“Cháu vẫn dùng Snapchat, nhưng đã bị cấm dùng Instagram và TikTok,” thiếu niên tên Zara nói.
Đã hơn một tháng kể từ khi lệnh cấm mạng xã hội đầu tiên trên thế giới của Úc được ban hành... và các hạn chế mới đã trùng với kỳ nghỉ hè của học sinh.
Các em có thể dành mùa hè để tạo dựng những kết nối ngoài đời thực với nhau, với anh chị em, với cha mẹ - đi trượt ván, viết lách, đọc sách, nghệ thuật hay âm nhạc. Tôi không quan tâm đó là gì, miễn là không phải trên màn hình.Bộ trưởng Truyền thông Anika Wells
Bộ trưởng Truyền thông Anika Wells phát biểu như vậy - khuyến khích những người trẻ tìm kiếm các hoạt động mới ngoài mạng xã hội.
Những con số ấn tượng sau một tháng thực thi
Chính phủ cho biết có khoảng 2,5 triệu người trẻ trong độ tuổi từ 8 đến 15 tại Úc.
Nhiều người dùng trẻ sử dụng nhiều nền tảng mạng xã hội khác nhau, nhưng chính phủ cho biết khoảng 4,7 triệu tài khoản đã bị vô hiệu hóa, gỡ bỏ hoặc hạn chế cho đến nay.
Vậy khi khả năng tiếp cận mạng xã hội bị hạn chế hoặc không còn, thanh thiếu niên đang dành thời gian rảnh rỗi như thế nào? SBS đã đến thăm một Hội trường Hướng đạo sinh ở phía bắc Sydney để tìm hiểu.
“Ý cháu là, cháu thích nghệ thuật. Cháu vẽ rất nhiều và việc này đã cho cháu nhiều thời gian hơn để tập trung vào sở thích đó,” Zara nói.
“Ví dụ như hôm nay, chiều nay cháu sẽ ra bãi biển gặp mấy người bạn, chắc chắn là sẽ làm nhiều việc hơn khi không cầm điện thoại cùng với bạn bè ngoài đời thực,” Zoe chia sẻ.
“Cháu vừa mới đi cắm trại ở New Zealand và mọi người đều ra ngoài giao lưu chứ không dùng điện thoại, điều đó có vẻ vui và thú vị hơn một chút,” Travis tâm sự.
Ngay cả những thiếu niên 16 tuổi như Maddy - người không thuộc đối tượng bị cấm - cũng nhận thấy sự thay đổi:
“Cháu cảm thấy mọi người hiện giờ trò chuyện nhiều hơn, ít kiểm tra điện thoại và đi chơi cùng nhau nhiều hơn. Và thành thật mà nói, chúng cháu đã ra ngoài nhiều hơn, đi biển, đi mua sắm và mọi thứ. Cháu cảm thấy bớt mệt mỏi hơn khi nói chuyện trực tiếp với họ thay vì trực tuyến hay trên Instagram,” Maddy nói
Mục tiêu bảo vệ sức khỏe tâm thần và phản ứng từ phụ huynh
Một khảo sát năm 2020 của Ủy ban An toàn Trực tuyến (eSafety Commission) cho thấy thanh thiếu niên dành trung bình khoảng 14,4 giờ mỗi tuần trên mạng - trong đó Snapchat, YouTube, Instagram và Facebook là những nền tảng phổ biến nhất.
Chính phủ cho biết lệnh cấm được đưa ra nhằm giảm thiểu việc giới trẻ tiếp xúc với nội dung độc hại, đồng thời cải thiện sức khỏe tâm thần và tinh thần của các em.
Một tháng sau lệnh cấm, những người lớn trong cuộc sống của các em có nhận thấy sự khác biệt nào về hành vi, thói quen hay sức khỏe tâm thần không?
Bà Sally là mẹ của Travis, 14 tuổi:
“Sự thay đổi thật tuyệt vời. Thằng bé vừa trở về từ một trại hướng đạo sinh lớn ở New Zealand, nơi mà trước đây khi đi cắm trại, tôi thường nhận được rất nhiều tin nhắn từ nó, còn bây giờ thì kiểu như: 'Con còn sống không? Cho mẹ xin bằng chứng là con vẫn ổn đi.' Chỉ vì lũ trẻ không dùng điện thoại, điều đó thực sự rất tuyệt. Thật tốt khi thấy như vậy,” bà Sally nói.
Đối mặt với những rủi ro và áp lực trực tuyến
Một số nghiên cứu cho thấy mạng xã hội có hại cho sức khỏe tâm thần của giới trẻ.
Báo cáo tháng 7 năm 2025 từ Ủy ban An toàn Trực tuyến có tiêu đề 'Sử dụng kỹ thuật số và rủi ro: Sự tương tác với nền tảng trực tuyến của trẻ em từ 10 đến 15 tuổi' cho thấy hơn một nửa số trẻ em trong độ tuổi này tại Úc từng bị bắt nạt qua mạng.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng gần 1 trên 4 trẻ em từng bị theo dõi, giám sát hoặc quấy rối không tự nguyện trên mạng xã hội - và con số tương đương cũng từng trải qua quấy rối tình dục trực tuyến.
Trưởng bộ phận Dịch vụ Ảo của Kids Helpline, ông Tony Fitzgerald giải thích:
“Dù đó là bắt nạt hay việc tiếp cận, tiếp xúc với nội dung độc hại, thì bản chất 'luôn luôn kết nối' và áp lực phải luôn hiện diện trên mạng xã hội của giới trẻ đã dẫn đến những hậu quả tiêu cực cho sức khỏe tâm thần, bởi vì các em luôn phải tiếp xúc với những nội dung đó. Các em luôn phải đối mặt với những hành vi tiêu cực, những lời lăng mạ, chế giễu và hành vi bắt nạt xảy ra,” ông Fitzgerald nói.
Một số người trẻ đồng tình.
“Cháu nghĩ các tiêu chuẩn trên mạng xã hội thực sự rất cao và vì cháu mới 16 tuổi, việc nhìn thấy tiêu chuẩn của những người đã trưởng thành thực sự làm thay đổi cách nhìn của cháu về mọi thứ, nên giờ mọi chuyện đã tốt hơn nhiều,” Maddy nói.
Những góc nhìn đa chiều về kết nối kỹ thuật số
Nhưng nghiên cứu gần đây cho thấy mối quan hệ giữa mạng xã hội và sức khỏe tâm thần của giới trẻ mang nhiều sắc thái hơn thế.
Nghiên cứu của Tạp chí Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ về Nhi khoa (JAMA Pediatrics) đã phân tích dữ liệu trong ba năm từ hơn 100.000 trẻ em Úc từ lớp 4 đến lớp 12.
Nghiên cứu phát hiện ra rằng những thanh thiếu niên báo cáo mức độ sử dụng mạng xã hội vừa phải thường có tinh thần tốt nhất, so với những người không sử dụng và những người sử dụng mạng xã hội ở mức cao nhất.
Những thiếu niên như Alana, 14 tuổi, lo lắng về việc mất đi các cộng đồng và tình bạn được duy trì trực tuyến.
“Mất đi những kết nối mà cháu đã tạo dựng được từ những người bạn ở nước ngoài hay qua các buổi cắm trại hướng đạo thật khó khăn, vì cháu không còn liên lạc được với họ nữa. Và cháu có thể sẽ không được gặp họ ở bất kỳ buổi cắm trại hướng đạo nào khác mà cháu tham gia,” Alana chia sẻ.
Ông Tony Fitzgerald từ Kids Helpline cho biết điều này đặc biệt đúng với những người trẻ thuộc các nhóm dễ bị tổn thương.
“Giới trẻ đã lớn lên, đặc biệt là trong những năm gần đây, với mạng xã hội như một phần trong cuộc sống của họ. Vì vậy, nó trở thành một cách tự nhiên để họ duy trì kết nối với nhau.”
“Những người trẻ, đặc biệt là từ các nhóm dễ bị tổn thương, những người gặp khó khăn trong việc kết nối với người khác theo những cách truyền thống, có thể thấy đây là một cách thực sự mạnh mẽ để kết nối với những người có trải nghiệm tương tự,” ông Fitzgerald nói.
Điều này đặt ra những câu hỏi về việc lệnh cấm đã được thực thi thành công đến đâu và liệu nó có đạt được mục tiêu mong muốn hay không.
Nicholas Carah là Giám đốc Trung tâm Văn hóa và Xã hội Kỹ thuật số tại Đại học Queensland.
“Một phần thực sự quan trọng trong trách nhiệm chăm sóc của chúng ta thực tế là một phần tích cực, đó là: 'Chúng ta sẽ làm gì để tạo điều kiện cho giới trẻ kết nối, giao lưu, sáng tạo với nhau trong thế giới kỹ thuật số?' Bởi vì đó là thế giới và đó là thế giới của các em hiện nay,” ông Carah nhận định.
Nhưng ít nhất là vào lúc này - ít thời gian trực tuyến hơn đang mở ra cánh cửa cho những sở thích và trải nghiệm mới:
“Cháu đã bắt đầu vẽ nhiều hơn trước đây. Khi còn nhỏ, cháu từng vẽ rất nhiều vì không được dùng mạng xã hội, nhưng bây giờ khi nó không còn nữa, cháu đã bắt đầu vẽ lại,” thiếu niên tên Evie chia sẻ.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
