Mỹ đang chuẩn bị mở rộng lệnh phong tỏa hải quân nhằm vào các cảng của Iran, với mục tiêu cắt đứt xuất khẩu dầu và hạn chế hoạt động vận tải biển.
Tổng thống Donald Trump đặt cược rằng áp lực kinh tế sẽ buộc Tehran quay lại bàn đàm phán, trong khi lệnh phong tỏa đã được thực thi ở một số khu vực.
“Lệnh phong tỏa này là thiên tài, hoàn toàn hiệu quả 100%. Nó cho thấy sức mạnh của hải quân chúng ta. Không ai có thể qua mặt được… Giờ thì họ phải đầu hàng. Chỉ cần nói ‘chúng tôi bỏ cuộc’ là xong.”
Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi gọi đây là hành động chiến tranh, đồng thời cảnh báo Tehran đang chuẩn bị các biện pháp đối phó, bao gồm sử dụng các tuyến vận tải thay thế qua đường bộ với các nước láng giềng như Pakistan.
Quyền kiểm soát ngân sách của Ngũ Giác Đài Jules Hurst đã cung cấp cho Quốc hội ước tính chính thức đầu tiên về chi phí chiến tranh, khoảng 25 tỷ USD (35 tỷ AUD), với phần lớn chi cho vũ khí và hoạt động quân sự.
Tại một phiên điều trần ở Washington D.C., dân biểu Dân chủ Ro Khanna cho rằng cuộc chiến đã đẩy giá xăng và thực phẩm tăng cao.
Trong phần tranh luận căng thẳng, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth phản bác, đặt câu hỏi ngược lại về “cái giá phải trả nếu Iran sở hữu vũ khí hạt nhân”.
Một nghị sĩ khác, John Garamendi, chỉ trích gay gắt chính quyền, cáo buộc đã “đánh lừa người dân Mỹ” về lý do và tiến triển của cuộc chiến, đồng thời gọi chiến lược hiện tại là một thất bại nghiêm trọng.
“Cuộc chiến do chính lựa chọn này là một thảm họa về cả chính trị lẫn kinh tế ở mọi cấp độ. Bất chấp lời hứa của tổng thống về việc giảm chi phí sinh hoạt, giá xăng đã tăng 40% và lạm phát đang leo thang, coi như lời hứa đó không thành hiện thực. Tổng thống đã khiến bản thân và nước Mỹ mắc kẹt trong một vũng lầy chiến tranh khác tại Trung Đông, và đang cố gắng tuyệt vọng để thoát ra khỏi những sai lầm của chính mình.”
Tuy nhiên, Bộ trưởng Hegseth bác bỏ những chỉ trích này, khẳng định chiến dịch là một thành công quân sự rõ rệt và cho rằng các ý kiến tiêu cực đang làm suy yếu nhiệm vụ.
“Đừng một mặt nói rằng ông ủng hộ binh sĩ, rồi lại gọi một chiến dịch kéo dài hai tháng là ‘vũng lầy’. Đó là sự so sánh sai lệch. Rốt cuộc ông đang ủng hộ ai? Ông đứng về phía nào? … Ông ngồi đó, lên truyền hình để giật tít về ‘vũng lầy chiến tranh’. Điều đó làm suy yếu nhiệm vụ. Sự thù ghét của ông đối với Tổng thống Donald Trump đã khiến ông không nhìn thấy sự thật về thành công của chiến dịch này cũng như tầm quan trọng lịch sử của những gì ông ấy đang giải quyết, điều mà người dân Mỹ ủng hộ.”
Cuộc tranh luận sau đó chuyển sang câu hỏi liệu những thành công trên chiến trường có còn ý nghĩa hay không, khi Iran vẫn có khả năng gây ảnh hưởng đến các tuyến vận tải hàng hải toàn cầu.
Trước lập luận này, ông Hegseth nhấn mạnh rằng Mỹ đang áp đặt phong tỏa đối với các cảng của Iran, nhằm kiểm soát hoạt động hàng hải. thế nhưng Dân biểu Seth Moulton phản bác cho rằng điều này chẳng khác nào một trò chơi “đuổi bắt”, và đặt nghi vấn về hiệu quả chiến lược tổng thể của cuộc chiến.
“Vậy là chúng ta phong tỏa lại lệnh phong tỏa của họ. Họ phong tỏa chúng ta, rồi chúng ta lại phong tỏa lệnh phong tỏa của họ. Điều đó chẳng khác gì trò chơi ‘đuổi bắt’ vậy. Hoặc cũng giống như nếu Tổng thống Madison nói rằng: ‘Người Anh vừa đốt cháy Washington, nhưng đừng lo, chúng ta cũng sẽ đốt lại như vậy’.”
Tâm điểm của cuộc xung đột vẫn là chương trình hạt nhân của Iran.
United States khẳng định sẽ không có bất kỳ thỏa thuận nào nếu Tehran không từ bỏ mọi con đường dẫn tới việc phát triển vũ khí hạt nhân. Trong khi đó, Iran vẫn nhấn mạnh chương trình của mình hoàn toàn mang mục đích hòa bình.
Bên cạnh đó, cũng xuất hiện những dấu hiệu cho thấy các nỗ lực ngoại giao đang diễn ra phía sau hậu trường. Tổng thống Donald Trump cho biết Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề nghị tham gia quản lý lượng uranium làm giàu của Iran như một phần trong một thỏa thuận tiềm năng.
“Ông ấy nói muốn tham gia vào việc làm giàu uranium nếu có thể giúp chúng tôi kiểm soát vấn đề đó. Tôi thì nói rằng tôi muốn ông ấy tham gia vào việc chấm dứt chiến tranh ở Ukraine hơn, với tôi điều đó quan trọng hơn. Nhưng rõ ràng là chúng tôi sẽ không để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Họ biết điều đó, và hầu như ai cũng biết điều đó. Chúng tôi cũng đã trao đổi đôi chút về vấn đề này.”
Theo thỏa thuận hạt nhân năm 2015, Iran từng chuyển phần lớn uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ, bao gồm chuyển sang Nga, nhằm hạn chế năng lực hạt nhân.
Hiện tại, cả hai bên vẫn giữ lập trường cứng rắn. Mỹ tiếp tục dựa vào phong tỏa và áp lực kinh tế, trong khi Iran phát tín hiệu rằng họ có thể cầm cự và sẵn sàng đáp trả.
Trong bối cảnh thị trường toàn cầu đã chịu nhiều sức ép, cuộc xung đột đang bước vào một giai đoạn kéo dài và khó lường hơn, với nguy cơ tác động kinh tế lan rộng vượt xa khu vực Trung Đông.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
