao trùm New York. Và những điều này đang trở thành hiện tượng thường niên, chứ không chỉ là những sự kiện lẻ tẻ như 5, 10 năm một lần. Khói mù dày đặc và các chất ô nhiễm khủng khiếp diễn ra thường xuyên. Vì vậy, tác động lâu dài có thể ảnh hưởng đến các vấn đề, như bệnh hô hấp và chức năng hô hấp, tác động đến tim mạch. Và điều này có thể dẫn đến những ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ tử vong và bệnh tật. Chỉ riêng từ cháy rừng, bạn có thể có hàng chục ngàn ca tử vong sớm mỗi năm, do tiếp xúc với những sự kiện này”, Richard Pope.
Trên phạm vi toàn cầu, các hạt khói cháy rừng gây ra 677.745 ca tử vong mỗi năm, trong đó gần 39% là trẻ em dưới 5 tuổi, theo một nghiên cứu năm 2021 kết hợp các quan sát, nghiên cứu về cách cơ thể phản ứng với các hạt và mô hình máy tính, để tính toán thiệt hại.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết, biến đổi khí hậu đồng nghĩa với việc, chúng ta cần chuẩn bị cho những vụ cháy rừng dữ dội hơn và các quốc gia phải bắt đầu đánh giá rủi ro đối với công dân của mình, đồng thời xây dựng các kế hoạch khẩn cấp và đưa ra lời khuyên để bảo vệ người dân.
Tiến sĩ Pope cho rằng, đây không phải là vấn đề có thể bỏ qua.
"Vì vậy, tác động ngắn hạn từ các vụ cháy rừng, có thể gây hại nghiêm trọng đến sức khỏe con người, đặc biệt nếu chúng xảy ra thường xuyên hơn. Nhưng nhìn chung, những người bị hen suyễn sẽ bị kích hoạt, hoặc làm trầm trọng thêm vấn đề. Nó cũng có thể gây ho, thở khò khè, và bạn sẽ thấy số người nhập viện tăng lên đáng kể”, Richard Pope.
Các vụ cháy rừng Mùa hè Đen ở Úc, đã gây ra ước tính 417 ca tử vong vượt mức bình thường và ảnh hưởng đến khoảng 80% dân số Úc.
Sự kiện này đã dẫn đến hàng ngàn ca nhập viện cấp cứu, do các vấn đề về tim mạch và hô hấp, với chi phí y tế liên quan đến khói ước tính khoảng 1,95 tỷ đô la Úc.
Hai mươi hai tổ chức, bao gồm cả Học viện Hoàng gia các Bác sĩ Nội khoa Úc và Học viện Y học Cấp cứu Úc, đã ký một tuyên bố chung vào năm 2019 cảnh báo rằng, biến đổi khí hậu đang làm trầm trọng thêm các hiện tượng thời tiết cực đoan và tình trạng ô nhiễm không khí gia tăng do cháy rừng, sẽ xảy ra thường xuyên hơn.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
