Ngân hàng Trung ương Úc châu (RBA) dự kiến sẽ tăng lãi suất lần thứ ba trong năm nay sau khi công bố dữ liệu kinh tế đầu tiên kể từ khi chiến tranh bắt đầu.
Lạm phát đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2023, tăng vọt từ 3,7% lên 4,6% trong tháng 3.
Dữ liệu mới được Nha Thống kê Úc công bố hôm thứ Tư cho thấy chi phí nhiên liệu, do chiến tranh ở Trung Đông gây ra, đã đẩy Chỉ số Giá tiêu dùng tăng 0,9%.
Chỉ số lạm phát trung bình điều chỉnh (trimmed mean), phương pháp được Ngân hàng Trung ương ưa chuộng để đo lường lạm phát, vẫn ổn định ở mức 3,3% trong tháng 3 so với cùng kỳ năm ngoái.
Dữ liệu quý đầu tiên năm 2026, cũng được công bố hôm nay, cho thấy chỉ số lạm phát trung bình điều chỉnh hàng quý đã tăng lên 3,5%, tốc độ mạnh nhất kể từ năm 2024.
Chi phí vận tải, do giá nhiên liệu tăng cao, chứng kiến mức tăng mạnh nhất trong lạm phát hàng tháng, tăng 9,2% trong tháng 3. Giá trung bình của xăng không chì thông thường đã tăng 33%, từ 171 cent/lít trong tháng 2 lên mức trung bình 228 cent/lít trong tháng 3.
Dầu diesel, chiếm 10% tổng chi phí nhiên liệu ô tô, đã tăng 41% về giá trung bình, từ 181 cent/lít trong tháng 2 lên 256 cent/lít trong tháng 3.
Nhà ở, nhóm hàng hóa có trọng số cao nhất trong rổ CPI, là yếu tố đóng góp lớn nhất vào lạm phát hàng năm trong tháng 3, với mức tăng 6,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Mức tăng này là 0,1% trong tháng 3.
Các nhóm hàng hóa của ABS bao gồm quần áo và giày dép, đồ nội thất, thiết bị gia dụng và dịch vụ, giải trí và văn hóa đều ghi nhận mức chi tiêu giảm từ -0,3% đến -0,6%.
Điều này có ý nghĩa gì đối với người tiêu dùng?
Các nhà kinh tế dự đoán rằng dữ liệu lạm phát rất có thể sẽ kích hoạt việc Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) tăng lãi suất.
“Chúng tôi tiếp tục dự đoán Ngân hàng Trung ương Úc châu (RBA) sẽ tăng lãi suất 25 điểm cơ bản trong tháng 5, đưa lãi suất cơ bản lên 4,35%,” các nhà kinh tế của ANZ, Madeline Dunk và Adam Boyton, nói với hãng thông tấn Australian Associated Press trước khi các số liệu được công bố.
Tuy nhiên, dữ liệu ban đầu từ Tập đoàn Giao dịch Chứng khoán Luân Đôn cho thấy các nhà giao dịch ít chắc chắn hơn về việc tăng lãi suất trong tháng 5 dựa trên các số liệu này, với 75% hiện dự đoán sẽ có tăng lãi suất, giảm so với 86% trước khi công bố.
Tim Harcourt, giáo sư chuyên ngành và nhà kinh tế trưởng tại Viện Chính sách Công và Quản trị thuộc Đại học Công nghệ Sydney, nói với SBS News.
“Tỷ lệ lạm phát cơ bản thực tế đang ở vị thế tốt hơn so với dự đoán ban đầu”, “[Việc tăng lãi suất] sẽ rất khó đoán vì một số thành viên hội đồng quản trị RBA đang theo dõi sát sao thị trường lao động,” ông nói thêm.
Biểu đồ cho thấy sự gia tăng tỷ lệ lạm phát hàng năm, đã leo lên 4,6% trong tháng 3.
Sự tăng trưởng trong lĩnh vực nhà ở (6,5%) và quần áo (7,0%) cũng đã thúc đẩy lạm phát hàng tháng.
Tony Sycamore, nhà phân tích thị trường tại nền tảng giao dịch IG, cho biết số liệu lạm phát ngày hôm nay "cao, nhưng không cao như lo ngại".
"Có một lập luận phản bác việc giữ nguyên lãi suất và chờ đợi thêm thông tin.”
"Giá xăng dầu đã giảm trong những tuần gần đây trở lại gần mức trước xung đột, điều đó có nghĩa là Ngân hàng Trung ướng Úc châu (RBA) có thể bỏ qua đợt tăng đột biến lạm phát trong tháng này và chọn cách giữ nguyên lãi suất," ông Sycamore nói.
Nếu Úc hiện đã vượt qua giai đoạn cấp tính của cú sốc lạm phát do chiến tranh gây ra, thì mức lạm phát trung bình điều chỉnh có thể không vượt quá dự báo 3,7% của chính RBA vào tháng 6, ông Sycamore cho biết.
Điều gì đang thúc đẩy lạm phát?
Bộ trưởng Tài chính Jim Chalmers cho biết xung đột ở Trung Đông đã thúc đẩy tăng trưởng lạm phát khi ông chuẩn bị công bố ngân sách liên bang vào tháng tới.
"Chúng ta biết rằng nền kinh tế Úc không miễn nhiễm với tất cả sự bất ổn và biến động toàn cầu này cũng như các điều kiện khó lường, nhưng chúng ta đang ở vị thế tốt hơn, được chuẩn bị tốt hơn và có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn bất kỳ nền kinh tế phát triển nào khác để kết thúc năm 2025."
"Ngay cả với sự tăng đột biến về lạm phát do giá nhiên liệu cao hơn từ Trung Đông, chúng ta vẫn có lạm phát thấp hơn đáng kể so với những gì chúng ta đã thừa hưởng và những gì chúng ta đã thấy trong năm 2022," ông nói với các phóng viên ở Brisbane hôm thứ Tư.
Chalmers chỉ ra việc chính phủ giảm một nửa thuế tiêu thụ nhiên liệu để đối phó với khủng hoảng là một trong những cách mà họ đang cố gắng "giảm bớt tác động" của sự bất ổn toàn cầu.
Giá dầu đã tăng vọt 32,8% từ tháng Hai đến tháng Ba, góp phần gây ra lạm phát, mặc dù dữ liệu này được thu thập trước khi thuế tiêu thụ nhiên liệu giảm một nửa vào ngày 1 tháng Tư.
Ông Sycamore cho biết việc tăng lãi suất sẽ ít có khả năng xảy ra hơn nếu có "những dấu hiệu cụ thể về tiến triển trong việc mở lại eo biển Hormuz" từ nay đến thứ Ba tuần tới.
"Tuy nhiên, với động thái hòa giải gần đây của Iran hồi đầu tuần này không bao gồm bất kỳ cuộc thảo luận nào về chương trình hạt nhân của nước này, một bước đột phá thực sự vẫn còn khó đạt được," ông Sycamore nói.
Khi nào người ta sẽ cảm nhận rõ nhất ảnh hưởng của cuộc chiến?
Xung đột ở Trung Đông bùng nổ vào ngày 28 tháng Hai khi Hoa Kỳ và Israel phát động các cuộc tấn công chung vào Iran, nước này đã đáp trả bằng cách tấn công các nước láng giềng vùng Vịnh, phá hoại cơ sở hạ tầng nhiên liệu hóa thạch và phong tỏa eo biển Hormuz.
Tuyến đường thủy này là một tuyến vận chuyển quan trọng, vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu khí của thế giới, việc đóng cửa eo biển này đã khiến giá cả toàn cầu tăng vọt.
Giá dầu Brent đã tăng vọt từ dưới 70 USD (97,60 USD) mỗi thùng lên hơn 110 USD (153,38 USD) mỗi thùng và vẫn ở mức cao khi các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran tiếp tục bế tắc.
Những ảnh hưởng dây chuyền của sự gián đoạn đối với thương mại toàn cầu - điều cũng đã cản trở nguồn cung cấp phân bón, nhôm và các thành phần công nghiệp khác rất quan trọng đối với các mặt hàng thiết yếu hàng ngày - dự kiến sẽ mất nhiều tháng để hoàn toàn ổn định ở Úc.
Điều này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến người vay?
Hơn một phần tư người Úc có khoản vay thế chấp đang “có nguy cơ” gặp “căng thẳng thế chấp” sau hai lần tăng lãi suất liên tiếp vào tháng Hai và tháng Ba.
Dữ liệu mới từ công ty thăm dò dư luận Roy Morgan cho thấy 1,44 triệu người vay hiện đang thuộc nhóm có nguy cơ, tăng 130.000 người trong tháng qua. Dữ liệu cho thấy 18,9% được cho là “cực kỳ có nguy cơ”, một bước nhảy vọt đáng kể so với mức trung bình hai thập kỷ là 16,3%.
Ngân hàng Trung ương Úc châu (RBA) đặt mục tiêu lạm phát ở mức 2-3% và sử dụng việc tăng lãi suất cho vay để kiềm chế chi tiêu tùy ý của người tiêu dùng. Các ngân hàng chuyển mức tăng lãi suất tiền mặt cho người đi vay, và kết quả là các khoản thanh toán thế chấp tăng lên.
Giám đốc điều hành của Roy Morgan, Michele Levine, cho biết việc tăng lãi suất tiềm năng vào tháng 5 và tháng 6 sẽ đẩy lãi suất lên mức cao nhất trong gần 15 năm.
Mặc dù cuộc xung đột ở Trung Đông đã "gây ra sự bất ổn đáng kể cho các dự báo kinh tế toàn cầu", bà cho biết vẫn có những chỉ số kinh tế tích cực cho đất nước.
“Tin tốt – ít nhất là trong ngắn hạn – là chính phủ Albanese đã nhanh chóng trấn an người dân Úc rằng đất nước sẽ được cung cấp đủ năng lượng trong ít nhất bốn đến sáu tuần tới.”
“Thị trường việc làm đã mạnh mẽ trong bốn năm qua (ước tính của Roy Morgan cho thấy hơn 1,2 triệu việc làm mới đã được tạo ra kể từ khi chính phủ Albanese được bầu vào tháng 5 năm 2022) và điều này đã hỗ trợ thu nhập hộ gia đình, giúp giảm bớt áp lực trả nợ thế chấp mặc dù lãi suất cao hơn đáng kể so với tháng 5 năm 2022,” bà Levine nói.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
