Với việc cuộc chiến ở Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến du lịch và ngoại giao toàn cầu, xung đột này cũng đang gây ra sự không chắc chắn cho World Cup FIFA sắp tới được tổ chức tại Mỹ, Canada và Mexico.
Sau khi các cuộc đàm phán giữa Hoa Kỳ và Iran không đạt được thỏa thuận hòa bình, xung đột này dường như không có dấu hiệu kết thúc.
Iran hiện ngày càng khó có khả năng tham gia giải đấu, sẽ khởi tranh trong chưa đầy hai tháng nữa.
Điều đó đặt ra thách thức địa chính trị cho FIFA, khi họ phải thuyết phục Iran thi đấu trên đất Mỹ, bất chấp những bình luận từ Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng việc đội tuyển tham dự sẽ không "phù hợp" "vì tính mạng và sự an toàn của chính họ".
Nếu chiến tranh tiếp diễn và Iran tham gia, đây sẽ là lần đầu tiên trong lịch sử World Cup, một quốc gia tham dự giải đấu, trong khi đang có chiến tranh với một trong các nước chủ nhà.
Còn nếu Iran rút lui, FIFA sẽ phải đối mặt với thách thức ngay lập tức, đó là việc lấp đầy khoảng trống trong lịch thi đấu sát thời điểm khai mạc.
Một số đội đã bị gián đoạn công tác chuẩn bị và các trận đấu bị hủy bỏ, do việc đi lại đến Trung Đông vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng.
Ít có tiền lệ cho sự kiện này, trường hợp tương tự nhất là vào năm 1992, khi Nam Tư bị loại khỏi Giải vô địch châu Âu, chỉ 10 ngày trước khi bắt đầu do nội chiến.
Họ được thay thế bởi Đan Mạch, đội á quân trong bảng đấu vòng loại của Nam Tư, đội sau đó đã giành chức vô địch giải đấu.
Thế nhưng điều gì sẽ xảy ra, với lịch thi đấu World Cup nếu Iran rút lui?
Vào tháng trước, Bộ trưởng Thể thao Iran là Ahmad Donyamali cho biết, "trong bất kỳ trường hợp nào" đội tuyển quốc gia nam cũng không thể tham gia World Cup.
Liên đoàn bóng đá quốc gia Iran, Liên đoàn bóng đá Cộng hòa Hồi giáo Iran, đã bày tỏ lo ngại về sự an toàn của các cầu thủ sau khi ông Trump nói rằng, đội tuyển Iran được "hoan nghênh" thi đấu, nhưng ông không tin rằng việc họ có mặt ở đó là "phù hợp, vì tính mạng và sự an toàn của chính họ".
Iran đã yêu cầu chuyển các trận đấu vòng bảng của họ - dự kiến diễn ra tại Mỹ - đến Mexico, quốc gia đồng đăng cai sự kiện này cùng với Mỹ và Canada.
Mexico đã sẵn sàng cho việc chuyển địa điểm, nhưng FIFA cho đến nay vẫn từ chối, với việc Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum tuần trước xác nhận các nhà tổ chức cho rằng, việc chuyển địa điểm các trận đấu của Iran "sẽ khiến công tác hậu cần trở nên quá phức tạp".
Chủ tịch FIFA Gianni Infantino khẳng định Iran sẽ thi đấu, ông nói vào đầu tháng Tư.
"Chúng tôi muốn họ thi đấu, họ sẽ thi đấu tại World Cup. Không có kế hoạch B, C hay D; kế hoạch A là kế hoạch duy nhất", Gianni Infantino.
Trong khi đó Iran đang tiếp tục chuẩn bị, với đội tuyển đang tập huấn tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Người đứng đầu Liên đoàn bóng đá Iran là Mehdi Taj, cho biết hồi tháng trước.
"Chúng tôi sẽ chuẩn bị cho World Cup. Chúng tôi sẽ tẩy chay Hoa Kỳ, nhưng không tẩy chay World Cup", Mehdi Taj.
Nếu Iran rút lui, các quy định của FIFA nêu rõ rằng, họ có "quyền quyết định tuyệt đối" để "thực hiện bất kỳ hành động nào được cho là cần thiết".
Điều đó có thể mở ra cơ hội cho một quốc gia khác, tham gia vào phút chót.
Trang tin thể thao The Athletic cho rằng, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất có thể là đội tiếp theo, trong danh sách các đội châu Á có thứ hạng cao nhất, không đủ điều kiện tham dự.
Ý cũng được nhắc đến, như một ứng cử viên thay thế tiềm năng.
Thông tấn xã ESPN, trích dẫn các nguồn tin giấu tên của FIFA, đưa tin FIFA sẽ tiếp tục theo dõi tình hình và khó có thể đưa ra quyết định cuối cùng cho đến Đại hội FIFA, nơi diễn ra các công tác chuẩn bị cuối cùng, vào ngày 30 tháng 4 tại Vancouver.
Tiến sĩ Steve Georgakis, một chuyên gia nghiên cứu thể thao tại Đại học Sydney, cho biết việc Iran sở hữu một đội hình mạnh, cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định của họ. Đội tuyển hiện đang xếp hạng 21 thế giới theo FIFA, ông nói với SBS News.
"Từ quan điểm chủ nghĩa dân tộc, đó là điều có thể thúc đẩy họ ở lại World Cup”, Steve Georgakis.
Nếu Iran rút lui, họ có thể phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt kỷ luật từ FIFA, bao gồm lệnh cấm tham gia các giải đấu trong tương lai và tiền phạt.
Theo quy định của World Cup 2026, bất kỳ đội nào rút lui sẽ phải đối mặt với các hình phạt tài chính, từ 448.000 đến 897.000 đô la, tùy thuộc vào ngày rút lui.
Trong khi đó tình thế ngoại giao khó khăn đối với FIFA.
Cuộc chiến không chỉ đặt ra thách thức về tổ chức, mà còn là một thử thách địa chính trị đối với FIFA, tổ chức này phải cân bằng tuyên bố trung lập về chính trị, với áp lực ngày càng tăng.
Tom Heenan, giảng viên nghiên cứu thể thao tại Đại học Monash, nói với SBS News rằng, ông tin Chủ tịch FIFA Infantino sẽ dựa vào mối quan hệ thân thiết của mình với Trump, để giải quyết vấn đề.
"Tôi nghi ngờ FIFA không có kế hoạch dự phòng, và tôi cũng nghi ngờ rằng Infantino đánh giá rất cao khả năng ngoại giao của mình”, Tom Heenan.
Ông Infantino đã bị chỉ trích vì mối quan hệ của ông với Trump, đặc biệt là khi ông trao tặng tổng thống Mỹ giải thưởng Hòa bình FIFA đầu tiên, vào tháng 12 năm ngoái.
Giáo sư Heenan cho rằng Iran có thể sử dụng giải đấu này, như một cơ hội để thách thức Mỹ trên trường quốc tế.
"Nếu Iran rút lui, họ sẽ mất đi cơ hội chơi một ván cờ ngoại giao rất tự do, một ván cờ trên sân thể thao mà trong đó họ nói 'Chúng tôi sẽ không cúi đầu'”, Tom Heenan.
Iran cũng có thể sử dụng World Cup như một cơ hội, để thách thức nhận thức về đất nước, trong bối cảnh những yêu cầu "vô lý" của Trump.
Trong những tuần gần đây, tổng thống Mỹ đã đưa ra một số tuyên bố gây tranh cãi, bao gồm cả việc "nền văn minh của Iran sẽ diệt vong", trừ khi nước này đồng ý với một thỏa thuận hòa bình và việc mở cửa eo biển Hormuz.
Các nhà phê bình cho rằng, cuộc chiến ở Trung Đông và phản ứng của FIFA đối với cuộc chiến, đặt ra câu hỏi về cam kết được cho là trung lập về chính trị của liên đoàn.
Nga đã bị cấm tham gia tất cả các giải đấu bóng đá của FIFA và UEFA, sau cuộc xâm lược toàn diện Ukraine năm 2022, nhưng Israel và Mỹ không phải đối mặt với bất kỳ lệnh trừng phạt nào, vì đã tiến hành các cuộc tấn công chống lại Iran.
Tiến sĩ Stuart Murray, chuyên gia về quan hệ quốc tế và ngoại giao thể thao tại Đại học Bond, cho biết các sự kiện thể thao lớn, phản ánh các sự kiện toàn cầu và cuộc xung đột sẽ làm gia tăng nguy cơ khủng bố.
FIFA đang ở trong "tình thế chưa từng có" khi cố gắng điều hướng căng thẳng giữa Mỹ và Iran, ông nói thêm.
"Tôi nghĩ bi kịch ở đây là chúng ta đang mong chờ một sự kiện thể thao thực sự tích cực, và nó đã bị hủy hoại bởi chiến tranh ở Trung Đông", Stuart Murray.
Ngoài ra còn những lo ngại về an ninh và lệnh cấm đi lại.
Cuộc xung đột cũng làm dấy lên lo ngại về an ninh đối với Mỹ, quốc gia sẽ được đặt trong tình trạng cảnh giác cao độ, khi hàng triệu du khách quốc tế, đổ về nước này để tham dự World Cup.
Tuy nhiên, người hâm mộ Iran sẽ không thể đến Mỹ để xem giải đấu.
Đây là một trong 19 quốc gia nằm trong lệnh cấm đi lại lần thứ hai của Trump, được ban hành năm ngoái.
Các cầu thủ, huấn luyện viên và một số nhân viên hỗ trợ, sẽ được miễn trừ.
Tiến sĩ Steve Georgakis, một chuyên gia nghiên cứu thể thao tại Đại học Sydney cho biết ông dự kiến cả ba nước chủ nhà sẽ coi an ninh là "ưu tiên tuyệt đối".
"Các biện pháp phòng ngừa an ninh, sẽ ở mức độ chưa từng thấy trước đây, trong một kỳ World Cup", Steve Georgakis.
Trong khi đó Andrew Giuliani, giám đốc điều hành của lực lượng đặc nhiệm Nhà Trắng về World Cup, cho biết năm ngoái hơn 1 tỷ đô la Mỹ hay 1,4 tỷ đô la Úc, sẽ được chi cho an ninh, bao gồm thực thi pháp luật, an ninh mạng và "hệ thống chống máy bay không người lái" bất hợp pháp.
Các biện pháp bổ sung cũng đã được thực hiện, để làm cho hệ thống biên giới "an toàn, có trách nhiệm, hiệu quả và được chuẩn bị đầy đủ".
Ông Giuliani nói.
"Thông điệp của chúng tôi rất đơn giản: Chúng ta có thể bảo vệ biên giới của mình, trong khi vẫn mở cửa với thế giới", Andrew Giuliani.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
