Một cái chai với lá thư cổ xưa nhất thế giới được tìm thấy trên một bãi biển ở Tây Úc.
Cái chai nầy được tìm thấy sau gần 132 năm nó được ném qua mạn tàu trên biển Ấn độ Dương.
Bà Tonya Illman lái chiếc xe hơi 4 wheel drive cùng gia đình và bạn bè đến đảo Wedge, cách thành phố Perth độ 180 kí lô mét về phía bắc hồi tháng giêng vừa qua, khi họ ngừng lại để đi bộ trên bãi biển.
Bãi biển có nhiều đụn cát đầy những rác rưởi và bà nầy bắt đầu việc nhặt rác để dọn sạch.
Vật đầu tiên bà để ý đến, là một cái chai màu nâu.
“Tôi chỉ muốn nhặt một ít rác đem về bỏ vào thùng rác ở nhà và cúi xuống rồi lượm cái chai lên, khi nó nằm ngay ở chân tôi. Nó nằm chơ vơ trên đống rác và cái nút bấc cũng mất đi, có lẽ cách chai đã được phơi sương nắng từ lâu lắm rồi”.
Bên trong cái chai đựng rượu gin cổ xưa trông khá đẹp, là một cuộn giấy bị đẫm ướt.
Đêm đó, bà Illman trải nó ra trên một lò nướng bánh và hong cho nó khô.
Khi trải ra, họ tìm thấy lá thư có nét chữ viết tay bằng tiếng Đức bị phai nhạt.
Năm tháng đề trên lá thư cho biết, nó ở vào thập niên 1800, tức cách nay hơn 200 năm.
“Những gì tất cả chúng tôi bị hấp dẩn là con số 18 trong ngày tháng và chúng tôi nghĩ đến con số nầy, liệu nó có thể có ý nghĩ gì không? Có lúc chúng tôi nghĩ đó là một trò lường gạt gẫm hão huyền chi đó”.
Chồng của bà Tonya là Kym, bắt đầu việc nghiên cứu về cái chai xem nó xuất xứ từ đâu..
Ông ta bắt đầu với ngày tháng là 12 tháng 6 năm 1886, rồi tên chiếc tàu là Paula cùng các thông tin liên hệ.
Ông tìm thấy phương hướng di chuyển của chuyến hải hành, đó là từ thành phố Cardiff ở xứ Wales bên Anh quốc và nơi đến là Makassar xứ Đông Ấn thuộc Hoà Lan, nay là Indonesia.
Việc tra cứu trên mạng cho thấy những gì họ tìm ra được, dường như là một phần trong lộ trình mà cái chai đã trôi dạt, được thực hiện do đài Quan sát Thiên Văn Hải quân Đức, nhằm hiểu rõ hơn về các dòng hải lưu của biển trên toàn cầu, cũng như tìm ra những hải trình của tàu bè được hữu hiệu và nhanh chóng hơn.
Từ năm 1864 cho đến 1933, có hàng ngàn chiếc chai đã được ném từ các con tàu của Đức xuống biển trên khắp thế giới, mỗi chai chứa đựng một lá thư mà thuyền trưởng cho biết ngày tháng lúc ném xuống biển, giờ giấc, cùng tên của chiếc tàu, hải cảng của tàu và hải trình liên hệ.
Đằng sau lưng lá thư, nó yêu cầu người nhặt được hãy biên thư cho biết lúc nào và ở đâu đã nhặt được cái chai nầy và trả nó lại tại Đài Quan sát Thiên Văn của Hải quân Đức ở Hamburg, hay tòa lãnh sự Đức nào gần nhất.
Gia đình Illman mang những khám phá của họ đến Viện bảo tàng Tây Úc, theo đó nơi nầy ghi nhận họ là người tìm ra cái chai bí ẩn.
"Chẳng có lý do mà không tin chuyện nầy được, khi văn khố của họ rất khó để cho phép người ngoài xử dụng do nó không phải là một tài liệu công khai, cũng như chẳng có trên trang mạng và rất khó cho người nào tìm được thông tin đó, để tạo ra một chuyện giả mạo được”, Ross Anderson.
Nói chuyện với đài BBC, ông Illman diễn tả nỗi vui mừng cùng phấn khởi, khi việc sưu tầm trong văn khố tìm thấy bằng tiếng Đức, được xác định trong Nhật Báo về Khí Tượng cho thấy, thuyền trưởng chiếc tàu ghi nhận các chi tiết lúc ném cái chai xuống biển là vào năm 1886.
“Nha Khí Tượng Đức có thể truy tầm trong số các văn khố của họ, chất đầy trên các kệ với 39 ngàn tờ báo có cùng tên với nhật báo, mà các thuyền trưởng đã ghi vào trong các chuyến hải trình, vốn trở lại những năm như vậy về trước".
"Rồi họ tìm ra một chiếc tàu đặc biệt tên là Paula, trong chuyến đi độc đáo đó cùng ngàytháng liên hệ, mà chúng tôi không thể tin được”, Kym Illman.
Các phân tích của chuyên gia về chữ biết tay trên nhật báo cùng với chữ viết tay trên cuộn giấy cho thấy, chúng thuộc cùng một người.
Việc truy tầm trên tờ báo cũng cho thấy, sự kiện thuyền trưởng thực sự đã ném cái chai xuống biển.
Phụ tá quản lý bảo tàng viện thuộc ngành Khảo Cổ Hàng hải tại Bảo tàng viện Tây Úc, tiến sĩ Ross Anderson cho biết, việc so sánh mẫu giấy giúp người ta trở lại năm 1886 và cũng xác nhận thông điệp, chữ viết và cách trình bày, giống như những gì được khám phá trên đảo Wedge ở Tây Úc.
“Quả là hoàn toàn ngạc nhiên, tôi chưa bao giờ thực sự trải qua những chuyện với đầy đủ chi tiết như thế nầy".
"Chính người Đức đã nhìn nhận việc nầy và đó là sự khám phá của một cơ quan có thẩm quyền".
"Họ cho biết chẳng có lý do mà không tin chuyện nầy được, khi văn khố của họ rất khó để cho phép người ngoài xử dụng do nó không phải là một tài liệu công khai, cũng như chẳng có trên trang mạng và rất khó cho người nào tìm được thông tin đó, để tạo ra một chuyện giả mạo được”, Ross Anderson.
Các nhà nghiên cứu tin rằng, có lẽ cái chai đã bị sóng đánh dạt lên bãi biển trong vòng một năm sau khi được ném xuống biển, thế nhưng nó đã nằm dưới một lớp cát ẩm giúp gìn giữ nó, cho đến khi một sự kiện thời tiết nào đó, khiến cho nó nằm chơ vơ trên đụn cát.
Được biết trong một thời gian khoảng 70 năm, cả ngàn cái chai như vậy đã được các tàu bè Đức ném xuống biển.
Thế nhưng chỉ có 662 thông điệp được hồi đáp và chẳng có chai lọ nào được gởi về nơi nhận cả.
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
