Dân số Trung Quốc đã giảm lần đầu tiên sau sáu thập kỷ, với lo ngại về một cuộc khủng hoảng kinh tế sắp xảy ra. Các chuyên gia cho biết sự sụt giảm khoảng 850.000 người phần lớn là do chính sách một con hiện đã bị bãi bỏ, áp lực chi phí sinh hoạt và các hạn chế do COVID-19.
Lần đầu tiên sau 6 thập niên, Trung Quốc báo cáo sự sụt giảm dân số.
Cục Thống kê Quốc gia của đất nước đã báo cáo dân số giảm xuống còn 1,4 tỷ vào năm 2022 với mức giảm khoảng 850.000 người.
Tỷ lệ sinh 6,77 ca sinh trên 1.000 người của họ là mức thấp nhất được ghi nhận, giảm so với 7,52 ca sinh của năm trước.
Nhà kinh tế Janu Chan tại Hồng Kông đã nêu ra một số lý do chính dẫn đến sự sụt giảm đột ngột này.
"Mức tăng trưởng dân số đang chậm lại ở Trung Quốc là một vấn đề kéo dài. Đó là di sản của chính sách một con được áp dụng trong nhiều thập kỷ và kết thúc vào năm 2016. Nhưng nguyên nhân cũng do một số yếu tố kinh tế và xã hội. Nếu bạn hỏi người Trung Quốc, nhiều người sẽ nói với bạn rằng nuôi một đứa trẻ thực sự tốn kém, và điều đó cũng khiến tỷ lệ sinh ngày càng giảm. Tuy nhiên điều này không tốt cho triển vọng tăng trưởng kinh tế dài hạn. Nó có nghĩa là tốc độ tăng trưởng tiềm năng của nền kinh tế sẽ thấp hơn. Điều này bổ sung cho lập luận rằng tốc độ tăng trưởng mạnh của nền kinh tế trong quá khứ sẽ khó mà lặp lại."
Chính sách một con bắt đầu từ năm 1980 là sáng kiến của nhà lãnh đạo thời đó là Đặng Tiểu Bình, nhằm giải quyết vấn đề gia tăng dân số nhanh chóng.
Chính sách được thực thi bởi Ủy ban Kế hoạch hóa Gia đình và Sức khỏe Quốc gia, chính phủ có quyền phạt nặng các bậc cha mẹ vì vi phạm các quy tắc này và thường buộc các bà mẹ phải phá thai.
Tuy nhiên, trong nỗ lực đối phó với tình trạng dân số già và lực lượng lao động bị thu hẹp, Trung Quốc đã chuyển sang chính sách hai con vào năm 2016, sau đó là chính sách ba con vào năm 2021.
Các chuyên gia tin rằng, cùng với thói quen từ chính sách một con trước đó, và việc thiếu dịch vụ chăm sóc trẻ em hợp túi tiền, cộng với chi phí sinh hoạt gia tăng hiện nay, đã khiến nhiều người sẽ phải lưỡng lự trước việc sinh con.
Tăng trưởng GDP hàng năm ở Trung Quốc vào năm ngoái cũng ở mức thấp nhất kể từ năm 1976, 3% thấp hơn nhiều so với mục tiêu 5,5% của chính phủ.
Kang Yi, người đứng đầu Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, cho biết, mặc dù thành tích kinh tế không như mong đợi và dân số giảm, nhưng chính phủ Trung Quốc vẫn lạc quan về triển vọng kinh tế trong tương lai.
"Nền kinh tế quốc dân đang chống lại áp lực và tiếp tục phát triển với tổng khối lượng kinh tế đạt một tầm cao mới."
Mathan Somasundaram, CEO của Deep Data Analytics, cho biết, nền kinh tế Úc có thể sẽ chịu áp lực của suy thoái kinh tế dự kiế ở Trung Quốc.
Vinh "Nếu bạn nhìn vào mọi bộ phận trong nền kinh tế của chúng ta, từ nhà ở, du lịch đến đối tác thương mại chính - mọi thứ đều liên quan đến Trung Quốc. Vì vậy, những gì xảy ra ở Trung Quốc sẽ ảnh hưởng rất lớn đối với nước Úc."
Sau thông báo về sự suy giảm dân số, thị trường cổ phiếu của Úc đã phản ứng với chỉ số thị trường cổ phiếu hàng đầu - S&P/ASX 200 - giảm 0,03%.
Ông Somasundaram giải thích rằng mặc dù điều này tốt hơn dự kiến, nhưng khả năng xảy ra khủng hoảng kinh tế trong tương lai đã dẫn đến những lo ngại từ thị trường trong tương lai.
"Chúng tôi đã có một chút lạc quan đối với Trung Quốc nhưng dữ liệu thực sự khá vững chắc. Tôi nghĩ rằng thị trường đã tăng vào ngày hôm qua nên hôm nay nó sẽ phục hồi trở lại và dữ liệu của Trung Quốc thực sự tốt hơn mong đợi. Nhưng vẫn có một số nghi vấn và thị trường vẫn còn khá không chắc chắn về những gì đang xảy ra ở Trung Quốc. Một số bộ phận tốt, một số bộ phận không tốt lắm, vì vậy thị trường có một chút không chắc chắn."
Dân số Ấn Độ dự kiến sẽ vượt qua Trung Quốc trong năm nay sau khi quốc gia này cho thấy mức tăng trưởng 9,6 triệu người từ năm 2021 đến năm 2022.
Mặc dù vậy, nhà kinh tế Hồng Kông Janu Chan tin rằng Ấn Độ sẽ không thể cạnh tranh với sức mạnh kinh tế của Trung Quốc trong một thời gian dài.
"Trung Quốc sẽ vẫn đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế toàn cầu. Nước này sẽ vẫn cần một lượng lớn hàng hóa và dịch vụ. Quốc gia này cũng chiếm khoảng 19% GDP thế giới, trong khi Ấn Độ chỉ ở mức 7%. Vì vậy, Ấn Độ vẫn là một câu chuyện tăng trưởng lớn ở châu Á và trên toàn thế giới nhưng - xét về tác động của nó đối với nền kinh tế thế giới và chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế thế giới - sẽ mất một thời gian trước khi nó đạt được ngang bằng với Trung Quốc."
Tại Ấn Độ, những lo ngại về hậu quả tiêu cực của dân số tăng nhanh bắt đầu xuất hiện.
Bác sĩ Rinku Sengupta Dhar, chuyên gia tư vấn cấp cao tại Bệnh viện Rainbow Children, đã cảnh báo về cái giá phải trả cho sự phát triển dân số nhanh như vậy.
"Mặt trái của việc dân số đông sẽ là thực phẩm, y tế và giáo dục đều bị hạn chế. Tất nhiên, là một bác sĩ, hạn chế về mặt y tế là điều lo ngại nhất đối với tôi."
Người dân ở thành phố đông dân nhất Ấn Độ, New Delhi, lo ngại rằng tình trạng dân số vượt tầm kiểm soát sẽ khiến việc phát triển kinh tế với tốc độ bền vững trở nên khó khăn hơn.
TrinhL “Chính phủ nên làm gì đó để ngăn chặn sự gia tăng dân số. Họ nên đưa ra một số quy tắc và quy định giúp kiểm soát dân số của đất nước chúng ta. Khi dân số của đất nước được kiểm soát, thì chỉ có chúng ta mới có thể phát triển hơn nữa.”
Về phía chính quyền Trung Quốc, họ vẫn chưa đưa ra chính sách đối phó chính thức đối với dữ liệu suy giảm dân số.
Đất nước này hiện đang trong tầm kiểm soát của cuộc khủng hoảng COVID-19 – cuộc khủng hoảng có thể đã góp phần khiến Trung Quốc ghi nhận tỷ lệ tử vong cao nhất kể từ năm 1976.
Các nhà chức trách đang hy vọng việc thoát khỏi đại dịch sẽ dẫn đến sự trở lại của nền kinh tế thịnh vượng.
