Hoa Kỳ đang chuẩn bị một chiến dịch gây áp lực kinh tế lớn mới chống lại Iran, với việc Tổng thống Donald Trump đe dọa sẽ có hậu quả đối với các quốc gia và công ty tiếp tục làm ăn với Tehran. Gần sáu tháng kể từ khi chiến tranh bắt đầu, hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng và giá dầu đang tăng cao, nhưng khi Washington gia tăng áp lực từ phía mình, các quốc gia vùng Vịnh đang tăng cường nỗ lực ngoại giao nhằm khôi phục lại tình trạng bình thường và hoạt động hàng hải.
Gần sáu tháng kể từ khi chiến tranh với Iran bắt đầu, Tổng thống Hoa Kỳ đang gia tăng áp lực, bằng cách đe dọa áp đặt các biện pháp trừng phạt mạnh mẽ hơn.
Tổng thống Donald Trump đang hứa hẹn điều mà ông gọi là, "chiến dịch kinh tế tàn khốc nhất, từng được thực hiện chống lại bất kỳ quốc gia nào", coi đó là "Ngày D kinh tế".
Và mối đe dọa này mở rộng ra ngoài Iran.
Trên mạng xã hội, ông Trump nói.
"Hôm nay, tôi cũng tuyên bố rằng BẤT KỲ quốc gia nào cho phép các tổ chức tài chính, doanh nghiệp, sân bay hoặc các thực thể chính phủ của mình, cung cấp bất kỳ loại đường dây cứu trợ nào cho Iran, sẽ phải đối mặt với HẬU QUẢ KINH TẾ KHỦNG KHIẾP”, Donald Trump.
Những hậu quả cụ thể mà các biện pháp này sẽ gây ra vẫn chưa được nêu rõ, nhưng ý định thì rõ ràng, đó là cô lập Iran hơn nữa.
Thông báo này ngay lập tức làm rung chuyển thị trường năng lượng, với giá dầu Brent tăng hơn 2% lên gần 94 đô la Mỹ một thùng, trong khi giá dầu chuẩn West Texas Intermediate của Mỹ, tăng lên khoảng 86 đô la Mỹ.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, ghi nhận sự tăng vọt của giá dầu, nhưng cho biết các hành động của Mỹ sẽ làm giảm giá.
"Hôm nay giá dầu tăng đột biến, mà tôi thực sự không hiểu. Thông báo của chúng tôi là về hành động kinh tế. Và tôi nghĩ rằng, hành động kinh tế sẽ giúp giá dầu giảm xuống sớm hơn”, Scott Bessent.
Hiện tại, giá năng lượng vẫn ở mức cao, phần lớn là do việc vận chuyển qua eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế nghiêm ngặt.
Trước chiến tranh, khoảng một phần năm lượng dầu giao dịch trên thế giới, đi qua tuyến đường thủy này.
Lưu lượng giao thông hiện chỉ bằng một phần nhỏ, so với mức bình thường. Điều này đã gây áp lực rất lớn lên các quốc gia vùng Vịnh, trong việc tìm cách khôi phục giao thông hàng hải, hoạt động bình thường trở lại.
Trung tâm của những nỗ lực đó là Oman, quốc gia nằm đối diện với Iran qua eo biển và đang đàm phán trực tiếp với Tehran.
Bộ trưởng Ngoại giao Badr al-Busaidi, đã nói về những gì đang bị đe dọa, trong chuyến thăm của người đồng cấp Nhật Bản là Toshimitsu Motegi.
"Ông Motegi và tôi, cũng đã trao đổi quan điểm về tình hình khu vực và đặc biệt là eo biển Hormuz, nơi mà đối với Vương quốc Oman, việc đi lại an toàn qua eo biển là không thể tách rời khỏi an ninh và thịnh vượng của khu vực rộng lớn hơn”, Badr al-Busaidi.
Oman và Iran cho biết, họ đang tiến gần đến một thỏa thuận về vận chuyển hàng hải qua eo biển, mặc dù một thỏa thuận cuối cùng vẫn chưa được công bố.
Nhưng những cuộc đàm phán đó, đã mở ra một vấn đề khác với Washington.
Tổng thống Trump đã đe dọa tấn công Oman, vì điều mà ông gọi là "cản trở", đồng thời khẳng định vận chuyển hàng hải qua eo biển đã trở lại bình thường, và mô tả eo biển Hormuz là lãnh thổ của Mỹ.
Mối đe dọa này không ngăn cản các chính phủ vùng Vịnh khác, theo đuổi những nỗ lực ngoại giao riêng của họ với Tehran.
Thủ tướng Qatar là Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani cho biết.
"Nhà nước Qatar đang làm việc, với sự tham vấn của các anh em, trong Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh và trong khu vực, để tìm kiếm các biện pháp ngoại giao khác với phía Iran, nhằm khôi phục hoạt động hàng hải trở lại bình thường, và chúng tôi hy vọng rằng đây ít nhất sẽ là một bước tích cực, hướng tới việc hoàn toàn giải quyết cuộc khủng hoảng”, Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani.
Nhưng những nỗ lực giảm leo thang trước đó, đã không thành công.
Mỹ và Iran đã tuyên bố các thỏa thuận ngừng bắn vào tháng 4 và tháng 6, nhưng cả hai đều nhanh chóng đổ vỡ, trong khi thời hạn đàm phán 60 ngày được thỏa thuận vào tháng 6 hiện đã hết hạn, mà không có thỏa thuận hòa bình cuối cùng.
Đối với Oman, kinh nghiệm đó cho thấy một vấn đề lớn hơn nhiều, so với việc chỉ đơn giản là đưa tàu thuyền qua eo biển.
Ngoại trưởng Oman cho biết thêm.
"Oman kiên định với cam kết, bảo đảm an ninh hàng hải thông qua luật pháp quốc tế và ngăn chặn leo thang, hoặc xung đột hơn nữa. Để bảo đảm an ninh lâu dài ở eo biển, chúng ta cần hòa bình lâu dài trong khu vực”, Badr al-Busaidi.
Và sự gián đoạn càng kéo dài, hậu quả càng lớn hơn ngoài khu vực Trung Đông.
Các tuyến đường thay thế, không thể thay thế hoàn toàn lượng dầu thường được vận chuyển qua eo biển Hormuz, trong khi chi phí năng lượng cao hơn, đang làm gia tăng áp lực lạm phát ở những nơi khác.
Lạm phát hàng năm ở cả Vương quốc Anh và khu vực đồng euro, đã đạt 2,9% trong tháng 7, một phần do giá năng lượng tăng cao.
Nhưng đối với Qatar, lập luận không chỉ là về kinh tế.
"Điều quan trọng cần nhớ, là quyền tự do hàng hải phải được bảo đảm và tình trạng của các tuyến đường hàng hải không nên bị lợi dụng, cho bất kỳ sự tống tiền chính trị nào”, Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani.
Trong khi đó, Iran đang bác bỏ áp lực kinh tế mới của Washington.
Ngoại trưởng Abbas Araqchi đã cáo buộc Mỹ "khủng bố kinh tế", nói rằng "Ngày D kinh tế" của ông Trump, sẽ đào sâu thêm thái độ thù địch của Iran đối với Washington.
Hiện tại, Washington đang gia tăng áp lực kinh tế, Iran tuyên bố sẽ kháng cự, và các quốc gia vùng Vịnh đang theo đuổi các biện pháp ngoại giao, để khôi phục hoạt động vận chuyển hàng hải qua eo biển Hormuz.
Thế nhưng an ninh lâu dài, cuối cùng có thể phụ thuộc vào việc, Tehran và Washington đạt được một thỏa thuận.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
