Hai người đang yêu, cùng sống chung dưới một mái nhà, dưới những điều kiện nào thì được pháp luật công nhận là quan hệ de facto?
Luật sư Nguyễn Văn Thân cho hay quan hệ vợ chồng, tình nhân, hay bạn bè nam nữ ngày càng phức tạp chớ không đơn giản như người ta thường nghĩ.
Từng có trường hợp một cặp nam nữ hầu như đã sống chung với nhau gần cả 10 năm, thường xuyên chăn gối với nhau, mà vẫn chưa hội đủ tiêu chuẩn vợ chồng.
Còn những cặp lớn tuổi, đã trải qua một vài cuộc tình, có khi họ ở bên này hoặc bên kia, thì không thể biết thời điểm nào họ biến từ bạn trai, bạn gái chung sống lâu năm thành vợ chồng, và với ai.
Còn những cặp trẻ tuổi hơn thì sao? Nếu họ quyết định sống chung thử trước khi lấy nhau và tách biệt quan hệ tài chánh thì khi nào họ mới trở thành một cặp vợ chồng?
Một giải pháp là khi hai người có quan hệ gần gũi thì nên nghĩ tới việc tiến tới ký hợp đồng tài chánh để làm rõ quyền hạn và trách nhiệm pháp lý.
Nhưng khi người ta mới bắt đầu yêu nhau và đang say men tình mà làm vậy thì mất đi hết giá trị lãng mạn của tình yêu.
Từ ngày 1 tháng 3 năm 2009 thì các vụ tranh chấp tài sản dưới Luật Gia Đình cũng áp dụng cho những cặp vợ chồng sống chung với nhau trên 2 năm không có giá thú. Quan hệ 'de facto' được định nghĩa là những cặp (không nhất thiết là nam nữ) không có hôn thú, không có quan hệ máu mũ và sống chung với nhau trong đời sống gia đình như đôi vợ chồng có hôn thú.
Để xác định hai người có phải là một cặp de facto hay không thì tòa phải cứu xét một số yếu tố gồm có quan hệ đó đã kéo dài bao lâu, có sống cùng một địa điểm cư ngụ hay không, có quan hệ tình dục không, có quan hệ tài chánh và lệ thuộc về mặt kinh tế với nhau hay không, có mua tài sản chung không, có chia sẻ quan niệm sống với nhau hay không, có con và chăm sóc cho con hay không và hai người có đi ra ngoài giao du trong xã hội cùng với bạn bè như là một cặp vợ chồng hay không.
Quan trọng nhất là quan hệ tài chánh. Hai người đang trong mối quan hệ de facto có bất cứ sự chung đụng nào về mặt tiền bạc hay không. Chủ yếu dựa vào yếu tố này, tòa sẽ phán quyết về việc hai người có hội đủ tiêu chuẩn của một cặp vợ chồng hay không.
Một điều thiệt thòi cho những người phụ nữ trong trường hợp muốn chia tài sản sau khi ly thân với bạn đời de fecto. Trong cộng đồng người Việt có những cặp vợ chồng sống chung với nhau không có hôn thú. Tuy nhiên sau khi sinh con, người phụ nữ đã đệ đơn xin tiền trợ cấp "phụ huynh đơn chiếc" từ Centrelink, cũng như họ không ghi tên người cha vào giấy khai sanh.
Trong suốt thời gian lãnh tiền trợ cấp, tuy sống chung với một người khác dưới quan hệ de facto nhưng họ không đính chính hoàn cảnh của mình.
Khi cả hai quyết định mua nhà, chỉ có ông chồng đứng tên. Người vợ thì lãnh tiền trợ cấp mẹ đơn chiếc. Đến khi lục đục thì vợ muốn chia tài sản và lấy căn nhà để nuôi con nhỏ. Nhưng họ sẽ ở một thế rất khó xử. Khai báo thành thật với tòa thì có thể nhận bản án tù và hoàn trả tiền trợ cấp. Bằng không thì không được xin chia tài sản. x
Một bài học mà các ông cũng nên lưu ý là khi có quan hệ với phụ nữ thì phải phân biệt rõ ràng thế nào là tình bạn, tình nhân và tình phu thê để tránh nhận đơn kiện từ Tòa Án Gia Đình.
