“Hôm nay đa số người dân Nam Phi, đen cũng như trắng nhìn nhận rằng chế độ phân biệt chủng tộc aprthied không còn nữa”, Nelson Mandela.
Ngày 11 tháng 2 năm 2020 đánh dấu 30 năm kể từ khi ông Nelson Mandela xuất hiện khỏi nhà tù Victor Verster như một con người tự do, sau khi sống đàng sau song sắt nhà tù gần 3 thập niên.
Ông không mất nhiều thời gian để trở thành gương mặt chính yếu hầu hướng dẫn Nam Phi khỏi gông cùm của chế độ phân biệt chủng tộc, để chuyển sang một chế độ dân chủ đa chủng tộc.
Trước đó trong đời, ông đã rời Nam Phi và đi khắp châu Phi cùng Âu châu, nghiên cứu về chiến tranh du kích và xây dựng đảng ông có tên là Nghị hội Dân tộc người Phi gọi tắt là ANC.
ANC phát động một chiến dịch đánh bom và du kích tại thành phố, chống lại các cơ sở quân đội, kỹ nghệ và dân sự thế nhưng không tránh khỏi sự tổn thất về nhân mạng, khi có ít nhất là 60 người chết.
Tuy nhiên hàng ngàn người khác đã bị ám sát hay biến mất bởi chế độ kỳ thị chủng tộc, vốn đã được thiết lập từ năm 1948.
Ông Mandela thừa nhận rằng nhiều ủng hộ viên ANC cảm thấy các cuộc biểu tình ôn hòa của ông chẳng mang lại kết quả.
“Có nhiều người cảm thấy rằng quả vô ích và thất vọng, khi chúng ta tiếp tục chủ trương hoà bình và bất bạo động đối với một chính phủ, vốn chỉ biết đáp trả bằng những cuộc tấn công dã man vào người dân vô tội, không được võ trang cũng như không thể tự vệ”, Nelson Mandela.
Năm 1962, ông bị bắt và bị kêu án 5 năm tù vì tội xúi giục nổi loạn và tội rời khỏi đất nước nầy bất hợp pháp.
Trong khi thụ án tù nói trên, ông còn bị truy tố về tội phá hoại và âm mưu lật đổ chính phủ rồi bị án chung thân hồi năm 1964.
Án tù của ông Mandela bắt đầu với việc đập đá, trong nhà tù nổi tiếng trên đảo Robben, tại vịnh Table ngoài khơi Cape Town, một nơi giam giữ nổi tiếng trong hơn 200 năm qua.
Án chung thân vào lúc nầy thường có nghĩa là, phải ở tù 20 năm với hạnh kiểm tốt, nhưng ông ở tù đến 27 năm.
Chỉ đến lúc đó, sau nhiều năm diễn ra các cuộc biểu tình gây nhiều chú ý trên khắp thế giới, Tổng thống Nam Phi là ông F W De Klek, mới đưa ra lời loan báo.
“Nay tôi ở trong một tình thế để có thể loan báo rằng, ông Mandela sẽ được trả tự do tại nhà tù Victor Verster vào ngày chủ nhật 11 tháng 2 vào khoảng 3 giờ chiều”, De Klerk.
Truyền hình Nam Phi mô tả giây phút đó và được hàng triệu khán giả theo dõi trên toàn cầu.
“Trong vòng vài giây nữa, ông Nelson Mandela sẽ xuất hiện và đó là giây phút cả thế giới mong đợi".
"Đám đông trở nên phấn khởi và đây rồi, ông Mandela, một con người tự do hiện bước những bước đầu tiên vào một quốc gia Nam Phi đổi mới”, truyền hình Nam Phi.
Không đầy 3 tháng sau, ông Mandela hướng dẫn một phái đoàn ANC lúc nầy không còn bị cấm hoạt động, để lần đầu tiên họp đối mặt với Tổng thống F W De Klerk và các viên chức chính phủ.
“Sức mạnh của việc thuyết phục của tôi đã đầy đủ, tôi giơ cao sức mạnh như một tù nhân, chẳng cần chiếm cứ một chức vụ nào và ông De Klerk phải nhìn nhận chuyện đó”, Nelson Mandela.
"Đó là trách nhiệm của tôi như một người lãnh đạo của một đảng đa số, trách nhiệm đó là hàn gắn vết thương trong quá khứ”, Nelson Mandela.
Cuộc bầu cử để bầu ông Nelson Mandela làm chủ tịch đảng ANC vào tháng 7 năm 1991, giúp ông có nhiều quyền hạn hơn để thương thuyết với chính phủ của người da trắng.
Viễn tượng của ông Mandela về Nam Phi rất rõ ràng và không khoan nhượng.
“Tôi đã chiến đấu chống lại sự thống trị của người da trắng, tôi cũng chiến đấu chống lại sự thống trị của người da đen".
"Tôi đã nuôi dưỡng ý tưởng về một xã hội dân chủ và tự do, trong đó mọi người sống chung hoà bình và có các cơ hội đồng đều nhau”, Nelson Mandela.
Ông Nelson Mandela và F W De Klerk cùng được tưởng thưởng giải Nobel Hoà bình năm 1993, nhằm nhìn nhận nỗ lực của họ trong việc chấm dứt sự cai trị của người da trắng và dọn đường cho việc chuyển đổi Nam Phi, thành một nền dân chủ đa chủng tộc.
Mặc dù ông Mandela cáo buộc chính phủ của ông De Klerk không làm đầy đủ, để ngăn chận bạo động về chính trị và xã hội, ông đồng ý chấp nhận giải thưởng như một cử chỉ hòa giải.
Sự dung thứ và hòa giải trở thành dấu ấn của thời kỳ làm Tổng thống của ông Mandela, bắt đầu một năm sau đó vào năm 1994.
“Điều cần thiết cho một người là hàn gắn vết thương trong quá khứ, nếu quí vị sắp xây dựng cho đất nước là phải đoàn kết".
"Tôi đang làm việc với mọi người, vốn đã tranh đấu hết sức chua cay với tôi trước cuộc bầu cử".
"Đó là trách nhiệm của tôi như một người lãnh đạo của một đảng đa số, trách nhiệm đó là hàn gắn vết thương trong quá khứ”, Nelson Mandela.
Chính phủ của ông thiết lập Ủy hội Sự Thực và Hòa giải, nhằm điều tra những vụ vi phạm nhân quyền, để phục hồi phẩm giá của các nạn nhân, thế nhưng cũng được xem là việc ân xá cho những người bày tỏ ăn năn hối lỗi, về những tội lỗi đã phạm.
Việc nầy được xem là một thành tố quan trọng cho Nam Phi, chuyển sang chế độ hoàn toàn dân chủ.
Ông Mandela từ chức, sau khi phục vụ chỉ một nhiệm kỳ Tổng thống Nam Phi, vào năm 1999.
Ông trở thành người phê bình mạnh mẽ đối với những người kế vị về mặt chính trị, khiến ông nổi tiếng khắp thế giới, đặc biệt khi ông vẫn còn được chú ý đến nhiều, dưới mắt của công chúng.
Cuối cùng ông trở lại sinh hoạt chính trị vào năm 2004, khi cho rằng ông dự tính dành thời gian cho gia đình, đọc sách cùng hồi tưởng trong yên lặng.
“Đừng gọi cho tôi, tôi sẽ gọi ông”, Nelson Mandela.
Vào lúc đó, một nhật báo tại Nam Phi là The Cape Times viết rằng ‘Ông đã hết sức hào phóng với vợ ông, nay là lúc chúng ta trả lại cho ông ấy’.
Ông Nelson Mandela qua đời 9 năm sau đó, vào tháng chạp năm 2013.
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
