Khi các quốc gia tìm cách phục hồi từ sự đóng cửa kinh tế và xã hội do coronavirus gây ra, nhiều nước rất muốn nắm bắt cơ hội này để điều chỉnh và tái tạo thế giới theo cách mà họ tin rằng sẽ thân thiện hơn với môi trường tự nhiên.
Một tác động bất thường của việc đóng cửa cuộc sống thường nhật của con người trong những tuần gần đây là sự quay trở lại của thế giới tự nhiên.
Voi đã được phát hiện trên đường phố ở Ấn Độ. Mức độ ô nhiễm đang giảm và những bất tiện như ùn tắc giao thông không còn tồn tại.
Đây là những điều đẹp đẽ bên lề trong một thời gian khủng khiếp.
Mọi người trên toàn thế giới đang nghĩ về cách mà họ có thể giữ lại ít nhất một số điều tốt đẹp này, khi thế giới cố gắng vượt qua COVID-19, và trở lại bình thường.
Những suy nghĩ đã xuất hiện ở cấp cao nhất của các chính phủ.
Ursula Von Der Leyen là chủ tịch của Ủy ban châu Âu.
"Hiện tại chúng ta đang có kế hoạch từ từ quay trở lại làm việc và đầu tư hàng tỷ euro để khởi động lại nền kinh tế của mình, chúng ta nên tránh quay lại thói quen gây ô nhiễm cũ. Thay vào đó, chúng ta nên phục hồi tốt hơn từ đại dịch này."
Phát biểu tại Brussels tuần trước, bà von der Leyen nhấn mạnh lại cách con người có thể giảm tác động tiêu cực đến môi trường.
"Chúng ta có thể làm cho xã hội và hành tinh của chúng ta khỏe mạnh hơn bằng cách đầu tư vào năng lượng tái tạo, bằng cách lái xe ô tô sạch, cải tạo nhà cửa và làm cho chúng tiết kiệm năng lượng, mua thực phẩm bền vững, tái sử dụng vật liệu thay vì vứt bỏ hoặc sản xuất thép cacbon."
Chúng tôi không muốn nghĩ rằng phúc lợi xã hội và kinh tế cần phải đọ sức với môi trường, bởi vì sự thịnh vượng của chúng tôi phụ thuộc vào một môi trường lành mạnh.
Và nhiều người ở Úc cũng có suy nghĩ tương tự.
Tiến sĩ Will Steffen sinh ra ở Mỹ là thành viên của Hội đồng khí hậu và là giáo sư danh dự tại Đại học Quốc gia Úc ở Canberra.
Ông nói rằng việc ngừng mọi hoạt động vì COVID-19 ở Úc khiến chúng ta tạm dừng để suy nghĩ về tương lai.
"Chúng ta cần suy nghĩ cẩn thận về hệ thống kinh tế, hệ thống năng lượng và nhiều thứ khác khi chúng ta quay trở lại cuộc sống bình thường.
Tôi nghĩ đã có rất nhiều cuộc thảo luận về điều đó. Tôi nghĩ rằng rất nhiều người bị buộc phải thay đổi lối sống vì cuộc khủng hoảng COVID-19, điều này khiến họ kích hoạt một số suy nghĩ về xã hội, lối sống nào, chúng ta muốn làm gì khi thoát khỏi cuộc khủng hoảng này.
Chúng ta có thể đi theo một hướng khác mang lại nhiều lợi ích xã hội, cũng như giải quyết một số thách thức môi trường dài hạn như biến đổi khí hậu, sự suy thoái sinh quyển.”
Mặc dù rất nhiều người trên thế giới đang khao khát có thể làm những gì họ có thể tự do làm trong vài tuần hoặc vài tháng trước, Tiến sĩ Laura Schuijers đang cảnh báo người Úc không nên lãng mạn hóa cuộc sống cũ của họ.
Tiến sĩ Schuijers là một luật sư môi sinh và là thành viên nghiên cứu về các giải pháp khí hậu tại Đại học Melbourne.
Bà nói rằng phần lớn các hoạt động trong cuộc sống bình thường của chúng ta không thân thiện với môi trường và chỉ ra cuộc khủng hoảng cháy rừng mùa hè năm ngoái là một ví dụ hoàn hảo cho điều này.
"Thật là cám dỗ để xoa dịu sự lo lắng và mọi thứ chúng ta đang cảm thấy vào lúc này, với việc quay trở lại cuộc sống bình thường, với những gì chúng ta vốn đã quen thuộc. Nhưng, thành thật mà nói, cuộc sống bình thường của chúng ta trước đây không hoàn hảo.
Trước đó tại Úc, chúng ta phải đối diện một mùa cháy rừng tàn khốc. Chúng tôi đã thấy tác động của việc kinh doanh đối với môi sinh”.
Khi các nhà lãnh đạo của Úc tìm cách mở lại nền kinh tế bị coronavirus ảnh hưởng, tiến sĩ Schuijers nói rằng không nên nghĩ về môi trường và nền kinh tế như hai yếu tố cạnh tranh.
Bà nói rằng điều quan trọng cần nhớ là một nền kinh tế lành mạnh không thể hoạt động hiệu quả, nếu không có môi trường lành mạnh.
"Chúng tôi không muốn nghĩ rằng phúc lợi xã hội và kinh tế của chúng tôi cần phải đọ sức với môi trường, bởi vì sự thịnh vượng của chúng tôi phụ thuộc vào một môi trường lành mạnh. Chúng ta cần một hệ thống khí hậu ổn định để tránh cháy rừng xảy ra.
Chúng ta cần nước sạch cho nông nghiệp và không khí sạch để tồn tại, chúng ta cần tài nguyên để sản xuất mọi thứ.”
Úccó một hệ thống giáo dục tốt. Chúng ta đã có rất nhiều ngành công nghiệp công nghệ cao và nắm giữ bí quyết.
Mỗi quốc gia sẽ phải đối mặt với những thách thức của riêng mình khi cố gắng phục hồi sau cuộc khủng hoảng COVID-19.
Tiến sĩ Steffen nói rằng Úc có vị trí tốt hơn so với hầu hết các quốc gia khi cố gắng tái hợp lại sự phục hồi kinh tế với cải thiện môi trường.
Ông nói rằng một lĩnh vực quan trọng có thể hướng đến là năng lượng tái tạo và khả năng xuất khẩu của Úc, thay vì nhiên liệu hóa thạch như than đá.
"Tôi nghĩ rằng chúng tôi đang ở một vị trí tốt. Ví dụ, nếu nói về hệ thống năng lượng, có lẽ chúng ta có nguồn tài nguyên tái tạo tốt nhất trên thế giới, mặt trời và gió. Và khi chúng ta nghĩ một chút ngoài nhu cầu điện của chúng ta, bạn có thể bắt đầu nghĩ đến các ngành xuất khẩu rất lớn.
Thay vì chỉ cần đào than và bán than, chúng ta thực sự có thể sản xuất hydro, sử dụng năng lượng tái tạo, sẽ có một thị trường lớn và đang phát triển. Đông Á coi đó là nguồn năng lượng sạch.
Vì vậy, tôi nghĩ rằng nếu chúng ta nghĩ lại hướng đi mà chúng ta muốn đi, chúng ta có thể kết nối với phần còn lại của thế giới, và chắc chắn sẽ có những thay đổi xảy ra ở đó, như cách các quốc gia khác đang thoát khỏi khủng hoảng.
Chúng ta có một hệ thống giáo dục tốt. Chúng ta đã có rất nhiều ngành công nghiệp công nghệ cao và nắm giữ bí quyết”.
Năng lượng tái tạo không phải là một chủ đề mới.
Các mục tiêu năng lượng tái tạo và cắt giảm khí thải của chính phủ liên bang đã trở thành một cuộc tranh luận dữ dội trong nhiều năm nay.
Nhưng Tiến sĩ Steffen nói rằng việc COVID-19 xuất hiện khiến bầu không khí sạch hơn và xanh hơn không chỉ là vấn đề của chính phủ.
Ông nói rằng sự đồng thuận là cần thiết trên toàn xã hội Úc.
"Chúng ta sẽ cần một cách tiếp cận xã hội ở tất cả các cấp để thực sự tái tạo hệ thống năng lượng của Úc. Có lẽ chúng ta sẽ nghĩ nhiều hơn sau cuộc khủng hoảng này về việc có thể sản xuất thêm một vài thứ trong nước, thay vì dựa vào nhập khẩu.
Và tôi nghĩ rằng chúng ta cần phải giải quyết chúng theo cách nếu chúng ta thực sự thay đổi xã hội, chúng ta có thể làm điều này theo hướng mang lại một xã hội sạch hơn, kết quả môi trường tốt hơn, việc làm nhiều hơn và lối sống lành mạnh hơn. Chúng ta cần một tầm nhìn chung”.
